Đầu năm 2026, thị trường hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) tại Việt Nam ghi nhận động thái điều chỉnh giá bán từ một số doanh nghiệp sản xuất đồ uống và nước giải khát.

Nguyên nhân chủ yếu được các nhà sản xuất chỉ ra là sự biến động của chi phí vận chuyển, giá bao bì và nguyên vật liệu đầu vào – những yếu tố đang chịu áp lực trực tiếp từ chuỗi cung ứng toàn cầu và thị trường dầu mỏ.

Nhịp điều chỉnh giá bán lẻ

Theo quan sát, các quyết định tăng giá được áp dụng trên nhiều phân khúc sản phẩm, từ nước tinh khiết, nước khoáng cho đến mặt hàng bia.

Cụ thể, ngày 25/3, CTCP Hàng tiêu dùng Masan thông báo gửi các nhà phân phối kênh nước bình khu vực TP HCM, Miền Đông, Miền Tây và Miền Trung. Doanh nghiệp này cho biết: “Do tình hình chi phí vận chuyển và giá bao bì có sự biến động liên tục trong thời gian qua”, mức giá mới sẽ được áp dụng cho mặt hàng nước uống đóng bình 20 lít. 

Sản phẩm nước uống đóng chai Vihawa và nước khoáng Vĩnh Hảo tự nhiên (loại 1 bình x 20 lít, có vòi và không vòi) đều ghi nhận mức tăng 3.000 đồng/bình so với giá bán hiện tại.

Trước đó, vào ngày 1/3, Công ty TNHH La Vie cũng gửi thư báo giá đến khách hàng, viện dẫn lý do: “tình hình giá cả nguyên vật liệu đầu vào để sử dụng trong việc sản xuất đều tăng”. 

Theo biểu giá điều chỉnh, sản phẩm La Vie Khoáng (18.5 lít và 19 lít) tăng 4.000 đồng/bình; sản phẩm Lavie Tinh Khiết ViVa (18.5 lít và 19 lít) tăng 3.000 đồng/bình.

Cùng thời điểm, CTCP Thương mại Bia Hà Nội (Habeco Trading) ban hành thông báo ngày 16/3 về việc điều chỉnh giá bán các sản phẩm Bia hơi Hà Nội. 

Mức tăng cụ thể được áp dụng như sau: Bia hơi Hà Nội 30 lít/50 lít tăng thêm 1.011 đồng/lít; Bia hơi Hà Nội Keg 1 lít (két 12 keg 1 lít) tăng thêm 12.056 đồng/Két; Bia hơi Hà Nội 1 lít (xách 6 chai) tăng thêm 6.600 đồng/xách 6 chai. (Giá tăng trên đã bao gồm thuế GTGT 10%).

Hiện tượng điều chỉnh giá này có sự tương đồng với quan sát thực tế trên thị trường nguyên vật liệu. Theo chuyên gia F&B Nguyễn Thái Bình: “Hiện nay, những mặt hàng thiết yếu căn bản nhất như bao ni lông và các chế phẩm từ nhựa có nguồn gốc dầu mỏ đã tăng giá gấp đôi, thậm chí tăng gần gấp ba lần.” 

Ông Bình cũng lưu ý thêm về một hiện tượng khác trên thị trường: “Hiện có nhiều hàng hóa vốn được nhà cung cấp nhập về Việt Nam từ lâu, nhưng đợt này họ nhân tiện bán lô cũ với giá cao nhằm bù đắp cho những biến động giá trong tương lai. Khi nhập hàng mới, các sản phẩm ứng dụng từ dầu mỏ sẽ chịu tác động rất nhiều.”

Nguồn cơn từ thị trường năng lượng

Áp lực chi phí lên các doanh nghiệp sản xuất trong nước có mối liên hệ trực tiếp đến các biến số kinh tế vĩ mô toàn cầu, đặc biệt là giá dầu mỏ. 

Báo cáo dự báo mới đây của VinaCapital đưa ra những con số cụ thể về bức tranh năng lượng. Đơn vị này giả định: “Giá dầu Brent trung bình năm nay sẽ tăng khoảng 25%, từ 70 USD/thùng (năm 2025) lên khoảng 87 USD/thùng (năm 2026).” Mức giá trung bình từ đầu năm đến nay đang ở mốc 76 USD/thùng.

Nguyên nhân của đà tăng giá này xuất phát từ các xung đột địa chính trị. VinaCapital dự báo nguồn cung toàn cầu sẽ mất từ 4-5 tháng để phục hồi do rào cản vật lý trong việc tái khởi động các giếng dầu và sửa chữa cơ sở hạ tầng. 

Báo cáo ghi nhận: “Bên cạnh 20 triệu thùng/ngày bị gián đoạn do eo biển Hormuz bị phong tỏa, hiện có khoảng 10 triệu thùng/ngày nguồn cung khác đang trong trạng thái "đóng băng" (shut-in).” 

