Bức tranh huy động vốn của hệ thống ngân hàng trong quý I/2026 cho thấy sự phân hóa rõ nét khi gần một nửa số ngân hàng ghi nhận sụt giảm tiền gửi, dù tổng quy mô toàn hệ thống vẫn tăng nhẹ.
Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng, tổng tiền gửi khách hàng đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 3/2026, tăng 0,6% so với cuối năm 2025.
Tuy nhiên, mức tăng khiêm tốn này chủ yếu đến từ một số ngân hàng tăng trưởng mạnh, trong khi nhiều nhà băng lại ghi nhận xu hướng đi xuống.
Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quy mô lớn cũng không nằm ngoài xu hướng này. BIDV – nhà băng dẫn đầu về huy động ghi nhận tiền gửi giảm 3,7%, tương đương giảm từ 2.223.225 tỷ đồng xuống còn 2.140.961 tỷ đồng, tức “bốc hơi” hơn 82.000 tỷ đồng chỉ trong một quý.
Tương tự, Techcombank giảm 3,1%, từ 618.912 tỷ đồng xuống 599.808 tỷ đồng; ACB giảm 2,7%, còn 569.110 tỷ đồng; MB giảm 1,7%, xuống 905.918 tỷ đồng.
Ở nhóm ngân hàng tầm trung, Sacombank giảm 2,8% xuống còn 600.789 tỷ đồng; TPBank giảm 4,3% xuống 267.038 tỷ đồng; SeABank giảm 3,1% xuống 185.876 tỷ đồng.
Đáng chú ý, VietBank là ngân hàng có mức giảm mạnh nhất, tới 4,9%, tương ứng giảm từ 101.450 tỷ đồng xuống còn 96.521 tỷ đồng. Một số ngân hàng quy mô nhỏ khác như Saigonbank (-3,7%, còn 25.349 tỷ đồng) hay PGBank (-2,9%, còn 47.035 tỷ đồng) cũng ghi nhận xu hướng tương tự.
Tổng thể, có khoảng 13/27 ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính ghi nhận huy động giảm trong quý I, phản ánh áp lực cạnh tranh dòng vốn ngày càng lớn. Đây là điểm đáng lưu ý trong bối cảnh huy động vốn vốn được xem là “trụ cột ổn định” của hệ thống ngân hàng.
Ở chiều ngược lại, vẫn có những điểm sáng tăng trưởng. HDBank ghi nhận mức tăng cao nhất 10,8%, nâng quy mô tiền gửi lên 621.549 tỷ đồng. ABBank tăng 9,9% lên 146.668 tỷ đồng; VPBank tăng 8,7% lên 682.719 tỷ đồng; VIB tăng 7,4% lên 316.374 tỷ đồng. Tuy nhiên, mức tăng này mang tính cục bộ và chưa đủ bù đắp cho phần sụt giảm diện rộng, khiến tăng trưởng toàn ngành ở mức thấp.
Diễn biến huy động trái chiều trong quý I diễn ra trong bối cảnh lãi suất có nhiều biến động. Tại phiên họp thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI ngày 4/5/2026, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, mặt bằng lãi suất thời gian qua được điều hành theo hướng giữ ở mức hợp lý để hỗ trợ nền kinh tế.
Theo đó, lãi suất tiền gửi bình quân hiện khoảng 6%/năm, tăng khoảng 0,77 điểm phần trăm so với đầu năm. Trong khi đó, lãi suất cho vay phát sinh mới ở mức khoảng 8,38%/năm, tăng nhẹ 0,3 điểm phần trăm so với đầu năm nhưng vẫn giảm 0,44 điểm phần trăm so với các năm trước.
“Xu hướng chung là giảm và có sự chia sẻ giữa ngân hàng với doanh nghiệp”, Thống đốc nhấn mạnh.
Việc duy trì lãi suất huy động ở mức “vừa phải” không chỉ nhằm đảm bảo cân đối nguồn vốn trong nước mà còn góp phần ổn định thị trường ngoại hối.
Theo phân tích của Ngân hàng Nhà nước, nếu lãi suất tiền đồng ở mức thấp, người dân và doanh nghiệp có xu hướng chuyển sang nắm giữ USD, gây áp lực lên tỷ giá. Do đó, mặt bằng lãi suất hiện nay đang được điều hành theo hướng vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa đảm bảo ổn định vĩ mô.
Ở góc độ ngân hàng, tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, ông Lê Ngọc Lâm - Tổng giám đốc BIDV cho rằng áp lực lãi suất thời gian qua đến từ việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động, khiến chi phí vốn tăng và biên lãi thuần bị thu hẹp.
Đồng quan điểm, ông Lê Thanh Tùng - Thành viên HĐQT VietinBank nhận định áp lực thanh khoản hiện mang tính ngắn hạn nhưng vẫn cần điều hành linh hoạt thông qua các công cụ như lãi suất, tỷ giá hay nghiệp vụ thị trường mở.
Trong khi đó, ông Phan Đình Tuệ - Thành viên HĐQT Sacombank cho rằng ngân hàng đang ở thế “kẹp giữa”: nếu tăng lãi suất cho vay sẽ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, nhưng nếu giảm mạnh lãi suất huy động lại có nguy cơ mất dòng tiền gửi. Vì vậy, tối ưu chi phí vốn và đa dạng hóa nguồn huy động là giải pháp bắt buộc.
Thực tế, dù mặt bằng lãi suất có xu hướng hạ nhiệt khi ướng tính hơn 30 ngân hàng đã giảm từ 0,1-0,5 điểm phần trăm từ đầu tháng 4, nhưng sức hấp dẫn của tiền gửi vẫn suy giảm. Mốc lãi suất 7%/năm cho kỳ hạn 6 tháng gần như biến mất, khiến một phần dòng tiền dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác.
Tuy nhiên, cạnh tranh huy động chưa hạ nhiệt hoàn toàn. Một số ngân hàng vẫn áp dụng lãi suất đặc biệt từ 8-10%/năm, nhưng kèm điều kiện số dư lớn, cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn vẫn cao.
Về triển vọng, ông Nguyễn Đức Vinh - Tổng giám đốc VPBank cho rằng lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong ngắn hạn trước khi giảm dần từ quý II hoặc quý III. Dù vậy, các yếu tố như lạm phát, tỷ giá hay biến động quốc tế vẫn có thể ảnh hưởng đến xu hướng này.
Nhìn tổng thể, việc gần một nửa ngân hàng sụt giảm huy động trong quý I/2026 là tín hiệu đáng chú ý. Dòng tiền không còn tăng trưởng đều mà đang phân hóa mạnh, trong khi vai trò của lãi suất cũng dần thay đổi. Trong bối cảnh đó, huy động vốn không còn là “vùng an toàn”, mà trở thành một trong những mặt trận cạnh tranh khốc liệt nhất của ngành ngân hàng hiện nay.
