Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở cuộc điều tra về nhu cầu áp thuế quan đối với các khoáng sản thiết yếu. Đây là động thái mới nhất của Nhà Trắng trong cuộc thương chiến mở rộng nhắm vào các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế toàn cầu.

Sắc lệnh được ông Trump ban hành vào ngày 15/4 kêu gọi Bộ trưởng Bộ Thương mại khởi xướng cuộc điều tra theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 để “đánh giá tác động của hoạt động nhập khẩu các vật liệu này đối với an ninh và sự bền vững của nước Mỹ”, theo một tờ thông tin của Nhà Trắng.

Nếu Bộ trưởng Bộ Thương mại phát hiện việc nhập khẩu đe doạ “làm suy yếu an ninh quốc gia và Tổng thống quyết định áp thuế quan”, thì các khoản thuế đó sẽ thay thế cho thuế quan đối ứng mà ông Trump công bố hồi đầu tháng 4.

Sắc lệnh bao hàm một loạt khoáng sản, bao gồm các nguyên tố đất hiếm, mà chính phủ coi là “các khối nền tảng công nghiệp quốc phòng” của Mỹ.

Chúng đóng vai trò quan trọng để chế tạo động cơ máy bay, hệ thống dẫn đường tên lửa, máy tính tiên tiến cũng như thiết bị radar, quang học và thông tin liên lạc. Sắc lệnh cũng bao gồm uranium, các dạng khoáng sản đã qua chế biến và sản phẩm phái sinh.

Theo luật, Bộ trưởng Bộ Thương mại dự kiến sẽ công bố kết quả điều tra trong vòng 270 ngày.

Theo Nhà Trắng, cuộc điều tra mới nhất có thể bao gồm tất cả các khoáng sản được Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) xác định là thiết yếu. Danh sách 50 khoáng sản của USGS bao gồm lithium, nickel, kẽm, thiếc và bạch kim cũng như một loạt kim loại chuyên biện hơn.

Tổng thống Trump đã phát tín hiệu về động thái này trong những ngày gần đây khi ông cho biết Mỹ có thể xem xét đánh thuế đối với các khoáng sản thiết yếu, sau các mức thuế cụ thể mà ông đã áp dụng với thép nhôm, ô tô và phụ tùng ô tô.

Hôm 14/4, chính quyền Washington thông báo họ đã khởi xướng các cuộc điều tra về chất bán dẫn và dược phẩm nhập khẩu. Cuộc điều tra cũng do Bộ Thương mại dẫn dắt.

Hồi tháng 3, Tổng thống Trump đã viện dẫn các quyền hạn khẩn cấp để tăng cường năng lực sản xuất khoáng sản thiết yếu của Mỹ. Đây là một phần trong nỗ lực lớn hơn nhằm đẩy mạnh phát triển các nguồn tài nguyên thiên nhiên trong nước và giúp Mỹ ít phụ thuộc hơn vào hàng nhập khẩu nước ngoài.

Sắc lệnh mới được công bố nhằm mục đích cung cấp hỗ trợ tài chính, các khoản vay và hỗ trợ đầu tư khác cho hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản trong nước, theo Bloomberg.

Theo Nhà Trắng, mặc dù sở hữu trữ lượng một số khoáng sản thiết yếu, Mỹ lại đang phụ thuộc vào nhập khẩu, gây ra rủi ro kinh tế và an ninh. Washington cho biết Mỹ phụ thuộc vào nước ngoài đối với ít nhất 15 loại khoáng sản thiết yếu, trong đó 70% lượng đất hiếm nhập khẩu đến từ Trung Quốc.

Sắc lệnh của ông Trump còn xuất hiện trong bối cảnh Trung Quốc đáp trả thuế quan của Mỹ bằng cách hạn chế xuất khẩu một số loại đất hiếm, có khả năng tác động đến Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

Danh sách hạn chế của Bắc Kinh bao gồm samarium, gadolium, terbium, dysprosium, lutetium, scandium và yttrium. Các loại đất hiếm này chủ yếu được sử dụng để chế tạo màn hình, nam châm mạnh và thiết bị y tế.