Đến năm 2040, AI có thể đóng góp 120-130 tỷ USD cho tăng trưởng kinh tế thế giới

Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam vừa ra mắt Báo cáo cập nhật ngành ICT 2026. Báo cáo cho biết, theo dự báo của Deloitte, thị trường AI Việt Nam có thể đạt 65 tỷ USD vào năm 2035, trong đó 25 tỷ USD đến từ hạ tầng Data Center AI.

Còn báo cáo của Câu lạc bộ Điện toán đám mây và Trung tâm dữ liệu Việt Nam (VNCDC) cho biết thêm, thị trường điện toán đám mây Việt Nam có thể đạt 1,24 tỷ USD năm 2025 và khoảng 2,5 tỷ USD năm 2029.

Mặt khác, theo dữ liệu từ Bộ Khoa học & Công nghệ, hiện Việt Nam có 41 trung tâm dữ liệu phục vụ thương mại, với tổng công suất thiết kế 221 MW. Trong một năm qua, nhiều dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn cũng đã được công bố. 

Bên cạnh sự tham gia gia tăng của các doanh nghiệp nội, nguồn vốn FDI vào lĩnh vực trung tâm dữ liệu tại Việt Nam mạnh mẽ hơn trong 2 năm trở lại đây lên đến 4 tỷ USD.

Có ba yếu tố thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh của mảng hạ tầng ICT. 

Đầu tiên là chi phí rẻ. Theo chia sẻ từ đại diện CMC, chi phí đầu tư và vận hành trung tâm dữ liệu tại Việt Nam thấp nhất khu vực, chỉ khoảng 6-7 triệu USD/MW, rẻ hơn 40-60% so với Singapore. Giá điện công nghiệp 6-10 UScent/kWh, chỉ bằng 1/3 Singapore, giúp Việt Nam trở thành điểm đến đầu tư hiệu quả. 

Thứ hai là pháp lý, vị trí và thị trường hấp dẫn. Khung pháp lý của Việt Nam về mảng dữ liệu ngày càng hoàn thiện, quy hoạch điện mang tính chiến lược. Ngoài ra, vị trí địa lý chiến lược, hạ tầng kết nối tốt; nhu cầu dữ liệu tăng mạnh nhờ bùng nổ AI, điện toán đám mây, fintech và thương mại điện tử, đã tạo thị trường tiêu thụ lớn, ổn định cho mảng hạ tầng ICT của Việt Nam. 

Thứ ba là nhu cầu đầu tư lớn đến từ cả nhu cầu tiêu dùng AI quốc tế lẫn nội địa. Báo cáo Nền kinh tế AI do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và Boston Consulting Group công bố cho thấy, đến năm 2040, AI có thể đóng góp 120-130 tỷ USD cho tăng trưởng kinh tế. Trong đó, 45-55 tỷ USD đến từ nhu cầu tiêu dùng sản phẩm, dịch vụ ứng dụng AI; 60-75 tỷ USD từ phần chi phí tiết kiệm nhờ tăng năng suất. 

Mặc dù Việt Nam cho thấy những điểm sáng hấp dẫn trong thu hút nguồn vốn vào lĩnh vực hạ tầng số, bao gồm trung tâm dữ liệu, song tính bền vững về hạ tầng điện là một “bài toán hóc búa” với ngành trung tâm dữ liệu do đòi hỏi tiêu thụ năng lượng khổng lồ, Báo cáo của Guotai Junan phân tích. 

Các doanh nghiệp vận hành đang phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt như PUE 1.3 (hiệu suất sử dụng điện năng) và yêu cầu sử dụng năng lượng tái tạo. Dự kiến đến năm 2028, AI có thể chiếm 15-20% tổng điện năng tiêu thụ của trung tâm dữ liệu, tăng mạnh so với 8% năm 2023, đòi hỏi hệ thống làm mát hiệu quả và mật độ tính toán cao hơn. 

AI tạo sinh (GenAI) cũng kéo theo yêu cầu mật độ tủ mạng (rack) và khả năng làm mát lớn hơn nhiều. Điều này thúc đẩy mô hình Colocation (dịch vụ cho thuê không gian) quy mô lớn và Hyperscale - Trung tâm dữ liệu lớn (trên 5 MW). 

