Các lựa chọn của ông Trump

Các quan chức Nhà Trắng giấu tên tiết lộ với tờ Wall Street Journal (WSJ) rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump và các cố vấn đang xem xét nối lại một số cuộc tấn công hạn chế vào Iran - kết hợp với việc phong tỏa Eo biển Hormuz - nhằm phá vỡ thế bế tắc trong tiến trình đàm phán hòa bình.

Tuy nhiên, họ lưu ý đây chỉ là một trong số những phương án mà ông Trump cân nhắc trong ngày 12/4, vài giờ sau khi vòng đàm phán tại Pakistan đổ vỡ.

Một lựa chọn khác là quay lại tiến hành không kích quy mô lớn nhằm vào Iran, nhưng các quan chức nhận định kịch bản này ít khả năng xảy ra. Lý do là động thái này sẽ khiến Trung Đông bất ổn hơn nữa và bản thân ông Trump cũng muốn tránh kéo dài xung đột quân sự.

Ngoài ra, Tổng thống Mỹ cũng có thể tìm cách phong tỏa Hormuz trong thời gian ngắn, đồng thời gây áp lực buộc các đồng minh đảm nhận vai trò hộ tống tàu thuyền trong một chiến dịch kéo dài hơn trong tương lai.

Sau khi đàm phán Mỹ - Iran đổ vỡ tại Pakistan, ông Trump dành phần lớn ngày Chủ Nhật tại khu nghỉ dưỡng ở Florida, tham gia chương trình của Fox News, chơi golf và trò chuyện với các cố vấn.

Các phụ tá cho biết ông vẫn để ngỏ khả năng tìm kiếm giải pháp ngoại giao, ngay cả khi ông tuyên bố sẽ phong tỏa Eo biển Hormuz và lặp lại lời đe dọa tấn công và hệ thống hạ tầng của Iran.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump nói: “Tôi rất ghét phải làm vậy, nhưng nguồn nước, các nhà máy khử muối, cơ sở sản xuất điện của Iran là các mục tiêu rất dễ bị tấn công”.

Người phát ngôn của Nhà Trắng từ chối bình luận về các phương án cụ thể của ông Trump.

Ông Trump khẳng định rằng Iran muốn quay lại bàn đàm phán và một quan chức thân cận với phái đoàn đàm phán của Mỹ cho biết đề nghị của Washington vẫn còn hiệu lực.

Ông Reza Amiri Moghadam, một thành viên cấp cao của phái đoàn Iran tại cuộc đàm phán, gọi sự kiện tại Pakistan là bước khởi đầu của quá trình ngoại giao.

Ông viết trên mạng xã hội: “Vòng đàm phán ở Islamabad đã đặt nền móng cho một quá trình ngoại giao mà nếu lòng tin và ý chí được củng cố, có thể tạo ra một khuôn khổ bền vững cho lợi ích của tất cả các bên”.

Các quan chức Mỹ cũng nêu rõ các lằn ranh đỏ của ông Trump trong những cuộc đàm phán tiếp theo, bao gồm: Iran phải mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz mà không thu phí tàu thuyền, chấm dứt làm giàu uranium và tháo dỡ mọi cơ sở uranium, giao nộp lại số uranium đã được làm giàu, chấp nhận một khuôn khổ an ninh cùng với các nước trong khu vực, ngừng tài trợ cho các nhóm vũ trang như Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen.

Vòng đàm phán ở Pakistan, do Phó Tổng thống Mỹ JD Vance dẫn đầu, đã đổ vỡ sau khi Iran từ chối từ bỏ chương trình hạt nhân.

Phong tỏa Hormuz là lựa chọn tốt nhất nhưng cũng đầy rủi ro

Giới chức Mỹ và những người thân cận với chính quyền nhận định mọi động thái của ông Trump đều đối mặt với rủi ro đáng kể. Phương án tái khởi động chiến dịch quân sự toàn diện sẽ càng làm cạn kho đạn được của Mỹ và khiến các cử tri thêm bất mãn.

Tuy nhiên, nếu giảm quy mô chiến dịch quân sự trong khi Tehran đang vẫn giữ nguyên tham vọng hạt nhân và quyền kiểm quyền kiểm soát Hormuz, Washington có thể bị coi là thất bại.

Một số quan chức và nhà phân tích coi quyết định phong tỏa Hormuz là lựa chọn tốt nhất của ông Trump trong tình cảnh này.

Khoảng một nửa doanh thu của chính phủ Iran đến từ dầu khí. Một cuộc phong tỏa thành công sẽ cắt đứt khả năng xuất khẩu dầu mỏ - vốn là động cơ chủ lực của kinh tế Iran - và chứng tỏ cho các nước thấy rằng Tehran không thể giữ Eo biển Hormuz làm con tin.

Ông Matthew Kroenig, thành viên của Hội đồng Atlantic, bình luận: “Tôi nghĩ cách này sẽ tăng cường áp lực lên Tehran và đẩy họ vào những tình thế khó xử”.

Tuy nhiên, phong tỏa hàng hải cũng đi kèm với rất nhiều rủi ro. Các tàu hải quân hoạt động trong Eo biển Hormuz có thể phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, trong khi thời gian phản ứng là rất hạn chế.