Trong hội thảo "40 năm Đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức vào 13/4, ông Lê Khắc Hiệp - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup chia sẻ về vai trò của VinFast trong phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô ở Việt Nam.

Đầu tiên, ông cho rằng trong nhiều năm trước đây, ngành công nghiệp ô tô Việt Nam chủ yếu làm lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa thấp, phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng bên ngoài. Doanh nghiệp trong nước khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị do hạn chế về công nghệ, vốn và quy mô thị trường.

Hệ quả là ngành ô tô tồn tại như một cấu trúc không hoàn chỉnh. Ngành ô tô, dù có thị trường tiêu thụ nhưng thiếu nền công nghiệp phụ trợ đủ mạnh để tạo nên giá trị gia tăng bền vững. Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của Vinfast được nhiều chuyên gia đánh giá là một bước ngoặc đáng chú ý.

Tỷ lệ nội địa hoá VinFast đạt 60%

“Điều quan trọng không phải là thị trường có thêm một nhà phát triển ô tô mà là sự khác biệt về cách tiếp cận trong phát triển ngành. Thay vì đi theo con đường lắp ráp, VinFast đã chọn con đường khó hơn, đó là xây dựng một tổ hợp sản xuất tự động hóa cao ngay từ đầu với đầy đủ các công đoạn, từ nghiên cứu phát triển (R&D) đến dập, hàn, sơn, sản xuất động cơ và từng bước làm chủ các công nghệ lõi”, ông nói.

Theo ông, chiến lược phát triển của VinFast là sự dịch chuyển nền tảng từ sản xuất phụ thuộc sang sản xuất tự chủ. Và quan trọng hơn, VinFast không phát triển như một thực thể đơn lẻ mà định vị mình như một hạt nhân trong chuỗi sản xuất, đóng vai trò kết nối – dẫn dắt mạng lưới nhà cung cấp.

Chính phương thức này đã tái cấu trúc ngành ô tô Việt Nam theo hướng hình thành chuỗi liên kết kinh tế nội địa.

Một yếu tố mang tính quyết định khác trong quá trình nói trên là quy mô của thị trường. Năm 2025 vừa qua, VinFast đã bàn giao hơn 175.000 xe các loại tại Việt nam, giữ vững vị trí thương hiệu ô tô số một ở thị trường trong nước.

“Con số này không chỉ tạo nên một kỷ lục về doanh số mà quan trọng hơn còn mang đến một điều kiện nền tảng để phát triển chuỗi công nghệ phụ trợ mạnh mẽ. Bởi, việc sản lượng thị trường đủ lớn chính là tiền đề của hiệu quả đầu tư trong ngành công nghiệp phụ trợ.

Lúc đó, các doanh nghiệp trong ngành phụ trợ mới có thể mạnh dạng đầu tư sâu vào dây chuyền sản xuất, công nghệ và nhân lực. Theo đó, với vai trò là doanh nghiệp hạt nhân, VinFast đã tạo ra lực kéo đủ mạnh để kích hoạt quá trình này, cũng như chuyển nhu cầu thị trường thành động lực phát triển của toàn chuỗi cung ứng”, ông chia sẻ thêm.

Trên nền tảng quy mô đó, chiến lược nội địa hóa của VinFast đã đóng vai trò then chốt. Tính đến 2025, tỷ lệ nội địa hóa của xe điện của VinFast là 60% và công ty đang hướng tới mục tiêu 80%, khi cell pin được sản xuất ở Việt Nam trong năm 2026.

Phó Chủ tịch Vingroup cho biết, việc làm chủ các công nghệ lõi giúp VinFast tự chủ được sản xuất, giảm phụ thuộc bên ngoài và tạo ra không gian cho doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn. Khi doanh nghiệp đầu chuỗi như VinFast nắm được công nghệ lõi, thì toàn chuỗi phía sau sẽ có cơ hội phát triển theo, tạo ra sự phát triển lan tỏa như đã từng xuất hiện ở nhiều nước công nghiệp phát triển.

Thu hút chuỗi cung ứng ô tô nội địa

Thứ hai, vai trò của VinFast đối với ngành công nghiệp phụ trợ Việt Nam còn thể hiện rõ nhất qua sự thay đổi về chất, theo ông Hiệp.

Trước hết là việc giải bài toán đầu ra cho các doanh nghiệp nội địa. Trước đây, không ít doanh nghiệp nội địa có năng lực cơ khí – điện tử nhưng không dám đầu tư vì thiếu thị trường đầu ra ổn định. VinFast xuất hiện và đã bảo đảm được đầu ra thông qua sự hợp tác dài hạn cùng đơn hàng lớn. Khi đã có sự hợp tác ổn định, doanh nghiệp trong nước có thể tự tin đầu tư mở rộng, nâng cấp công nghệ và máy móc sản xuất.

