Theo điều chỉnh của Liên bộ Công Thương - Tài chính, từ 23h ngày 19/3, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) tăng 5.120 đồng, lên 30.690 đồng một lít.

Tương tự, E5 RON 92 thêm 4.670 đồng, có giá mới 27.170 đồng. Các mặt hàng dầu (trừ mazut) tăng 3.400-8.990 đồng một lít tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và dầu hỏa có giá mới lần lượt 33.420 đồng và 35.920 đồng.

Mức điều chỉnh giá có thể lên 20% 

Sau đợt điều chỉnh, giá xăng RON-95 đã lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2022 - thời điểm xảy ra khủng hoảng năng lượng do xung đột Nga - Ukraine; trong khi dầu hỏa và mazut cũng ghi nhận mức cao nhất từ năm 2019 đến nay. Diễn biến này đang tạo áp lực lan rộng lên chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa.

Ông Nguyễn Minh Tâm, Giám đốc Thu mua Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại Tổng hợp WinCommerce cho biết giá xăng dầu tăng đang đẩy chi phí logistics và vận chuyển hàng hóa đi lên, đặc biệt với các mặt hàng vận chuyển đường dài hoặc yêu cầu bảo quản lạnh như thực phẩm tươi sống.

Đồng thời, các nhóm hàng phụ thuộc vào nguyên liệu hoặc nguồn cung nhập khẩu như thực phẩm, hàng tiêu dùng nhanh hay một số mặt hàng nông sản  cũng chịu áp lực chi phí đầu vào lớn hơn.

Áp lực này đang dần chuyển sang mặt bằng giá bán. Một số nhà cung cấp đã đề cập khả năng điều chỉnh giá trong thời gian tới, nhất là với các nhóm hàng như thực phẩm tươi sống, gia vị, trái cây, thịt và thủy sản nhập khẩu.

“Mức điều chỉnh (nếu có) có thể dao động khoảng 5–20% tùy từng nhóm hàng và nguồn cung nguyên liệu”, ông Tâm thông tin.

Còn theo bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông Tập đoàn Central Retail Việt Nam, nhờ nguồn hàng dự trữ tại các kho tổng, giá bán hiện vẫn được kiểm soát trong ngắn hạn. Tuy nhiên, chi phí đầu vào và vận hành nội bộ vẫn tiếp tục gia tăng, tiềm ẩn khả năng điều chỉnh giá trong thời gian tới.

“Phần lớn nhà cung cấp đã đề nghị tăng giá, trong khi chi phí vận hành nội bộ trong thời gian qua cũng tăng hơn 15%”, bà Vân nêu rõ.

Trong khi đó, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM cho biết, phần lớn doanh nghiệp vẫn đang nỗ lực “gồng” chi phí để giữ giá, đặc biệt trong hệ thống bán lẻ.

Tuy nhiên, áp lực từ phía nhà cung cấp ngày càng lớn khi khoảng 70–80% đã đề nghị điều chỉnh giá bán do chi phí đầu vào tăng mạnh, từ xăng dầu đến nguyên vật liệu và vận chuyển. Nếu áp lực chi phí tiếp tục kéo dài, việc tăng giá là khó tránh khỏi để bảo đảm nguồn cung.

Theo đánh giá từ thị trường, giá một số nhóm hàng có thể tăng khoảng 5–20%, tùy theo mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu và chi phí vận chuyển.

Thực tế đã xuất hiện tình trạng một số nhà cung cấp tạm ngừng giao hàng để chờ điều chỉnh giá, cho thấy nếu không có giải pháp kịp thời, áp lực tăng giá và nguy cơ gián đoạn nguồn cung là hoàn toàn hiện hữu.

“Các nhà bán lẻ được ví như “chốt chặn” cuối cùng, đang cố gắng đàm phán để kiểm soát mức tăng ở mức thấp nhất, thậm chí chấp nhận chia sẻ một phần chi phí nhằm giữ ổn định giá cho người tiêu dùng. Dù vậy, “vùng đệm” này đang thu hẹp rất nhanh, làm gia tăng rủi ro đứt gãy nguồn cung”, bà Chi quan ngại. 

Cần một hệ giải pháp tổng thể và đồng bộ 

Dù vậy, theo bà Chi, bài toán không chỉ nằm ở chi phí mà còn ở sức mua thị trường. Khi giá tăng, người dân có xu hướng thắt chặt chi tiêu, kéo theo nhu cầu suy giảm. Điều này đặt doanh nghiệp vào thế “tiến thoái lưỡng nan”. Nếu không tăng giá sẽ khó duy trì sản xuất, nhưng nếu tăng giá thì tiêu thụ lại gặp khó khăn.

"Việc “giữ giá” không thể là nỗ lực đơn lẻ của doanh nghiệp hay hệ thống phân phối, mà cần một hệ giải pháp tổng thể và đồng bộ. Chỉ khi chi phí đầu vào được kiểm soát, mặt bằng giá mới có thể ổn định một cách bền vững", bà Chi nhìn nhận.

Về giải pháp, bà Chi kiến nghị kiến nghị tiếp tục tiếp tục linh hoạt các công cụ thuế và phí, đặc biệt là thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, để giảm chi phí đầu vào mang tính lan tỏa. Duy trì và kéo dài các chính sách hỗ trợ như giảm VAT xuống 8%, gia hạn thuế và tiền thuê đất, nhằm hỗ trợ dòng tiền và tạo dư địa cho doanh nghiệp giữ giá.

Ở khâu đầu vào, cần xem xét giảm thuế nhập khẩu đối với một số nguyên liệu thiết yếu; đơn giản hoá thủ tục hành chính để giảm chi phí tuân thủ, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn cung.

Ngoài ra, cần có giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất và cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu và hệ thống bán lẻ.

“Chính phủ cần nghiên cứu một gói hỗ trợ tổng thể cho nền kinh tế trong trường hợp xung đột kéo dài hoặc tình hình diễn biến phức tạp hơn”, bà Chi khuyến nghị. 

Từ phía doanh nghiệp, Giám đốc Thu mua Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại Tổng hợp WinCommerce cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh các chương trình kết nối cung cầu giữa địa phương, nhà sản xuất và hệ thống phân phối, qua đó hỗ trợ đưa hàng Việt vào hệ thống bán lẻ hiện đại.

Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã trong kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng sản phẩm để rút ngắn thời gian đưa hàng ra thị trường. Ngoài ra, việc tăng cường chia sẻ thông tin, dự báo thị trường giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp sẽ giúp chủ động hơn trong kế hoạch nguồn hàng khi cung cầu biến động.

"Các giải pháp tối ưu chi phí logistics và vận tải cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực chi phí, qua đó góp phần ổn định mặt bằng giá bán lẻ", ông Tâm nhấn mạnh.