Trung Quốc chi mạnh nhập khẩu sầu riêng

Theo số liệu của Cơ quan Hải quan Trung Quốc, trong tháng 5, nước này đã nhập khẩu 377.195 tấn sầu riêng tươi (mã HS 081060), trị giá hơn 1,6 tỷ USD, tăng 30% về khối lượng và 18,5% về kim ngạch so với cùng kỳ năm ngoái.

Lũy kế 5 tháng đầu năm, Trung Quốc nhập khẩu 733.463 tấn sầu riêng, với tổng kim ngạch đạt 3,3 tỷ USD, tăng mạnh 87,7% về khối lượng và 72,1% về giá trị kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025.

Đây cũng là mức nhập khẩu cao nhất trong cùng kỳ 5 tháng từ trước đến nay, cho thấy nhu cầu tiêu thụ sầu riêng tại thị trường tỷ dân vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh.

Về nguồn cung, Thái Lan tiếp tục giữ vị trí nhà xuất khẩu sầu riêng lớn nhất vào Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm với 605.794 tấn, đạt kim ngạch 2,86 tỷ USD, tăng 84,2% về khối lượng và 70,7% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. Dù vậy, thị phần của Thái Lan trong tổng kim ngạch nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc đã giảm nhẹ xuống còn 85,8%, từ mức 86,5% của cùng kỳ.

Việt Nam đứng thứ hai với 122.402 tấn, kim ngạch 445,8 triệu USD, tăng 99,5% về lượng và tăng 74,1% về kim ngạch. Đồng thời thị phần nhích tăng từ mức 13,2% lên 13,4%.

Bên cạnh hai nguồn cung chủ lực, kim ngạch nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc từ Malaysia tăng gấp 3,65 lần, trong khi Philippines ghi nhận mức tăng tới gần 10 lần so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Campuchia cũng chính thức xuất hiện trong danh sách các quốc gia xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc. Tuy nhiên, thị phần của ba nước này vẫn còn khá khiêm tốn, tổng cộng chưa đến 1%.

Giá vẫn chịu sức ép giảm

Nhu cầu tiêu thụ sầu riêng của Trung Quốc vẫn đang có xu hướng tăng lên, song thị trường ngày càng cạnh tranh khi nhiều quốc gia đẩy mạnh xuất khẩu vào nước này. 

Áp lực cạnh tranh và nguồn cung dồi dào cũng khiến cho giá sầu riêng xuất khẩu vào Trung Quốc giảm đáng kể trong thời gian qua. Bình quân 5 tháng đầu năm, giá xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam sang thị trường này chỉ đạt 3.642 USD/tấn, giảm 12,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tương tự, Philippines và Malaysia cũng giảm mạnh lần lượt 16,8% và 39,7%, xuống còn bình quân 2.807 USD/tấn và 9.556 USD/tấn. Riêng Thái Lan chỉ giảm 7,3%, xuống còn 4.725 USD/tấn.

Mùa vụ 2026 đang chứng kiến một nghịch lý của ngành sầu riêng Đông Nam Á. Trong khi xuất khẩu vẫn tăng trưởng tích cực, giá tại thị trường nội địa ở hầu hết quốc gia sản xuất lớn nhất trong khu vực lại đồng loạt giảm sâu do nguồn cung tăng mạnh.

Theo Nikkei Asia, Malaysia là quốc gia chịu tác động rõ rệt nhất khi giá sầu riêng Musang King đã giảm khoảng 90%, từ mức phổ biến 90-100 ringgit/kg (580.000 - 645.000 đồng) xuống chỉ còn khoảng 9 ringgit/kg (58.000 đồng).

Sau nhiều năm mở rộng diện tích, hàng nghìn cây sầu riêng Musang King được trồng trong giai đoạn bùng nổ đầu tư nay đồng loạt bước vào thời kỳ thu hoạch.

Cơ quan Tiếp thị Nông nghiệp Liên bang Malaysia (FAMA) cho biết tốc độ tăng sản lượng đã vượt xa khả năng hấp thụ của thị trường nội địa. Trong khi đó, phần lớn trái không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu lại được chuyển sang tiêu thụ trong nước, khiến áp lực dư cung càng trở nên nghiêm trọng.

Tại Việt Nam, các vùng trồng trọng điểm ở Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long cũng bước vào chính vụ với áp lực tương tự.

Theo ghi nhận của Báo Thanh Niên, giá thu mua sầu riêng tại vườn giảm mạnh, nhiều nơi chỉ còn 35.000 - 40.000 đồng/kg đối với Ri6 và khoảng 55.000 - 65.000 đồng/kg đối với giống Monthong loại đẹp, giảm từ 20 - 30% so với cách đây khoảng một tháng.

Các chuyên gia cho rằng, hiện tượng này là hệ quả tất yếu khi nguồn cung trong nước đã tăng rất mạnh sau nhiều năm các chủ vườn âm thầm mở rộng diện tích.

"Thực tế thì nhu cầu tiêu thụ sầu riêng xuất khẩu vẫn cao, nhưng vì sản lượng trong nước tăng đột biến nên thị trường xuất khẩu không tiêu thụ hết, thị trường nội địa phải hấp thu lượng dư thừa nên hiện tượng giảm giá sầu riêng trong nước là điều dễ nhận ra", ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) nhận định.

Đại diện Vinafruit giải thích thêm: Áp lực cạnh tranh cũng gia tăng khi Thái Lan và Malaysia bước vào mùa thu hoạch, bổ sung thêm nguồn cung cho thị trường Trung Quốc.

Khi có nhiều lựa chọn, các nhà nhập khẩu có điều kiện đàm phán giá thấp hơn đối với hàng Việt Nam. Bên cạnh đó, thời gian gần đây, việc kiểm nghiệm chất lượng để phục vụ xuất khẩu tại một số đơn vị vẫn chưa đáp ứng kịp tốc độ thu hoạch. Năng lực xét nghiệm, cấp chứng thư và thông quan chưa theo kịp sản lượng tăng nhanh khiến nhiều doanh nghiệp phải giảm tốc độ thu mua, góp phần tạo áp lực giảm giá tại vùng nguyên liệu.

Cấp bách gỡ khó cho sầu riêng

Ngày 8/7 vừa qua, tại cuộc họp với các bộ ngành liên quan, Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản, trước mắt là đối với mặt hàng sầu riêng của khu vực Tây nguyên, theo Báo Chính phủ.

Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành nhằm hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Chính phủ xem xét, ban hành chậm nhất vào ngày 15/7.

Bên cạnh đó, phấn đấu hoàn thành việc sửa đổi toàn diện Nghị định trong tháng 9/2026, nhằm tháo gỡ ngay những điểm nghẽn trong xuất khẩu nông sản, đặc biệt là mặt hàng sầu riêng đang bước vào chính vụ.

Ngoài ra, để đẩy nhanh quá trình cấp mã số vùng trồng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống địa phương trong thời gian 30 ngày để phối hợp rà soát, hướng dẫn xử lý việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm. Kế hoạch triển khai phải được xây dựng cụ thể đến từng địa phương, từng đầu mối, bảo đảm rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm trong giai đoạn cao điểm.