“Đây là điều kiện tiên quyết để hình thành năng lực công nghiệp thực chất”, ông khẳng định.

Ngoài ra, việc VinFast hướng tới thị trường toàn cầu cũng buộc các nhà cung ứng nội địa muốn đồng hành lâu dài, phải nâng cấp tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị chất lượng và quan tâm hơn đến tiêu chí phát triển bền vững. Quá trình này sẽ giúp doanh nghiệp Việt, không chỉ đáp ứng được tiêu chuẩn của Vinfast, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh nhà máy sản xuất ở Việt Nam, VinFast còn có nhà máy ở Indonesia và Ấn Độ. Cho nên, chuỗi cung ứng thị trường trong nước có thể sản xuất để xuất khẩu ra các thị trường mà VinFast đang đầu tư.

Ông cũng nêu dẫn chứng cụ thể về sự lớn mạnh của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng của VinFast. Trong một sự kiện vào năm 2024, một đối tác dập thân vỏ cửa đồng hành cùng VinFast từ 2017 tiết lộ, quy mô tài sản của doanh nghiệp đã tăng tới 12 lần, sau 7 năm tham gia chuỗi cung ứng của VinFast.

Thứ ba, VinFast còn đóng vai trò xúc tác cho các cụm công nghiệp hỗ trợ qua việc kết nối với nhà cung cấp quy mô lớn trong và ngoài nước. Doanh nghiệp đã tạo nền tảng cho các doanh nghiệp trong nước gặp gỡ, tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đó đều là những yếu tố then chốt để phát triển các cụm công nghiệp chuyên sâu, vốn là nền tảng tạo nên sự thành công của các quốc gia có nền công nghiệp phát triển.

Có thể nói, việc hình thành các cụm liên kết không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn giúp doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng chia sẻ công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo ra năng lực cạnh tranh tập thể.

Chính sách của VinFast

Cuối cùng, VinFast cũng đã có nhiều chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong chuỗi như ưu đãi hạ tầng, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối nguồn tài chính đã giảm rào cản gia nhập ngành, đặc biệt là với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs).

“Tác động của VinFast không chỉ dừng lại trong ngành ô tô mà lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế Việt Nam. Sự phát triển của VinFast đã thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành liên quan như công nghệ chính xác, logistics, năng lượng… Tất cả tạo ra hiện tượng phát triển lan tỏa đa ngành.

Các cụm công nghiệp của VinFast ở Hải Phòng hay Hà Tĩnh đã tạo nên các cực tăng trưởng mới, thu hút lao động, nguồn vốn thúc đẩy phát triển hạ tầng.

Hơn nữa, việc VinFast tham gia thị trường toàn cầu kéo theo các tiêu chuẩn quốc tế vào thị trường nội địa đã tạo ra áp lực tích cực để các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực và có thể hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu”, ông Lê Khắc Hiệp kết luận.

Tuy nhiên, hành trình phát triển của VinFast hay của ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam không chỉ màu hồng. Cả hai đang phải đối mặt với nhiều thách thức như năng lực doanh nghiệp nội địa chưa đồng đều, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao, yêu cầu về vốn đầu tư – phát triển còn lớn; cạnh tranh từ các nhà cung cấp quốc tế ngày càng gay gắt, khi Việt Nam mở cửa sâu hơn.

Theo quan điểm của ông Hiệp, để có thể vượt qua hững thách thức nói trên, đòi hỏi phải có cách tiếp cận đồng bộ; trong đó Nhà nước và các doanh nghiệp đầu ngành dẫn dắt phối hợp chặt chẽ với thống đào tạo để nâng cấp toàn bộ hệ sinh thái.

Trước đó, vào 6/2025, VinFast đã tổ chức Hội nghị Tăng cường nội địa hóa và phát triển hệ thống nhà cung cấp.

Trong hội nghị, bà Thái Thị Thanh Hải - Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup kiêm Phó Tổng Giám đốc VinFast toàn cầu cho hay: với hai mục tiêu của công ty trong tương lai là tăng tỷ lệ nội địa hóa lên hơn 80% và xuất xưởng một triệu xe mỗi năm, VinFast cần thêm các doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Ngoài 700 doanh nghiệp là đối tác hiện hữu của VinFast, hội nghị còn có sự tham gia của hơn 300 doanh nghiệp là đối tác tiềm năng đang tìm kiếm cơ hội tham gia vào chuỗi sản xuất ô tô toàn cầu của hãng.

VinFast cũng có những ưu đãi đặc biệt cho SMEs như giảm 50% phí thuê đất trong 3 năm đầu, 20% trong 5 năm tiếp theo cho các đối tác đầu tư xây dựng nhà máy tại hai tổ hợp sản xuất ô tô VinFast tại Hải Phòng và Hà Tĩnh. Ngoài ra, công ty còn cam kết bao tiêu sản phẩm đầu ra cho các đối tác tham gia chuỗi cung ứng của mình.