Theo tạp chí Tia Sáng và dữ liệu từ Baxtel, kể từ giữa năm 2024 đến nay, đã có ít nhất 15 dự án hyperscaler được công bố ở Việt Nam, với tổng công suất hơn 1,200 MW, gấp gần 10 lần so với tổng công suất của tất cả các trung tâm dữ liệu trong vòng gần 20 năm của Việt Nam cộng lại. 

Trong khi đó, dù Quy hoạch điện VIII mang những cải cách mạnh mẽ mang tính chiến lược giúp cải thiện hạ tầng điện của Việt Nam trong dài hạn, tiến độ, cơ chế giá điện cho năng lượng tái tạo cũng như hạ tầng truyền tải điện cũng cho thấy những điểm không hoàn toàn thuận lợi với các dự án trung tâm dữ liệu. 

Bài toán nhân lực cũng là nút thắt trong ngắn hạn khi thiếu hút lớn nguồn nhân lực AI. Với vấn đề này, Chính phủ Việt Nam đã có những chính sách kịp thời với mục tiêu 7.000 chuyên gia AI đạt tiêu chuẩn quốc tế, chiếm 10% lực lượng nhân sự trong ngành trung tâm dữ liệu AI đến năm 2030. 

Là những công ty công nghệ hàng đầu Việt Nam, FPT - VNG cũng không đứng ngoài cuộc chơi AI - hạ tầng dữ liệu; tuy nhiên, do lịch sử và đặc thù kinh doanh riêng, cả hai đều có những lợi thế cạnh tranh riêng không dễ sao chép. 

Lợi thế cạnh tranh của VNG là những ứng dụng cho người tiêu dùng cuối

“Đầu tiên, đối với các công ty công nghệ, xông vào lĩnh vực AI là hiển nhiên. Bên trong VNG đã nói chuyện với nhau khá là nhiều về vấn đề này. Sắp tới, làn sóng AI có thể còn lớn hơn cả thời điện thoại thông minh ra đời. Nhiều công ty liên quan đến AI như Open AI, Anthropic hay SpaceX sắp IPO và có thể khiến cả thế giới phải điên cuồng.

Có thể nói, hiện AI đang là lĩnh vực nóng nhất, nhưng với các công ty công nghệ tại Việt Nam, AI chỉ đang ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, như tất cả các công nghệ nền tảng khác, quan trọng nhất, cuối cùng thì phải có các sản phẩm - dịch vụ AI để tất cả mọi người cùng sử dụng. 

Hiện tại, AI đang trở thành một phần không thể thiếu với nhiều bạn trẻ, nhưng tiềm năng của việc khai thác AI nhằm phục vụ đời sống - công việc còn lớn”, Chủ tịch VNG - Lê Hồng Minh cho biết trong Đại hội đồng cổ đông 2026. 

Vậy VNG đang ở đâu trong làn sóng lớn này?

Theo ông, cho đến hiện tại, VNG vẫn đang tập trung vào mảng xây dựng - vận hành ứng dụng, như các ứng dụng game, Zalo và Zalo pay; tức những sản phẩm cho người sử dụng đầu cuối.

Ở mảng đầu tiên về máy móc thiết bị để phát triển công nghệ AI, thì đã có những hãng công nghệ lớn trên thế giới làm. Chính phủ Việt Nam đang khuyến khích đầu tư chip, song VNG không đặt trọng tâm vào hardware - phần cứng. 

Ở mảng thứ hai về xây dựng các mô hình AI, có hạ tầng đầu tư lớn, như một data center - trung tâm dữ liệu là phải tốn vài ngàn tỷ. Với truyền thống đầu tư cẩn trọng, VNG đầu tư data center là cho nhu cầu sử dụng của bản thân là chính, chứ không phục vụ bên ngoài. 

Mảng thứ ba ứng dụng AI. Hiện đang có nhiều ứng dụng AI dành cho người tiêu dùng cuối, ví dụ như trong mảng game - thanh toán. VNG đang thử nghiệm tất cả mô hình ứng dụng AI, như nghiên cứu xem có thể tạo ra ứng dụng thuần túy AI hay không, chat AI dành riêng cho người Việt Nam… Tuy nhiên, ông cho biết là VNG vẫn chưa tự tin phát biểu về hai vấn đề này. 

“Điều mà VNG tự tin là đã đưa AI vào các ứng dụng mà VNG đang phát triển. VNG mạnh nhất là về ứng dụng.

