Theo lịch âm, tháng Chạp năm Ất Tỵ (năm 2025 dương lịch) chỉ có 29 ngày. Điều đó đồng nghĩa năm Bính Ngọ 2026 không có ngày 30 Tết – một chi tiết dễ gây nhầm lẫn với nhiều gia đình trong quá trình chuẩn bị đón năm mới.
Cụ thể:
Ngày cuối cùng của năm âm lịch là 29 tháng Chạp
Đêm giao thừa diễn ra vào tối 29 tháng Chạp
Sau thời khắc 0 giờ sẽ bước sang mùng 1 Tết Bính Ngọ 2026
Việc xác định đúng ngày giao thừa có ý nghĩa quan trọng, giúp các gia đình chủ động chuẩn bị mâm lễ, sắp xếp thời gian và tránh nhầm lẫn như những năm có đủ 30 ngày tháng Chạp.
Trong truyền thống văn hóa dân gian, lễ cúng giao thừa còn gọi là lễ Trừ tịch. “Trừ” mang ý nghĩa loại bỏ, “tịch” là đêm – hàm ý xua đi những điều không may mắn của năm cũ, đón chào năm mới với sinh khí và hy vọng mới.
Theo quan niệm xưa, giao thừa là thời khắc đất trời chuyển mình, vạn vật bước sang một chu kỳ vận động mới. Đây cũng là thời điểm con người hướng về tổ tiên, tưởng nhớ cội nguồn và gửi gắm ước nguyện cho năm sắp tới.
Không chỉ đơn thuần là một nghi thức tín ngưỡng, cúng giao thừa còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc:
Tiễn biệt năm cũ với những vui buồn đã qua
Đón chào năm mới trong không khí trang nghiêm, ấm cúng
Thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và các giá trị truyền thống
Dù xã hội ngày càng hiện đại, nghi lễ này vẫn được duy trì như một nét đẹp văn hóa không thể thiếu trong đêm cuối năm.
Theo phong tục truyền thống, giờ Tý được xem là thời điểm đẹp nhất để thực hiện nghi lễ cúng giao thừa.
Giờ Tý kéo dài từ 23 giờ đêm 29 tháng Chạp đến 1 giờ sáng mùng 1 Tết (âm lịch). Đây chính là khoảng thời gian đánh dấu sự chuyển giao chính thức giữa năm cũ và năm mới.
Trong quan niệm dân gian, giờ Tý mang ý nghĩa khởi đầu, sinh sôi và đổi mới. Thời khắc này được xem là lúc “thiên địa giao hòa”, âm dương chuyển vận, thích hợp để cầu mong bình an, may mắn và thuận lợi cho cả năm Bính Ngọ.
Vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn cúng giao thừa vào đúng khung giờ này với mong muốn đón nhận vận khí tốt ngay từ thời điểm mở đầu năm mới.
Dù giờ Tý được xem là đẹp nhất, nhưng theo phong tục truyền thống, không có quy định nào bắt buộc gia chủ phải thực hiện nghi lễ đúng vào thời khắc 0 giờ.
Mốc 0 giờ mang tính biểu tượng – đánh dấu ranh giới giữa hai năm. Tuy nhiên, nghi lễ có thể được tiến hành linh hoạt trong toàn bộ khung giờ Tý, tức từ 23 giờ đêm 29 tháng Chạp đến trước 1 giờ sáng mùng 1 Tết.
Trong thực tế, nhiều gia đình chọn:
Bắt đầu cúng từ khoảng 23 giờ
Hoàn tất nghi lễ trước 1 giờ sáng
Điều quan trọng không nằm ở từng phút cụ thể, mà ở việc nghi lễ được thực hiện trong thời điểm chuyển giao với thái độ trang nghiêm, thành kính.
Ảnh minh hoạ: Du Y.
Trong đời sống hiện đại, không phải gia đình nào cũng thuận tiện cúng vào khung giờ khuya. Gia đình có người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc bận rộn công việc cuối năm thường cân nhắc cúng sớm hơn.
