Trong khi thế giới dõi theo những “điểm nghẽn” năng lượng quan trọng nhất toàn cầu, một diễn biến mới tại Eo biển Hormuz đang khiến căng thẳng leo thang: Iran được cho là đã bắt đầu thu phí tới 2 triệu USD đối với một số tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải chiến lược này - động thái chưa từng có tiền lệ, có thể làm thay đổi cán cân kiểm soát tại một trong những “huyết mạch dầu mỏ” của thế giới.

Theo Alaeddin Boroujerdi, Thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia Iran, việc thu phí này là một phần của “cách tiếp cận mới” nhằm kiểm soát Eo biển Hormuz. Ông cho rằng trong bối cảnh chiến sự, việc thu phí là điều “tự nhiên” để bù đắp chi phí phát sinh.

“Chiến tranh luôn có giá của nó, và việc thu phí quá cảnh là điều tất yếu,” ông nói, đồng thời nhấn mạnh đây là dấu hiệu cho thấy một “cơ chế chủ quyền mới” tại khu vực sau nhiều thập kỷ.

Động thái của Iran diễn ra trong bối cảnh căng thẳng quân sự với Mỹ và Israel leo thang nhanh chóng. Không chỉ dừng lại ở biện pháp kinh tế, các tuyên bố gần đây từ Tehran cho thấy nguy cơ xung đột có thể lan rộng sang lĩnh vực hạ tầng năng lượng.

Ông Boroujerdi cảnh báo rằng cơ sở hạ tầng năng lượng của Israel nằm trong tầm với của Iran và có thể bị phá hủy “trong vòng một ngày” nếu tình hình tiếp tục leo thang.

Ở chiều ngược lại, Tổng Thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra một cảnh báo cứng rắn, yêu cầu Iran phải mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ.

Trong thông điệp đăng trên Truth Social, ông Trump tuyên bố nếu Iran không tuân thủ, Mỹ sẽ tiến hành tấn công và phá hủy các nhà máy điện của nước này, bắt đầu từ cơ sở lớn nhất.

Phản ứng ngay lập tức, phía Iran cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào hạ tầng của họ sẽ kéo theo hành động trả đũa nhắm vào các cơ sở năng lượng, công nghệ thông tin và hệ thống khử mặn của Mỹ và Israel trong khu vực.

Giới phân tích cho rằng nếu việc thu phí qua Hormuz trở thành thông lệ, hoặc tệ hơn là eo biển bị gián đoạn hoàn toàn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể đối mặt với một cú sốc lớn.

Không chỉ chi phí vận chuyển tăng vọt, giá dầu có thể leo thang nhanh chóng, kéo theo áp lực lạm phát quay trở lại trên phạm vi toàn cầu, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang vật lộn với chính sách lãi suất cao.

Điều này cũng lý giải vì sao giới đầu tư quốc tế đang theo dõi sát diễn biến tại Hormuz. Với vai trò là “van điều tiết” của nguồn cung dầu, mọi thay đổi tại đây đều có thể lan tỏa nhanh chóng sang thị trường tài chính, hàng hóa và chuỗi cung ứng.