Rủi ro lạm phát đình trệ với châu Á

Ông Austan Goolsbee, Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago, cảnh báo lạm phát giá năng lượng xuất phát từ cuộc chiến ở Iran đã kéo dài lâu hơn dự kiến, gây ra “cú sốc lạm phát đình trệ” với các nền kinh tế châu Á.

Khi trò chuyện với phóng viên CNBC tại Hội nghị Ngân hàng Nhật Bản - IMES, ông Goolsbee cho biết trong giai đoạn đầu của xung đột Trung Đông, các thị trường tương lai tưởng rằng giá năng lượng sẽ “thấp hơn rất nhiều” so với mức thực tế hiện tại.

Vì đa số các nền kinh tế châu Á là nhà nhập khẩu năng lượng ròng, ông cảnh báo họ đang đối mặt với "cú sốc lạm phát đình trệ theo kiểu kinh điển".

Đó là hiện tượng mà tăng trưởng kinh tế  và sức chi tiêu của người tiêu dùng chững lại, tỷ lệ thất nghiệp  lên cao (đình trệ), đồng thời giá cả hàng hóa tăng phi mã (lạm phát).

Lạm phát đình trệ là bài toán khó với mọi nhà hoạch định chỉnh sách, bởi nếu họ giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế thì lạm phát có nguy cơ nóng lên, ngược lại nếu ưu tiên chống lạm phát thì nền kinh tế có thể sẽ sa sút hơn nữa. 

Gần đây, giá dầu thô đã hạ nhiệt dựa trên kỳ vọng về các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, nhưng vẫn cao hơn hẳn mức trước khi chiến sự nổ ra. Giá hợp đồng tương lai dầu thô Brent đang dao động ở mức khoảng 96 USD/thùng. Vào cuối tháng 2, giá dầu thô chỉ ở mức 67 USD/thùng.

Ngân hàng đầu tư Piper Sandler không tin Mỹ và Iran sắp lập được thỏa thuận để chấm dứt xung đột, vì vậy họ cảnh báo eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa và giá dầu thô sẽ lập đỉnh mới trong những tháng tới.

Nếu kịch bản này thành hiện thực, áp lực lạm phát sẽ còn gia tăng mạnh hơn nữa trong nửa cuối năm, gây ảnh hưởng đáng kể đến chính sách tiền tệ của các nước.

Tại cuộc họp cuối năm 2025 của Fed, ông Goolsbee đã bỏ phiếu chống quyết định hạ lãi suất, vì ông muốn có bằng chứng cho thấy lạm phát sẽ không kéo dài dai dẳng.

Ông chia sẻ với CNBC: “Tôi không hối tiếc vì đã bỏ phiếu phản đối tại cuộc họp đó, vì chúng ta đã thấy rõ rằng lạm phát không phải chỉ là áp lực tạm thời như những gì nhiều người hô hào trước đây”.

Dù vậy, nhà hoạch định chính sách nói rằng nếu lạm phát bắt đầu hướng về mốc mục tiêu 2% của Fed, lãi suất “cuối cùng cũng sẽ giảm xuống mức thấp hơn hẳn hiện tại”.

Lo ngại áp lực lạm phát từ AI

Khi được hỏi về triển vọng AI thúc đẩy năng suất của Mỹ, vị quan chức Fed đáp rằng ông lo ngại rằng thị trường tài chính có thể đang hào hứng quá mức so với lợi ích thực tế từ công nghệ này.

Ông Goolsbee cho biết: “Nỗi lo của tôi là triển vọng về sự gia tăng năng suất trong tương lai - thứ có thể chúng ta giàu lên - đang kéo giá cổ phiếu tăng mạnh vì nhà đầu tư tin rằng họ sẽ giàu có hơn trong tương lai.

Điều đó có thể khiến mọi người mạnh tay chi tiêu hơn nhờ cảm giác giàu lên từ thị trường chứng khoán và các tài sản khác. Khi AI còn chưa thực sự tạo ra cú hích về năng suất, nền kinh tế có nguy cơ bị làm nóng quá mức trong ngắn hạn.”

Theo ông Goolsbee, các nhà hoạch định chính sách nên theo dõi các dấu hiệu cho thấy lợi nhuận từ thị trường chứng khoán trong cơn sốt AI đang lan rộng thành áp lực lạm phát.

“Tôi muốn các nhà hoạch định chính sách chú ý đến những vấn đề như: Phải chăng chi tiêu tiêu dùng đang tăng mạnh bởi sự gia tăng tài sản trên thị trường chứng khoán? Phải chăng các khoản đầu tư cho trung tâm dữ liệu đang làm tăng chi phí điện năng trong xây dựng và gây ra áp lực lạm phát ngắn hạn tại Mỹ?”, ông Goolsbee chỉ ra.

Vị quan chức Fed nói thêm rằng xu hướng tương tự cũng có thể sẽ xuất hiện tại châu Á, bởi các công nghệ mới hiếm khi chỉ tập trung ở một quốc gia.

Ông lưu ý: “Nếu AI thực sự giúp cải thiện năng suất, điều đó cũng sẽ sớm diễn ra tại các nền kinh tế châu Á”.