Hình ảnh tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz vào ngày 8/4. (Ảnh: Getty Images).
Vào ngày 8/4, Bộ trưởng bộ Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Tướng Dane Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tuyên bố Eo biển Hormuz đã được mở cửa trở lại theo thỏa thuận ngừng bắn với Iran. Tuy nhiên, chỉ ít lâu sau, Iran thông báo đóng cửa tuyến hàng hải này và cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận.
Điều kiện tiên quyết trong thỏa thuận ngừng bắn hai tuần mà ông Trump thông báo tối 7/4 là Iran phải mở lại Hormuz trước khi Washington và Tehran chính thức đàm phán hòa bình.
Trên thực tế, Iran đã cho một vài tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải này, bao gồm hai tàu chở dầu. Nhưng sau đó, Iran lại tái áp đặt lệnh phong tỏa và cáo buộc Israel vi phạm lệnh ngừng bắn với việc tấn công quy mô lớn vào Lebanon, tờ Far News đưa tin.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên mạng xã hội X: “Các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ rất rõ ràng và minh bạch: Mỹ phải lựa chọn - ngừng bắn hoặc tiếp tục giao tranh thông qua Israel. Họ không thể có cả hai...
Tới lượt Mỹ phải đưa ra lựa chọn. Thế giới đang theo dõi xem liệu Mỹ có giữ lời hứa hay không”.
Ông Araghchi dẫn lại một bài đăng trên mạng xã hội của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, trong đó nhấn mạnh đoạn viết rằng Iran và Mỹ đã đồng ý “ngừng bắn ngay lập tức ở khắp mọi nơi, bao gồm cả Lebanon”.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu các cuộc tấn công vào Lebanon không dừng lại.
Thủ tướng Pakistan Sharif, người làm trung gian cho lệnh ngừng bắn, cho biết mạng xã hội X: “Đã có báo cáo về việc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ở một vài điểm trong khu vực xung đột. Điều này làm suy yếu tinh thần của tiến trình hòa bình”.
Ông kêu gọi các bên kiềm chế và tôn trọng lệnh ngừng bắn, tạo điều kiện cho giải pháp ngoại giao.
Đáng chú ý, trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với PBS ngày 8/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Lebanon không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn. Đồng thời, ông lưu ý nhóm vũ trang Hezbollah do Iran tài trợ đã tấn công nhằm vào Israel từ lãnh thổ Lebanon.
Trong cuộc họp báo cùng ngày, Thư ký báo chí Nhà Trắng cũng lặp lại quan điểm của ông Trump. Bà cho biết: “Lebanon không phải là một phần của thỏa thuận ngừng bắn. Điều đó đã được thông báo cho tất cả các bên tham gia thỏa thuận ngừng bắn”.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cáo buộc Mỹ vi phạm khung khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn được nêu trong đề xuất hòa bình 10 điểm của Tehran.
Ông Ghalibaf đặc biệt cáo buộc Mỹ đa vi phạm ba đề xuất, bao gồm để Israel tấn công Lebanon vào ngày 8/4, xâm phạm không phận của Iran với một máy bay không người lái và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Iran.
Ông tuyên bố: “Sự ngờ vực sâu sắc của chúng tôi đối với Mỹ bắt nguồn từ việc nước này liên tục vi phạm các cam kết - và đáng tiếc, điều đó lại một lần nữa lặp lại”.
Các chỉ số chính của chứng khoán Mỹ tăng mạnh sau khi Tổng thống Donald Trump thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran.
Tuyên bố được đưa ra trong một bài đăng trên mạng xã hội, chỉ 1 ngày sau khi Mỹ đồng ý với lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Tehran.
Chi phí cho chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran không hề rẻ, theo ước tính của một cựu quan chức Mỹ khoảng 22,3 - 31 tỷ USD trong 5 tuần qua. Bộ Quốc phòng Mỹ đang đề nghị Quốc hội cấp thêm 200 tỷ USD để tài trợ cho hoạt động ở Iran.
Trung Quốc có vẻ đã đóng vai trò không nhỏ trong việc giúp Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn.