Ngày 12/8, tài khoản chính thức của Starlink trên mạng xã hội X xác nhận dịch vụ Internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp của doanh nghiệp này đã có mặt tại Việt Nam.

Website chính thức dành cho thị trường Việt Nam cũng được mở, đánh dấu dịch vụ do công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk phát triển đã mở cửa cho người dùng trong nước.

Trước đó, tháng 2 năm nay, công ty TNHH Starlink Services Việt Nam, pháp nhân 100% vốn nước ngoài của SpaceX, có trụ sở tại Hà Nội, được cấp giấy phép thí điểm có kiểm soát. Đây là doanh nghiệp nước ngoài đầu tiên được cấp phép thí điểm dịch vụ Internet vệ tinh tại Việt Nam.

Về mặt công nghệ, hệ thống Starlink hoạt động dựa trên mạng lưới hàng nghìn vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) cách mặt đất khoảng 550 km. Độ cao này thấp hơn vệ tinh địa tĩnh truyền thống (hơn 35.000 km), giúp giảm độ trễ từ mức 600 – 3.000 mili giây của vệ tinh địa tĩnh xuống còn 25 – 60 mili giây. 

Dù vậy, khi đặt cạnh hạ tầng cáp quang trong nước, các thông số của Starlink vẫn tỏ ra thua thiệt.

Theo công bố,  gói cước rẻ nhất của Starlink tại Việt Nam là 1,13 triệu đồng/tháng cho tốc độ 100 Mbps, gói cao hơn 1,7 triệu đồng/tháng cho tốc độ trên 400 Mbps. 

Mức giá phần cứng (mua rời thiết bị đầu cuối gồm chảo thu, router Wi-Fi và bộ nguồn) dao động từ 8,6 triệu đồng đến 10,3 triệu đồng tùy khu vực. Các gói cước áp dụng hình thức thu phí trọn gói, dữ liệu không giới hạn và hỗ trợ dùng thử 30 ngày hoàn tiền.

Để so sánh, Việt Nam trong nhiều năm qua được đánh giá là quốc gia có chi phí Internet thấp nhờ hạ tầng cáp quang rộng khắp của Viettel, VNPT và FPT Telecom. 

Hiện nay, gói cáp quang phổ thông đối xứng 300 Mbps cả hai chiều có giá từ 195.000 đến 235.000 đồng/tháng. Các gói khác dao động 180.000 - 220.000 đồng/tháng (cơ bản) và 350.000 - 500.000 đồng/tháng (tốc độ cao).

Như vậy, chi phí hàng tháng của Starlink cao gấp khoảng 5 lần so với cáp quang. 

Đổi lại mức chi phí này, số liệu thực tế đo đạc của Ookla tại Mỹ cho thấy tốc độ trung bình tải xuống của Starlink đạt 104,71 Mbps, tương đương việc khách hàng trả gấp 5 lần tiền để nhận lại 1/3 tốc độ so với gói 300 Mbps của cáp quang. 

Về tốc độ tải lên, Starlink đạt khoảng 8 đến 15 Mbps, thua khoảng 20 lần so với mức 300 Mbps của cáp quang phổ thông. Băng thông này còn được chia đều cho mọi thuê bao trong cùng một ô địa lý, các con số ghi trên trang bán hàng là mức trần, không phải mức cam kết.

Về độ trễ, mức 25 - 60 mili giây của Starlink chậm gấp 4 lần so với cáp quang trong nước (5 - 15 mili giây). Về độ ổn định, dịch vụ ghi nhận tỷ lệ từ 99,1% đến 99,6%, tương đương khoảng 35 giờ mất kết nối rải rác mỗi năm. 

Đặc tính hỏng hóc cũng có sự khác biệt, chẳng hạn nếu cáp quang đứt cần kỹ thuật viên đến nối, thì kết nối của Starlink có hiện tượng chập chờn vài chục giây rồi tự phục hồi. 

Thị trường ngách

Thua cáp quang về tốc độ tải xuống, tốc độ tải lên, độ trễ và độ ổn định, trong khi giá thành cao gấp 5 lần, Starlink khó có thể trở thành dịch vụ phổ biến cho hộ gia đình tại các thành phố lớn trong giai đoạn đầu. 

Tại các đô thị, hạ tầng viễn thông di động 4G đã phủ sóng gần như toàn quốc, 5G đang được triển khai, cùng các gói dữ liệu di động giá thấp khiến Starlink khó cạnh tranh trực tiếp.

Tuy nhiên, hệ thống này có một ưu điểm lớn, đó là không cần hạ tầng cáp quang mặt đất, chỉ cần lắp đặt thiết bị thu tín hiệu là có thể truy cập Internet, thiết bị chịu được thời tiết, mưa bão và lắp đặt đơn giản. 

Do đó, mục tiêu của Starlink không phải là tệp khách hàng đang so sánh họ với cáp quang, bởi dịch vụ này hướng đến những nơi không có cáp quang để so sánh.

Tệp khách hàng chắc chắn mua dịch vụ này bao gồm: ngư dân chạy tàu xa bờ ra khỏi tầm sóng đất liền; bộ đội biên phòng; các trạm ở đảo, đỉnh núi; kỹ sư công trường thủy điện giữa rừng; đội khảo sát địa chất; nhà nghỉ dưỡng sâu trong vườn quốc gia. 

Ngoài ra, dịch vụ phục vụ cho các nhóm cứu hộ tiến vào vùng lũ sau khi cột sóng đổ và cáp đứt, hay những đoàn làm phim, đội xe tải đường dài phải di chuyển liên tục qua nhiều tỉnh. 

Đối với tập khách hàng này, lựa chọn của họ là chi trả 1,1 triệu đồng/tháng hoặc mất liên lạc hoàn toàn.

Bên cạnh đó, Starlink cung cấp các gói dành cho doanh nghiệp, di động, hàng hải và hàng không (với chi phí đắt hơn để đổi lấy khả năng phục vụ nhiều thiết bị, ưu tiên băng thông, yêu cầu thiết bị chuyên dụng). 

Dịch vụ này đóng vai trò là kết nối dự phòng cho các doanh nghiệp logistics hoặc kinh tế biển. 

Trong điều kiện các tuyến cáp quang biển quốc tế như Asia-America Gateway (AAG) hay Asia Pacific Gateway (APG) từng nhiều lần bị gián đoạn gây ảnh hưởng kết nối, Internet vệ tinh sẽ đóng vai trò bổ sung duy trì đường truyền.

Để đảm bảo các quy định an ninh mạng, Starlink đã hợp tác với FPT Telecom, đối tác đầu tiên tại Việt Nam, để xây dựng trạm gateway mặt đất tại trung tâm dữ liệu Fornix HCM02, làm cơ sở để tín hiệu vệ tinh hạ cánh an toàn.

Nhìn chung, sự xuất hiện của Starlink có thể được định vị ở vai trò bổ trợ. Dịch vụ này không thay thế hoàn toàn mạng mặt đất hiện có mà nhắm vào việc nâng cao năng lực hạ tầng số, bổ sung truyền dẫn, tăng khả năng dự phòng và giải quyết nhu cầu kết nối ở các vùng lõm sóng, địa hình đặc thù.