Đồng thời, chuyên gia phân tích năng lượng Jeff Currie lưu ý thị trường có thể đối mặt mức tăng nhu cầu thêm 3 triệu thùng/ngày sau cú sốc hiện tại. Kịch bản được đưa ra là giá dầu có thể neo trên mức 100 USD/thùng trong 4-5 tháng tới trước khi hạ nhiệt về quanh mốc 80 USD/thùng vào cuối năm.

Tác động của cú sốc giá dầu lên nền kinh tế Việt Nam là rõ rệt. Dựa trên giả định xung đột hạ nhiệt trong 2-3 tuần tới và chưa bao gồm các biện pháp can thiệp của Chính phủ, VinaCapital ước tính lạm phát trung bình tăng từ mức khoảng 3,5% (năm 2025) lên khoảng 5–5,5% (năm 2026).

Theo báo cáo, tại Việt Nam, có một quy tắc tham chiếu phổ biến: giá dầu cứ tăng 10% thì lạm phát (CPI tổng thể) tăng trực tiếp 0,5 điểm phần trăm. Ngoài tác động trực tiếp, các tác động gián tiếp sẽ đẩy lạm phát lên cao với một độ trễ nhất định. 

VinaCapital cũng chỉ ra các yếu tố then chốt khác: giá phân bón tăng mạnh (chiếm khoảng 20% chi phí sản xuất nông nghiệp) và lạm phát giá lương thực có thể đảo chiều nếu Trung Quốc bắt đầu chiến lược tích trữ hàng hóa.

Phản ứng của người tiêu dùng và hộ kinh doanh

Sự dịch chuyển của giá thành từ cấp độ vĩ mô và doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn đang tạo ra áp lực chuyển tiếp xuống cấp độ vi mô, cụ thể là người tiêu dùng và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Đánh giá về tác động đối với người tiêu dùng, chuyên gia Nguyễn Thái Bình phân loại dựa trên yếu tố nhân khẩu học. Đối với nhóm trẻ tuổi (dưới 22 tuổi), nhu cầu tiêu dùng không giảm do nhóm này có khả năng tạo nguồn thu nhập từ 8 đến 10 triệu đồng và chưa có nhiều vướng bận.

Tuy nhiên, nhóm nhạy cảm về giá - những người đã đi làm (từ 26 tuổi trở lên) và đặc biệt là những người đã có gia đình (từ 30 tuổi trở lên), là đối tượng bị tác động nhiều nhất. “Việc này liên quan đến chuyện học hành của con cái và cả chi tiêu trong gia đình”, chuyên gia nhìn nhận.

Ở góc độ nguồn cung bán lẻ, các hộ kinh doanh mặt hàng bình dân đang đối diện với bài toán chi phí vận hành. Chuyên gia Nguyễn Thái Bình phân tích, biên lợi nhuận của nhóm này hiện tại rất mỏng, buộc họ phải tăng giá. 

Tuy nhiên, rào cản tâm lý thị trường khiến họ “không thể tăng một lúc lên 10.000 đồng mà chỉ có thể tăng nhẹ khoảng 5.000 đồng.” Việc tăng giá cũng không thể diễn ra liên tục mà phải có độ trễ một hai tháng. Hệ quả tất yếu là “mỗi lần tăng 5.000 đồng chắc chắn sẽ làm họ mất khách". 

Áp lực này sinh ra các rủi ro thứ cấp. Để duy trì biên lợi nhuận và tránh mất khách do tăng giá, các hộ kinh doanh có xu hướng nghĩ tới việc thay thế nguyên vật liệu, dẫn đến rủi ro về chất lượng nguồn nguyên vật liệu đầu vào, ông Bình cảnh báo.

Ngoài ra, việc tăng giá cơ học theo từng suất ăn còn tạo ra hệ lụy về mặt thuế khóa đối với hộ kinh doanh. Chuyên gia chỉ ra bài toán: “Nếu cứ tăng 5.000 đồng cho mỗi suất trong tổng số 200 suất mỗi ngày thì doanh thu đã tăng thêm 1 triệu đồng/ngày, tương đương 30 triệu đồng/tháng và 360 triệu đồng/năm.” 

Với đà tăng này, việc các hộ kinh doanh ăn uống chạm ngưỡng doanh thu 1 tỷ đến 3 tỷ đồng/năm là chuyện bình thường. “Khi doanh thu trên 1 tỷ đồng, họ bắt buộc phải xuất hóa đơn từ máy tính tiền; và với tình hình này, việc đạt mức doanh thu 1 tỷ đồng là rất dễ dàng”, đồng nghĩa với việc họ sẽ phải chịu áp lực đóng thuế nhiều hơn.