Nhận định về động thái các ngân hàng đồng loạt giảm lãi suất huy động từ 0,5 - 1 điểm % sau phiên họp cùng tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN), các chuyên gia phân tích của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam cho biết điều này nên được hiểu theo hướng ổn định mặt bằng chung chứ không phải nới lỏng hơn.

Trên thực tế, NHNN vẫn duy trì lãi suất điều hành ở vùng thấp và điều tiết thanh khoản phù hợp theo từng giai đoạn. Diễn biến gia tăng lãi suất vừa qua đã được dự báo từ trước, tuy nhiên mức độ và tốc độ gia tăng có phần nhanh khi không có sự can thiệp từ phía NHNN.

Bên cạnh đó, việc lãi suất tăng nhanh cũng chưa thể giải quyết được ngay vấn đề tăng trưởng mất cân đối giữa tín dụng và huy động, nên hạn chế chạy đua lãi suất là thích hợp.

"Dựa trên tình hình hiện tại, lãi suất chưa được kỳ vọng đã tạo đỉnh nhưng cách đỉnh không quá xa (ước tăng thêm 0,2 - 0,3 điểm %), để cân đối giữa các yếu tố như lạm phát, tỷ giá, cung tiền.", Mirae Asset nhận định. 

Theo các chuyên gia phân tích, lãi suất tăng là xu hướng đã được báo trước khi tăng trưởng tín dụng và huy động tiếp tục lệch pha do vòng quay chậm.

Theo số liệu từ Cục Thống kê (GSO), tăng trưởng tín dụng cuối quý I đã đạt 2,4% (so với cuối 2025) cao hơn nhiều so với mức tăng trưởng huy động chỉ ở mức 0,8%. 

Tuy nhiên, theo đánh giá từ Mirae Asset, mặc dù lãi suất huy động đã điều chỉnh tăng (ngắn hạn tăng 0,18 điểm %; dài hạn tăng 0,46 điểm % so với năm 2025) nhưng thanh khoản vẫn chưa có sự cải thiện rõ nét cho thấy vấn đề tăng trưởng cân bằng không chỉ nằm ở lãi suất mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố.

Lý do đầu tiên là dòng tiền vẫn chưa được khơi thông. Tăng trưởng dư nợ kinh doanh bất động sản (BĐS) tăng mạnh hơn mặt bằng chung từ 2023 (sau cú sốc tại thị trường trái phiếu doanh nghiệp) đến cuối 2025.

Tuy nhiên, giá bán neo ở mức cao và triển vọng thu nhập không ổn định khiến lượng giao dịch vẫn khá trầm lắng (theo Bộ Xây dựng lượng giao dịch giảm gần 24% so với quý IV/2025 và giảm 14% so với cùng kỳ) cho thấy dòng tiền vẫn đang tồn đọng tại các dự án BĐS.

Động thái từ phía NHNN từ đầu năm (hạn chế tăng trưởng tín dụng tập trung vào BĐS) cũng đã phần nào cho thấy phía nhà điều hành muốn giải quyết điểm nghẽn này.

Tiếp đó là việc tác động của những chính sách mới. Theo các chuyên gia, nhiều cải cách cũng tác động đáng kể đến luân chuyển dòng tiền trong nền kinh tế nhưng cần thời gian thích nghi và điều chuyển dòng tiền trở lại hệ thống. Ảnh hưởng này thể hiện qua tăng trưởng chung cao nhưng bán lẻ hàng hóa (tiêu dùng) vẫn đang ở mức một chữ số.

Khi nhìn vào chỉ số thanh khoản của các ngân hàng và tình hình lãi suất tại thị trường liên ngân hàng, áp lực thanh khoản của hệ thống là không hề nhỏ. Các ngân hàng không chỉ cần duy trì các chỉ số thanh khoản phù hợp với luật định mà còn đáp ứng nhu cầu phát vay mới.

Diễn biến lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh trong thời gian qua còn cho thấy một thực tế là bối cảnh vĩ mô bất ổn (có thể chỉ là ngắn hạn), nên lợi suất không còn là yếu tố duy nhất đối với tiền gửi, mà an toàn cũng đóng vai trò không nhỏ.

Vì vậy, khi các ngân hàng thương mại lớn gia tăng lãi suất thì, nhóm vừa và nhỏ cũng phải tăng lãi suất nhưng với biên độ lớn hơn nhằm tránh bị suy giảm cân đối tiền gửi. Bên cạnh đó, nhóm này cũng phải cân nhắc giữa biên lợi suất (vốn đã thấp) và khả năng thanh toán của khách hàng (vốn không được chất lượng như những ngân hàng lớn.

Theo ghi nhận của Mirae Asset, lãi suất huy động tuy tăng nhưng vẫn đang trong kịch bản của các ngân hàng (0,3 - 0,5 điểm %), trong khi theo công bố, lãi suất cho vay bình quân tăng có phần nhanh hơn (0,5 - 1,3 điểm %) cho thấy cầu tín dụng vẫn đang cao hơn.

"Nếu để thị trường tự điều chỉnh, nguy cơ hình thành vòng xoáy tăng lãi suất do cạnh tranh và phần bù rủi ro là đáng kể", các chuyên gia phân tích. Do đó, “hạn chế” lãi suất tăng tiếp đi kèm với cam kết hỗ trợ thanh khoản là phù hợp và cần thiết.