Theo quan niệm dân gian, cúng giao thừa sớm là điều hoàn toàn có thể, đặc biệt khi điều kiện sinh hoạt không cho phép thực hiện đúng giờ Tý. Gia chủ có thể tiến hành nghi lễ từ khoảng 21 giờ tối 29 tháng Chạp trở đi.
Dù sớm hơn thời khắc chuyển giao chính thức, việc cúng sớm vẫn giữ được ý nghĩa:
Chủ động tiễn năm cũ
Chuẩn bị tâm thế đón năm mới
Thể hiện sự chu đáo và thành tâm của gia chủ
Quan trọng là nghi lễ được thực hiện nghiêm túc, tránh làm qua loa hoặc mang tính hình thức.
Bên cạnh việc cúng sớm, một số gia đình vì lý do sum họp, đi chúc Tết hoặc bận rộn chuẩn bị có thể cúng muộn hơn dự kiến.
Tuy nhiên, theo quan niệm truyền thống, việc cúng giao thừa quá muộn – sau 1 giờ sáng mùng 1 Tết – sẽ phần nào làm giảm ý nghĩa của thời khắc chuyển giao, bởi năm mới đã chính thức bắt đầu.
Do đó, nếu không thể cúng đúng 0 giờ, gia chủ nên ưu tiên:
Thực hiện trong khoảng từ 23 giờ đến trước 1 giờ sáng
Hoặc cúng sớm hơn trong đêm 29 tháng Chạp
Sự chủ động sắp xếp thời gian sẽ giúp nghi lễ diễn ra trọn vẹn và ý nghĩa hơn.
Bên cạnh yếu tố thời điểm, nhiều người cũng quan tâm đến việc chuẩn bị mâm cúng.
Theo phong tục, mâm cúng giao thừa không đặt nặng hình thức. Tùy điều kiện từng gia đình, mâm lễ có thể đơn giản hoặc đầy đủ hơn. Điều quan trọng không nằm ở sự cầu kỳ hay mâm cao cỗ đầy, mà ở sự gọn gàng, sạch sẽ và tấm lòng thành kính.
Ngày nay, nhiều gia đình lựa chọn mâm cúng tinh giản, phù hợp với nhịp sống hiện đại nhưng vẫn đảm bảo yếu tố truyền thống cần thiết.
Dù cúng đúng giờ đẹp, cúng sớm hay linh hoạt theo điều kiện sinh hoạt, yếu tố cốt lõi của nghi lễ cúng giao thừa vẫn là sự thành tâm.
Đêm giao thừa không chỉ là một nghi thức tín ngưỡng mà còn là khoảnh khắc sum họp gia đình, là dịp để mỗi người nhìn lại một năm đã qua, khép lại những điều chưa trọn vẹn và hướng tới năm mới với tâm thế tích cực.
Giữ gìn nghi lễ theo cách phù hợp với đời sống hiện đại chính là cách để giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được duy trì một cách bền vững.
Như vậy, theo phong tục dân gian, thời điểm được xem là tốt nhất để cúng giao thừa năm Bính Ngọ 2026 là trong khung giờ Tý, từ 23 giờ đêm 29 tháng Chạp đến trước 1 giờ sáng mùng 1 Tết. Tuy nhiên, gia chủ không bắt buộc phải cúng đúng thời khắc 0 giờ mà có thể linh hoạt lựa chọn thời điểm phù hợp với điều kiện sinh hoạt của gia đình, kể cả cúng sớm từ khoảng 21 giờ tối 29 tháng Chạp.
Hơn cả yếu tố giờ giấc, điều làm nên ý nghĩa của lễ cúng giao thừa chính là sự trang nghiêm, thành kính và tinh thần sum họp trong khoảnh khắc chuyển giao năm mới. Thực hiện nghi lễ với thái độ trân trọng và phù hợp với nhịp sống hiện đại sẽ giúp nét đẹp văn hóa này tiếp tục được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