Tiếp theo, VNG sẽ làm AI và làm một cách nghiêm túc. Với thị trường hơn 100 triệu dân như Việt Nam, nhu cầu về mảng hạ tầng AI là rất lớn. Trong ngành AI, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư data center hay mua chip; mà còn phải nghiên cứu phát triển app để vận hành và sử dụng hiệu quả AI. Đây là cơ hội vô cùng lớn, nếu VNG làm được sẽ mở ra một mảng kinh doanh mới đầy tiềm năm. Trong năm 2024, VNG đã đặt GreenNode làm trụ cột mới”, ông khẳng định. 

Vào tháng 12/2025, VNG Cloud và GreenNode đã chính thức hợp nhất dưới thương hiệu GreenNode, đánh dấu bước tái cấu trúc quan trọng trong chiến lược “AI-first” của VNG và  đặt mục tiêu trở thành nhà cung cấp AI Cloud hàng đầu khu vực. 

Về lợi thế cạnh tranh mảng AI, ông bày tỏ, chắc chắn đầu tiên là việc VNG có lượng người dùng khổng lồ: Zalo Pay hiện có 20 triệu người dùng, mảng game 40 triệu người dùng, Zalo có hơn 80 triệu người dùng. Và VNG đã đưa AI trực tiếp vào phục vụ trực tiếp người dùng của mình - hiện 30% người dùng Zalo đang sử dụng các tính năng AI hàng ngày. 

Vậy nên, ứng dụng AI vào các sản phẩm phục vụ người dùng cuối là lợi thế cạnh tranh của VNG; bởi VNG đã có những bài học khi đưa sản phẩm AI tới hàng chục triệu người dùng Việt Nam và đã tạo ra được doanh thu - lợi nhuận.

Về hạ tầng dữ liệu: hiện có nhiều bên tham gia, cả lĩnh vực công nghệ lẫn viễn thông. Tuy nhiên, VNG đã có kinh nghiệm vận hành hạ tầng viễn thông internet trong 20 năm qua, “không nói là duy nhất, song không có nhiều bên có kinh nghiệm dày dạng bằng VNG”. 

“Nói về câu chuyện cạnh tranh. VNG trước giờ ít khi nào nghĩ về cạnh tranh trong nước, mà chỉ nghĩ đến cạnh tranh với thế giới; bởi ở Việt Nam, Meta - Chat GPT đang kinh doanh ứng dụng; Google - Amazon kinh doanh hạ tầng. 

Nên câu hỏi VNG đặt ra luôn là phải cạnh tranh với các công lớn đó như thế nào. Làm sao hiểu được nhu cầu người dùng nhất và phục vụ họ tốt nhất. Khẩu quyết chỉ có từng đó, nhưng làm rất khó”, ông cho hay. 

Chiến lược trước mắt của VNG là sẽ tập trung vào những khách hàng có nhiều cơ sở dữ liệu lớn, như ngân hàng, các tổ chức tài chính lớn, công ty môi giới chứng khoán… Cách thức thực hiện của VNG: sẽ thử nghiệm trước trong nội bộ, có bài học mới bán ra bên ngoài; không để khách hàng phải gánh chịu rủi ro. Vậy nên, GreenNode không chỉ cung cấp cloud và bộ nhớ, mà còn bán các giải pháp AI. 

VNG đang làm việc với nhiều đối tác trong lĩnh vực ngân hàng - tài chính - chứng khoáng tại Việt Nam để tìm ra lộ trình phù hợp trong tương lai.

Về thị trường: hiện thị trường của GreenNode ở Việt Nam và Thái Lan. Nhiều cổ đông thấy doanh thu của GreenNode ở Thái Lan lớn hơn Việt Nam nên sẽ hơi ngạc nhiên. Tuy nhiên, hạ tầng dữ liệu - AI của VNG tại Thái Lan không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà cả Đông Nam Á. Nhu cầu AI sẽ không giới hạn ở vị trí địa lý. Hơn nữa, hiện nhu cầu AI ở Việt Nam đang ở giai đoạn đầu - chưa đáng kể, còn nhu cầu ở thị trường quốc tế là lớn hơn. 

“Đây là một trong những nhánh kinh doanh có lợi nhuận trực tiếp từ AI và VNG đang dần tinh chỉnh và sử dụng trong nhiều lớp khác nhau”, ông giải thích. 

