Dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, Hải quân Mỹ đã bắt đầu phong tỏa Eo biển Hormuz, bất chấp việc Washington và Tehrna đang xem xét tổ chức một vòng đàm phán mới nhằm tiến tới thỏa thuận ngừng bắn dài hạn hơn.

Cuộc phong tỏa của Mỹ bắt đầu có hiệu lực vào lúc 10h sáng 13/4 theo giờ Mỹ (tức 21h cùng ngày theo giờ Việt Nam). Hải quân Mỹ đã bắt đầu chặn thuyền vào và ra khỏi các cảng của Iran tại Hormuz.

Trong tuyên bố ngày 12/4, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết lệnh phong tỏa sẽ được “thực thi một cách công bằng” đối với tàu thuyền của mọi quốc gia ra vào các cảng và khu vực ven biển của Iran.

Một thông báo khác của Mỹ nhấn mạnh các tàu trung lập chưa ghé Iran sẽ không bị cản trở, dù có thể bị kiểm tra nhằm phát hiện hàng hóa trái phép.

Theo một thông báo khác của Mỹ, các tàu trung lập chưa ghé Iran sẽ không bị cản trở tại Hormuz, mặc dù chúng có thể bị khám xét để tìm hàng trái phép.

Bất chấp căng thẳng leo thang, Mỹ và Iran vẫn đang thảo luận về việc tổ chức thêm một vòng đàm phán trực tiếp, theo nguồn tin của tờ Bloomberg. Hai bên muốn trao đổi trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần - được công bố vào ngày 7/4 - hết hiệu lực.

Ông Trump cũng xác nhận với các phóng viên tại Nhà Trắng vào ngày 12/4 rằng Iran đã chủ động liên lạc với chính quyền Mỹ.

“Sáng nay, chúng tôi đã nhận cuộc gọi từ những người phù hợp, những người có thẩm quyền, và họ muốn lập thỏa thuận”, ông tiết lộ.

Tổng thống Mỹ một lần nữa tuyên bố vòng đàm phán tại Pakistan cuối tuần trước đổ vỡ là vì Iran quyết duy trì chương trình hạt nhân. Tuy nhiên, ông “chắc chắn” cuối cùng Iran sẽ đồng ý từ bỏ tham vọng, đồng thời khẳng định sẽ không có thỏa thuận nào nếu Iran không nhượng bộ.

Về phía Iran, nước này cho rằng Mỹ mới là bên khiến đàm phán thất bại, song vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục đối thoại. Tổng thống Masoud Pezeshkian cho biết Iran sẵn sàng thảo luận trong khuôn khổ luật pháp và quy định quốc tế.

Sau khi ông Trump thông báo Iran đã liên lạc với Mỹ để tìm cách lập thỏa thuận, giá dầu thô đã đảo chiều đi xuống. Kết phiên 12/4, cả dầu Brent lẫn dầu thô WTI đều giao dịch quanh mốc 99 USD/thùng.

Ngoài ra, ông Trump cũng lặp lại rằng nhiều nước sẵn lòng hỗ trợ sứ mệnh của Mỹ tại Hormuz, nhưng từ chối tiết lộ cụ thể.

Iran đe dọa trả đũa mạnh mẽ

Động thái phong tỏa Hormuz của Hải quân Mỹ có nguy cơ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra.

Iran cảnh báo sẽ nhắm mục tiêu vào tất cả các cảng ở Vịnh Ba Tư nếu các trung tâm vận chuyển của nước này bị đe dọa, làm gia tăng nguy cơ đối đầu tại tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 20% lượng dầu khí thế giới.

Lực lượng vũ trang Iran ra tuyên bố vào ngày 12/4 rằng an ninh của các cảng trong khu vực "hoặc là dành cho tất cả mọi người, hoặc là không dành cho ai cả".

Tehran chỉ trích việc Washington phong tỏa Hormuz giống hành động của “cướp biển”, đồng thời lặp lại kế hoạch kiểm soát vĩnh viễn tuyến đường thủy quan trọng này ngay cả sau khi chiến sự kết thúc.

Sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực, ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ tấn công tàu thuyền của Iran, sử dụng chiến thuật tương tự các chiến dịch chống buôn lậu ma túy tại Biển Caribe thời gian gần đây.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: “Những gì chúng tôi chưa nhắm đến là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là 'xuồng tấn công nhanh', vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn.

Cảnh báo: Nếu bất kỳ xuồng nào trong số này tiến đến gần khu vực phong tỏa, chúng sẽ bị tiêu diệt ngay lập tức, bằng hệ thống tương tự mà chúng tôi sử dụng chống lại những kẻ buôn ma túy trên biển”.

Dù vậy, Trump vẫn tìm cách xoa dịu những lo ngại về cú sốc tiềm tàng tiếp theo đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Trong một bài đăng riêng biệt, ông tuyên bố 34 tàu đã đi qua Eo biển Hormuz vào ngày 12/4 - “con số cao nhất” kể từ khi Iran bắt đầu phong tỏa tuyến hàng hải này.