Sau năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng cao, ngành ngân hàng được dự báo sẽ bước sang giai đoạn tăng trưởng chậm hơn trong năm 2026 khi dư địa mở rộng tín dụng thu hẹp, biên lãi ròng (NIM) tiếp tục chịu áp lực và thanh khoản hệ thống vẫn chưa thực sự cải thiện. Đây là nhận định được Công ty Chứng khoán ACB (ACBS) đưa ra trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng mới công bố.
Theo ACBS, lợi nhuận trước thuế của 9 ngân hàng trong danh mục theo dõi dự kiến tăng bình quân 25,6% trong năm 2026. Tuy nhiên, nếu loại trừ Sacombank do có thể phát sinh khoản lợi nhuận bất thường từ xử lý tài sản tồn đọng, mức tăng trưởng của nhóm ngân hàng chỉ còn khoảng 18,7%, thấp hơn mức 22% của năm 2025.
Đơn vị phân tích cho rằng tốc độ tăng trưởng lợi nhuận sẽ chậm lại do các ngân hàng khó lặp lại nguồn thu đột biến từ thu hồi nợ ngoại bảng như cuối năm trước, trong khi hoạt động cốt lõi chịu sức ép lớn hơn từ chi phí vốn.
Trong quý I/2026, lợi nhuận trước thuế của 27 ngân hàng niêm yết tăng 14,2% so với cùng kỳ nhưng giảm 3,1% so với quý trước. Tăng trưởng tín dụng vẫn đạt 19% so với cùng kỳ và tăng 3,5% so với đầu năm, song NIM giảm xuống còn 3%, kéo theo áp lực lên khả năng sinh lời của toàn ngành.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất được ACBS dự báo là tốc độ tăng trưởng tín dụng sẽ giảm nhiệt sau năm 2025.
Theo báo cáo, tính đến ngày 28/4, tín dụng toàn hệ thống tăng 4,4% so với đầu năm và tăng 18,2% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 được Ngân hàng Nhà nước định hướng ở mức khoảng 15%, thấp hơn mức tăng 19,1% của năm trước và tương đương mức trung bình nhiều năm.
ACBS ước tính phần lớn ngân hàng được giao hạn mức tăng trưởng tín dụng khoảng 11-12%, trong khi các ngân hàng tham gia tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém (Vietcombank, MB, VPBank và HDBank) được cấp hạn mức tối đa 35%.
Theo ACBS, việc kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng, đặc biệt đối với lĩnh vực bất động sản, nhằm hạn chế nguy cơ thị trường tăng nóng sau giai đoạn giá nhà đất tăng mạnh trong năm 2025. Dù vậy, công ty chứng khoán này vẫn đánh giá dư địa tăng trưởng tín dụng giai đoạn 2026-2030 duy trì ở mức 15-16% mỗi năm để phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% của Chính phủ, khi kế hoạch vốn đầu tư xã hội vẫn phụ thuộc 80% vào nguồn vốn tư nhân (trong đó chủ yếu là nguồn tín dụng của hệ thống ngân hàng).
Một điểm đáng chú ý khác là ACBS cho rằng thanh khoản hệ thống ngân hàng vẫn sẽ đối mặt nhiều sức ép trong năm nay. Theo phân tích, tăng trưởng tiền gửi liên tục thấp hơn tăng trưởng tín dụng trong hai năm gần đây khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR thuần) tăng lên khoảng 114%.
Trong khi đó, biến động địa chính trị, nhu cầu duy trì chênh lệch lãi suất với USD và yêu cầu đảm bảo thanh khoản khiến mặt bằng lãi suất tiền gửi khó giảm nhanh.
ACBS dự báo lãi suất huy động sẽ duy trì ở mức tương đối cao và chỉ có thể giảm khoảng 0,2-0,5 điểm % trong nửa cuối năm 2026 trong trường hợp nguồn vốn FDI và FII diễn biến tích cực – dù điều này còn phụ thuộc rất lớn vào diễn biến cuộc xung đột tại Iran và giá dầu.
Để hỗ trợ thanh khoản, Ngân hàng Nhà nước được cho là sẽ tiếp tục duy trì lượng vốn hỗ trợ lớn trên thị trường mở (OMO), đồng thời các quy định mới về tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ LDR và lộ trình áp dụng Basel III sẽ góp phần giảm áp lực thanh khoản cho các tổ chức tín dụng.
Theo ACBS, NIM vẫn là thách thức lớn nhất đối với ngành ngân hàng trong năm 2026. Từ cuối quý III/2025, lãi suất huy động đã tăng khoảng 2 điểm %, thậm chí tại một số ngân hàng mức tăng lên tới 3 điểm % sau khi áp dụng các chương trình ưu đãi. Trong khi đó, dù lãi suất cho vay mới cũng tăng, nhiều khoản vay ưu đãi được giải ngân trong giai đoạn 2024-2025 vẫn còn hiệu lực khiến lợi suất tài sản tăng chậm hơn chi phí vốn.
Kết quả là NIM toàn ngành trong quý I giảm xuống còn khoảng 3%, giảm 22 điểm cơ bản so với quý trước. Cho cả năm 2026, ACBS dự báo NIM toàn ngành giảm thêm khoảng 4 điểm cơ bản so với năm trước. Trong đó, nhóm ngân hàng quốc doanh có khả năng cải thiện NIM nhờ dư địa tăng lãi suất cho vay và lợi thế chi phí vốn, còn khối ngân hàng tư nhân tiếp tục chịu áp lực do chi phí huy động tăng nhanh hơn khả năng nâng lãi suất đầu ra.
Cùng với NIM, tỷ lệ CASA cũng được dự báo tiếp tục giảm từ mức khoảng 22% trong giai đoạn 2024-2025 xuống còn 20,8% do lãi suất tiền gửi tăng, tỷ lệ sử dụng tiền mặt cao hơn và các kênh đầu tư như bất động sản, chứng khoán kém sôi động hơn trước.
Ở góc độ chất lượng tài sản, ACBS đánh giá rủi ro vẫn ở mức có thể kiểm soát. Theo báo cáo, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành trong quý I tăng lên khoảng 2%, trong khi nợ nhóm 2 cũng nhích lên 1,23% sau khi lãi suất tăng và thị trường bất động sản điều chỉnh.
Tuy nhiên, công ty chứng khoán này cho rằng khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng bất động sản tương tự giai đoạn 2022-2023 là khá thấp nhờ quá trình tháo gỡ pháp lý dự án, đầu tư hạ tầng và việc Nghị định 304/2025/NĐ-CP cho phép các tổ chức tín dụng thu giữ, xử lý tài sản bảo đảm thuận lợi hơn.
Trong bối cảnh đó, chi phí tín dụng được dự báo tăng nhưng vẫn ở mức hợp lý. ACBS ước tính chi phí tín dụng của các ngân hàng trong danh mục theo dõi ở mức khoảng 1,3% trong năm 2026, cao hơn mức 1,16% của năm trước, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu duy trì quanh 80%, tạo dư địa để các ngân hàng kiểm soát rủi ro và bảo vệ lợi nhuận.
Theo ACBS, dù tăng trưởng lợi nhuận của ngành ngân hàng sẽ chậm lại so với năm 2025, nền tảng hoạt động của hệ thống vẫn duy trì ổn định nhờ tín dụng tiếp tục mở rộng, chi phí hoạt động được kiểm soát và chất lượng tài sản chưa xuất hiện dấu hiệu suy giảm mạnh. Điều này cho thấy năm 2026 sẽ là giai đoạn ngành ngân hàng chuyển từ tăng trưởng nóng sang tăng trưởng bền vững hơn.
