Vào ngày 11/3, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo khởi động các cuộc điều tra thương mại mới nhắm vào Trung Quốc, Mexico, Liên minh châu Âu (EU) và hơn chục quốc gia khác. Trong thời gian tới, nhiều khả năng Mỹ sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi điều tra sang các nước khác 

Động thái này nhằm thay thế các mức thuế đối ứng của ông Trump, vốn đã bị Tòa án Tối cao Mỹ vô hiệu hóa trong tháng 2. 

Theo ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Mỹ, các cuộc điều tra sẽ được tiến hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Luật này cho phép Mỹ áp thuế quan đối với hàng nhập khẩu từ những quốc gia bị cho là có hành vi thương mại không công bằng với Mỹ.

Thuế quan theo Mục 301 có thể thay thế ít nhất một phần các mức thuế đối ứng mà ông Trump đã áp đặt phần lớn quốc gia trên thế giới vào năm ngoái.

Ông Greer nói với các phóng viên: “Chính sách thương mại của Tổng thống Trump không thay đổi. Ông ấy quyết tâm bảo vệ việc làm của Mỹ và đảm bảo chúng ta có thương mại công bằng với các đối tác”.

Vị quan chức cho biết các cuộc điều tra theo Mục 301 sẽ “xem xét các hành vi, chính sách và hoạt động của một số nền kinh tế liên quan đến tình trạng dư thừa năng lực sản xuất mang tính cấu trúc và sản lượng trong các ngành sản xuất”.

Ngoài Mexico, Trung Quốc và EU, các nền kinh tế khác nằm trong danh sách này gồm Nhật Bản, Ấn Độ, Đài Loan, Việt Nam, Hàn Quốc, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Bangladesh và Thái Lan, tờ CNBC cho hay. 

Ông Greer cho biết Mỹ cũng có thể tiến hành thêm các cuộc điều tra theo Mục 301 với từng quốc gia cụ thể, hoặc triển khai các công cụ thương mại khác. “Tôi sẽ không đi sâu vào chi tiết lúc này”, ông nói.

Theo quy trình của Mục 301, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ sẽ tiếp nhận ý kiến bằng văn bản liên quan đến cuộc điều tra và tổ chức phiên điều trần. Ông Greer cho biết thêm: “Chúng tôi cũng sẽ tham vấn với các đối tác thương mại đang chịu điều tra”. 

Sau quá trình này, cơ quan này sẽ đưa ra kết luận và phân tích của mình. Nếu cần thiết, Mỹ có thể đề xuất các biện pháp đáp trả.

“Hành động đáp trả có thể có nhiều hình thức, như thuế quan, phí dịch vụ hoặc các biện pháp khác”, ông nói thêm.

Trước đó, vào ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế do Tổng thống Donald Trump ban hành theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là bất hợp pháp.

Theo phán quyết này, các mức thuế đối ứng cũng như thuế áp lên Mexico, Canada và Trung Quốc liên quan đến nạn buôn lậu fentanyl vào Mỹ đều đã trở nên vô hiệu.

Đến ngày 24/2, Nhà Trắng tiếp tục ban hành mức thuế toàn cầu 10% theo Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhiên, nếu không được Quốc hội Mỹ phê chuẩn, biện pháp này sẽ hết hiệu lực sau 150 ngày.