Theo báo cáo mới công bố của Vietnam Report, ngành ngân hàng tiếp tục duy trì vai trò là kênh dẫn vốn chủ lực của nền kinh tế trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế phục hồi tích cực.
Lợi nhuận sau thuế toàn ngành năm 2025 đạt 284.900 tỷ đồng, tăng 19,5% so với năm 2024 và là mức cao nhất trong giai đoạn 2022 - 2025. Kết quả này phản ánh nỗ lực của các ngân hàng trong việc mở rộng quy mô hoạt động, tối ưu cơ cấu tài sản sinh lời, gia tăng nguồn thu ngoài lãi và kiểm soát chi phí trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Tuy nhiên cùng với tăng trưởng lợi nhuận liên tiếp, ngành ngân hàng cũng phải đối mặt với hai bài toán lớn là áp lực thanh khoản và chất lượng tài sản
Tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ tăng tiền gửi tạo áp lực thanh khoản
Một trong những điểm đáng chú ý là áp lực nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng đang gia tăng khi tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ tăng tiền gửi khách hàng. Năm 2025, dư nợ tín dụng tăng 19,4%, trong khi tiền gửi khách hàng chỉ tăng khoảng 15%.
Xu hướng này tiếp tục kéo dài sang năm 2026. Tính đến cuối quý I, tín dụng toàn hệ thống tăng thêm 3,6% trong khi tiền gửi khách hàng chỉ tăng 0,6%. Khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và huy động khiến nhiều ngân hàng phải đẩy mạnh sử dụng các nguồn vốn thay thế như phát hành giấy tờ có giá hoặc vay trên thị trường liên ngân hàng.
Theo đó, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi khách hàng (LDR) đã tăng liên tục từ 102,3% năm 2023 lên 106,5% năm 2024, 110,6% năm 2025 và đạt 113,9% vào cuối quý I/2026. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực thanh khoản trong hệ thống đang gia tăng, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế vẫn ở mức cao.
Để đáp ứng nhu cầu tín dụng, các ngân hàng đã đẩy mạnh huy động vốn. Tổng huy động vốn toàn hệ thống năm 2025 tăng 23,2%, đạt gần 18,9 triệu tỷ đồng, mức tăng cao nhất trong giai đoạn 2022 - 2025. Đến cuối quý I/2026, quy mô huy động tiếp tục vượt 19,3 triệu tỷ đồng.
Áp lực huy động vốn cũng nhanh chóng phản ánh lên mặt bằng lãi suất. Sau giai đoạn giảm sâu trong năm 2024, lãi suất huy động đã tăng trở lại từ cuối năm 2025. Đến tháng 5/2026, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của nhóm ngân hàng quy mô nhỏ đạt khoảng 6,35%, trong khi nhóm ngân hàng quốc doanh ở mức 5,9%.
Bên cạnh câu chuyện thanh khoản, chất lượng tài sản tiếp tục là vấn đề được giới phân tích quan tâm. Theo Vietnam Report, tổng nợ xấu nội bảng toàn hệ thống đã tăng từ khoảng 137.000 tỷ đồng năm 2022 lên 264.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025 và gần 290.000 tỷ đồng vào cuối quý I/2026.
Mặc dù tỷ lệ nợ xấu toàn ngành đã giảm từ 1,93% năm 2023 xuống 1,86% năm 2025 nhờ tín dụng tăng trưởng mạnh và hoạt động xử lý nợ được đẩy mạnh, chỉ số này đã tăng trở lại lên 1,98% trong quý I/2026, cao hơn 112% so với năm 2022.
Bên cạnh đó, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tiếp tục gia tăng. Năm 2025, các ngân hàng đã trích lập gần 145.000 tỷ đồng dự phòng rủi ro, tăng 9,3% so với năm trước. Điều này cho thấy các nhà băng vẫn duy trì sự thận trọng trước những rủi ro tiềm ẩn liên quan đến chất lượng tài sản.
Xét theo quy mô ngân hàng, nhóm có tổng tài sản trên 1 triệu tỷ đồng tiếp tục duy trì chất lượng tài sản tốt nhất với tỷ lệ nợ xấu chỉ 1,45% trong quý I/2026, dù quy mô nợ xấu đã tăng lên gần 143 nghìn tỷ đồng và chiếm gần một nửa tổng nợ xấu toàn hệ thống.
Ngược lại, nhóm ngân hàng có quy mô tài sản từ 500.000 tỷ đồng đến 1 triệu tỷ đồng ghi nhận áp lực lớn nhất khi tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,75% năm 2022 lên 3,28% trong quý I/2026, đồng thời quy mô nợ xấu vượt 97.000 tỷ đồng, tăng hơn 3 lần sau 4 năm.
Trong khi đó, nhóm ngân hàng dưới 500.000 tỷ đồng đã cải thiện đáng kể chất lượng tài sản khi tỷ lệ nợ xấu giảm từ mức đỉnh 3,48% năm 2023 xuống 2,78% trong quý I/2026, song quy mô nợ xấu vẫn ở mức trên 50.000 tỷ đồng. Diễn biến trên cho thấy nhóm ngân hàng quy mô trung bình là nhóm chịu nhiều sức ép nhất về chất lượng tài sản trong giai đoạn hiện nay.
Đáng chú ý, khả năng bao phủ nợ xấu của hệ thống đang có xu hướng suy giảm. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) toàn ngành giảm từ 121,8% năm 2022 xuống còn 82,9% năm 2025 và tiếp tục giảm xuống 80,1% trong quý I/2026. Theo Vietnam Report, tốc độ gia tăng nợ xấu hiện đang nhanh hơn khả năng tích lũy dự phòng của nhiều ngân hàng.
Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đang thúc đẩy lộ trình áp dụng các chuẩn mực Basel III, Vietnam Report cho rằng những yêu cầu mới về thanh khoản, nguồn vốn và quản trị rủi ro sẽ tạo thêm áp lực đối với các ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao.
Ngược lại, các ngân hàng sở hữu nền tảng vốn mạnh, cơ cấu huy động ổn định và năng lực quản trị tốt sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc duy trì tăng trưởng và củng cố vị thế trên thị trường.