FPT có thể giúp đối tác chuyển đổi AI tới giai đoạn 3 

“AI đã có mặt từ rất lâu trong ngành công nghệ, nhưng sở dĩ bây giờ mới bùng nổ bởi nhiều công công ty công nghệ đầu ngành đã ngồi lại và đồng thuận với nhau cùng đầu tư lớn để tăng tốc. Nói các bạn không tin chứ FPT cũng đã bỏ ra hàng chục và hàng trăm tỷ USD để đầu tư vào AI như các tập đoàn lớn trên thế giới”, Chủ tịch Trương Gia Bình của Tập đoàn FPT nói trong Đại hội đồng cổ đông 2026.

Nếu Microsoft đã phát triển một trợ lý ảo AI tên Copilot để tích hợp vào hệ sinh thái của mình, thì FPT cũng có công cụ AI riêng của bản thân. Các nhân viên của FPT phải dùng công cụ AI do công ty phát triển như một trợ lý riêng.

Hơn nữa, công ty cũng luôn chào hàng với các đối tác rằng có thể dùng AI trên hạ tầng mà FPT có. Hay nói cách khác, doanh nghiệp làm với FPT, ngoài có dây chuyền AI, còn có chủ quyền trên các hệ thống đó nhờ các trung tâm dữ liệu - AI mà Tập đoàn đã đầu tư. 

Ở khía cạnh khác, FPT đang gặp rất nhiều thách thức trong việc thuyết phục các doanh nghiệp ở cả Việt Nam lẫn thế giới, tham gia chuyển đổi AI giai đoạn hai hoặc ba. 

Mặt khác, so sánh một cách nôm na, để trở thành một tổ chức AI hóa cần trải qua ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên là một công xưởng thủ công với nhiều người đang gõ, lắp ráp, đục đẽo… và thỉnh thoảng có người sẽ gõ búa đóng đinh nhanh hơn bình thường (nhờ GenAI).

Với sự bùng nổ của GenAI, một người chưa từng học công nghệ thông tin bỗng dưng có thể làm website, những người bình thường cũng viết được một bài nhạc từ giai điệu – ca từ đến dựng một clip có cả tiếng lẫn hình… Tất cả dẫn đến một ngộ nhận cho các doanh chủ rằng “với việc biến các nhân viên trở thành người giỏi giang như vậy là công ty đã chuyển đổi xong AI”.

Giai đoạn hai là xưởng đã có xây chuyền, người một đóng đinh đến người hai gõ búa rồi đến người ba đục đẽo trên một sản phẩm, tức trí tuệ tổ chức đã nằm trong đầu óc của cả tập thể. Đây là một bước phát triển lớn.

Giai đoạn ba, vị Chủ tịch này gọi là “lên mâm”, là kiến tạo những nhà máy công nghiệp hoàn toàn bằng AI và phải tiêu tốn hàng trăm triệu đô la Mỹ.

“Vì những ngộ nhận như đã nói ở trên, nhiều doanh chủ tự tin là công ty mình đã chuyển đổi xong AI dù mới đi qua giai đoạn một. Vậy nên, năm 2025 là một năm rất buồn, vì hầu hết khách hàng của FPT không chịu chuyển đổi AI giai đoạn hai hay ba, chỉ dừng ở xưởng thủ công.

Khi FPT đến và đề nghị với đối tác là “cái này dùng AI đi”, đối tác trả lời “xin lỗi chúng tôi không dùng AI”, nếu dùng rồi bị lộ thông tin – dữ liệu thì sao?. Thực tế là những tổ chức chấp nhận dể FPT dùng AI chuyển đổi chỉ chiếm tỷ lệ 1% trên tổng doanh thu của Tập đoàn – tương đương khoảng 1 tỷ USD”, ông Trương Gia Bình cho hay.  

Ông tiết lộ thêm: trong năm 2025, nhiều hợp đồng lớn của FPT đều liên quan đến các xí nghiệp có băng chuyền, với những dự án có giá trị từ một đến vài trăm USD ở khắp mọi nơi như Mỹ, Đức, Nhật và cả châu Á. Đây là những niềm hy vọng đầu tiên mà FPT đang tạo dựng.

“Trước kia, do lượng đối thủ lớn vì ai cũng làm được và FPT phải đi xin để được làm. Còn gần đây, đã xuất hiện dấu hiệu là đối tác chủ động đến tìm FPT để làm, vì biết rằng, Tập đoàn có thể chuyển đổi AI giai đoạn ba và số lượng công ty có thể làm được như vậy rất ít”, ông kết luận.