Trong bối cảnh mảng kinh doanh xe sang cốt lõi chịu áp lực chưa từng có và chiến lược mở rộng sang phân phối xe giá rẻ Trung Quốc chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng, CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Haxaco, mã: HAX) vừa công bố bước đi chiến lược mới là thâu tóm một đơn vị phân phối xe điện VinFast đang có tốc độ tăng trưởng ấn tượng.

Ngày 21/1, Haxaco công bố Nghị quyết HĐQT thông qua dự thảo tài liệu họp ĐHĐCĐ thường niên 2026, trong đó tờ trình đáng chú ý nhất là việc nhận chuyển nhượng 85% cổ phần tại CTCP Tập đoàn Tương lai Việt (VFG). 

Động thái này diễn ra ngay khi doanh nghiệp vừa công bố báo cáo tài chính năm 2025 với những con số sụt giảm nghiêm trọng, phản ánh một năm đầy sóng gió đối với "ông trùm" phân phối xe sang tại Việt Nam.

Trước khi đến với quyết định M&A mới nhất, Haxaco đã từng thực hiện một cuộc "xoay trục" chiến lược từ năm 2024 thông qua việc mở rộng sang phân phối dòng xe MG của Trung Quốc (thuộc SAIC Motor). 

Thông qua công ty con là CTCP Sản xuất và thương mại dịch vụ ô tô PTM, Haxaco đặt mục tiêu chiếm 30-40% thị phần của MG tại Việt Nam, kỳ vọng phân khúc xe bình dân sẽ là động lực tăng trưởng mới thay thế cho giai đoạn đỉnh cao lợi nhuận 2020-2022.

Tuy nhiên, số liệu thực tế kết thúc năm 2025 cho thấy "chiếc phao" này chưa đủ sức đưa doanh nghiệp bơi đến mục tiêu đã đề ra. Theo số liệu tổng hợp từ cơ quan Đăng kiểm, lượng xe MG đăng kiểm đã giảm từ 13.098 xe trong năm 2024 xuống còn 9.816 xe trong năm 2025.

Dù Haxaco đóng góp tỷ trọng lớn trong doanh số của hãng xe này, nhưng biên lợi nhuận mỏng và áp lực cạnh tranh gay gắt từ các hãng xe điện và xe xăng khác đã bào mòn hiệu quả kinh doanh.

Kết quả, báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 của Haxaco ghi nhận doanh thu đạt 4.650,6 tỷ đồng, giảm 16% so với năm 2024. Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế "bốc hơi" tới 81%, chỉ còn vỏn vẹn 39 tỷ đồng. So với kế hoạch lợi nhuận trước thuế 260 tỷ đồng đặt ra cho cả năm, doanh nghiệp mới chỉ hoàn thành được gần 22%.

Khó khăn của Haxaco không chỉ đến từ sự chững lại của mảng xe Trung Quốc mà còn do sự suy yếu của mảng cốt lõi: xe sang Mercedes-Benz. Năm 2025, thương hiệu "Ngôi sao ba cánh" chứng kiến doanh số toàn cầu giảm 9%, trong đó thị trường Trung Quốc giảm 19% và Bắc Mỹ giảm 12%.

Tại Việt Nam, Haxaco buộc phải đóng cửa đại lý phân phối Mercedes-Benz tại Kim Giang (Hà Nội) vào năm 2025 - một sự kiện chưa từng có trong lịch sử kinh doanh của doanh nghiệp. Trong khi đó, vị thế chiếm lĩnh 40% thị phần phân phối Mercedes-Benz của Haxaco đang đứng trước rủi ro lớn từ các biến động cấu trúc thượng tầng.

Thông tin Tasco Auto đề xuất mua lại 70% cổ phần của Mercedes-Benz Group AG tại liên doanh Mercedes-Benz Việt Nam (MBV) đang đặt Haxaco vào thế khó. Nếu thương vụ thành công, đối thủ cạnh tranh trực tiếp lớn nhất của Haxaco (Tasco - công ty mẹ của Savico) sẽ chuyển sang vai trò đơn vị kiểm soát nguồn cung và chính sách bán hàng. 

Bên cạnh đó, việc MBV thành lập pháp nhân phân phối mới vào cuối năm 2024 để chuyển dịch từ lắp ráp sang nhập khẩu thuần túy nhằm đón đầu lộ trình thuế suất 0% vào năm 2030 cũng tạo ra những thay đổi lớn về nguồn cung.

Bức tranh tài chính của Haxaco cuối năm 2025 càng thêm ảm đạm với lượng hàng tồn kho tăng gấp đôi so với các giai đoạn trước, đạt gần 1.457 tỷ đồng, trong khi nợ vay tài chính ngắn hạn chiếm tới 950,6 tỷ đồng.

Trong khi Haxaco loay hoay với bài toán lợi nhuận, bức tranh toàn cảnh thị trường ô tô Việt Nam năm 2025 lại ghi nhận những kỷ lục mới. Trái ngược với xu hướng chậm lại của xe điện trên thế giới, thị trường Việt Nam bùng nổ với tổng doanh số 604.134 xe, tăng trưởng 22%.

Động lực chính đến từ VinFast với 175.099 xe bán ra, tăng gấp đôi so với năm 2024 và nắm giữ 29% thị phần, vượt qua tất cả các liên doanh lâu đời như Toyota và Hyundai Thành Công. Sự thăng hoa của xe điện nội địa được hỗ trợ bởi nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định (GDP tăng 8,02%) và các chính sách ưu đãi.

Nhận thấy tiềm năng này, Haxaco đã quyết định mua chi phối 85% cổ phần CTCP Tập đoàn Tương lai Việt (VFG). Dù mới gia nhập thị trường phân phối ô tô điện từ tháng 8/2025, VFG đã sở hữu 6 đại lý đạt chuẩn3S và ghi nhận kết quả kinh doanh ấn tượng: doanh thu hơn 350 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 45 tỷ đồng (trong đó 50% đến từ hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi).

Theo kế hoạch, VFG sẽ mở rộng mạng lưới lên 18 đại lý trong năm 2026. 

Có thể thấy, quyết định M&A của Haxaco diễn ra ngay trước thềm năm tài chính 2026, thời điểm thị trường ô tô Việt Nam chuẩn bị đón nhận những thay đổi lớn về chính sách. Từ 1/1/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi sẽ có hiệu lực, trong đó xe Hybrid (cả HEV và PHEV) sẽ được hưởng mức thuế suất ưu đãi bằng 70% so với xe xăng.

Đồng thời, thuế nhập khẩu ô tô từ EU và Anh tiếp tục giảm sâu xuống mức 24-29% theo các hiệp định thương mại tự do.

Dự báo khoảng cách giữa thị trường Việt Nam và thế giới sẽ còn nới rộng khi Việt Nam trở thành "vùng trũng" thu hút đầu tư và tiêu thụ xe điện nhờ sự ổn định về thuế và nhu cầu tiêu dùng bị dồn nén được giải phóng.

Với việc nắm quyền chi phối một doanh nghiệp phân phối xe VinFast - hãng xe đang dẫn đầu thị trường năm thứ hai liên tiếp, Haxaco đang nỗ lực đa dạng hóa danh mục sản phẩm, giảm bớt sự phụ thuộc vào Mercedes-Benz và MG, đồng thời tìm kiếm động lực tăng trưởng mới để thoát khỏi mức lợi nhuận thấp kỷ lục của năm 2025.