Tòa án Tối cao Mỹ sẽ định đoạt số phận của nhiều loại thuế quan mà Tổng thống Donald Trump đã ban hành trong nhiệm kỳ hai. (Ảnh minh họa: Financial Times).
Theo thông tin đăng tải trên website của Tòa án Tối cao Mỹ vào ngày 6/1, các thẩm phán có thể sẽ sớm đưa ra phán quyết về số phận của nhiều loại thuế quan mà Tổng thống Donald Trump ban hành.
Phán quyết có thể sẽ được công bố ngay ngày 9/1. Quyết định của Toà án Tối cao sẽ có có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với kinh tế Mỹ mà còn với thương mại toàn cầu.
Bản thân ông Trump dường như cũng nhận thấy rủi ro đang cận kề. Trong bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 2/1, ông nhấn mạnh Mỹ sẽ chịu thiệt hại nặng nề nếu Nhà Trắng thua kiện.
Trong bài đăng khác vào ngày 5/1, ông Trump viết: “Nhờ thuế quan, nước Mỹ đã trở nên mạnh mẽ và được tôn trọng hơn bao giờ hết, cả về mặt tài chính lẫn an ninh quốc gia”.
Tuy nhiên, các dữ liệu kinh tế phát đi tín hiệu trái chiều về tuyên bố của ông chủ Nhà Trắng. GDP quý III của Mỹ tăng trưởng 4,3% (số liệu đã chuẩn hóa theo năm), đánh dấu tốc độ tăng nhanh nhất trong hai năm qua.
Mặt khác, tốc độ tăng trưởng việc làm của Mỹ đã chững lại và những ngành chịu nhiều ảnh hưởng của thuế quan hầu như không tạo ra thêm việc làm, hoặc nếu có cũng chỉ rất ít.
Vào đầu năm 2025, ông Trump đã viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan lên Trung Quốc, Canada và Mexico, gây áp lực buộc những nước này ngăn chặn nạn buôn lậu fentanyl vào Mỹ.
Tiếp đến, ông sử dụng IEEPA để áp thuế quan đối ứng lên hầu hết các đối tác thương mại của Mỹ, với thuế suất dao động trong khoảng 10% - 50%.
Phe phản đối nhấn mạnh IEEPA không đề cập trực tiếp đến “thuế quan”, đồng thời trong lịch sử chưa từng có tổng thống nào dùng đạo luật này để đánh thuế lên hàng hóa nhập khẩu.
Vào ngày 5/11 năm ngoái, Tòa án Tối cao đã tổ chức phiên điều trần đầu tiên về thuế quan ban hành theo IEEPA. Tại đây, các thẩm phán tỏ ý hoài nghi về tính hợp pháp của các mức thuế này, khiến trụ cột trong chính sách thương mại của ông Trump lung lay đáng kể.
Trước đó, các tòa án cấp dưới đã phán quyết rằng thuế quan ban hành theo IEEPA là bất hợp pháp.
Tòa án Tối cao Mỹ có 6 thẩm phán với tư tưởng bảo thủ và 3 thẩm phán theo tư tưởng tự do. Phe bảo thủ đã nhiều lần ra quyết định có lợi cho Nhà Trắng và cũng có khả năng sẽ bảo vệ chính sách thuế quan.
Nhưng nếu trường hợp ngược lại xảy ra, chính quyền ông Trump có nguy cơ phải hoàn trả hàng trăm tỷ USD tiền thuế đã thu từ các nhà nhập khẩu.
Trong trường hợp Tòa án Tối cao tuyên bố thuế quan ban hành theo IEEPA là bất hợp pháp, nhiều khả năng các thẩm phán sẽ không trực tiếp xử lý vấn đề hoàn thuế, mà để các tòa án cấp dưới giải quyết.
Rất có thể Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ sẽ là cơ quan quản lý quá trình hoàn thuế. Và khi đó, bất kỳ nhà nhập khẩu nào muốn được hoàn tiền cũng sẽ phải đâm đơn kiện.
Theo tờ Bloomberg, từ khi Tòa án Tối cao bắt đầu tỏ ra nghi ngờ chính sách thuế quan, hàng trăm doanh nghiệp - cả trong lẫn ngoài nước Mỹ - đã đâm đơn kiện thuế quan với hy vọng sẽ được hoàn lại tiền thuế.
Theo số liệu từ Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ cập nhật đến ngày 14/12/2025, tổng số tiền mà chính quyền ông Trump có nguy cơ phải hoàn trả vào khoảng 133,5 tỷ USD.
Các nền tảng cá cược trực tuyến đánh giá khả năng ông Trump chiến thắng cuộc chiến thuế quan khá thấp. Tính tại thời điểm 11h55 ngày 8/1 (theo giờ Việt Nam), trang Polymarket cho thấy xác suất Tòa án Tối cao đưa ra phán quyết có lợi cho ông Trump là 24%.
Tuy nhiên, điều thú vị là xác suất tòa án buộc ông Trump hoàn thuế cũng chỉ là 32%. Có lẽ điều này phản ánh nỗi lo rằng quá trình hoàn thuế sẽ phức tạp và tiềm ẩn nhiều tranh chấp.
Nếu Tòa án Tối cao bác bỏ thuế quan dựa trên IEEPA, thương mại toàn cầu có thể sẽ nhận được cú hích trong ngắn hạn. Tuy nhiên, các quan chức Nhà Trắng báo hiệu họ sẽ sử dụng những công cụ khác để tái áp đặt phần lớn hoặc toàn bộ các mức thuế bị bãi bỏ.
Ví dụ, ông Trump có thể viện dẫn lý do an ninh quốc gia để áp thuế quan theo ngành theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, như trong trường hợp của nhôm thép. Tuy nhiên, so với việc sử dụng IEEPA, các biện pháp này tốn thời gian hơn và khó triển khai đồng loạt.
Ngày 7/1, Hiệp hội Ngành công nghiệp xuất khẩu thịt Brazil (Abiec) cho biết năm 2025, xuất khẩu thịt bò của Brazil đạt kỷ lục với 3,5 triệu tấn, bất chấp việc Mỹ áp thuế đối với mặt hàng này.
Thống đốc Fed Stephen Miran đề xuất cắt giảm lãi suất 150 bps để giúp 1 triệu người Mỹ đang thất nghiệp có việc làm.
Các chỉ số chính của chứng khoán Mỹ ghi nhận diễn biến trái chiều trong phiên 8/1, với Dow Joens tăng gần 300 điểm nhờ động lực từ cổ phiếu quốc phòng, trong khi Nasdaq Composite giảm do áp lực bán tháo cổ phiếu công nghệ.
Hơn 10 năm trước, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã bắt đầu phát đi thông điệp "nhà là để ở" nhằm giải quyết rắc rối của thị trường bất động sản nước này. Giờ đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng vừa đưa ra thông điệp tương tự.
