Giá polyester 'nhảy múa'

Theo Reuters, giá nhiên liệu hóa thạch tăng mạnh sau xung đột tại Iran đang gây áp lực lớn lên các nhà sản xuất polyester và ngành may mặc tại châu Á, đặc biệt ở Ấn Độ và Bangladesh, qua đó đe dọa làm gia tăng chi phí đối với các nhà bán lẻ thời trang nhanh như Zara và H&M.

Tại Ấn Độ, Filatex, một trong những nhà sản xuất sợi polyester lớn cho biết chi phí đầu vào từ dầu mỏ, gồm axit terephthalic tinh khiết (PTA) và monoethylene glycol (MEG), đã tăng gần 30% do giá từ Trung Quốc leo thang và nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn. Tác động này nhanh chóng lan rộng toàn chuỗi cung ứng.

Đối với Bindal Silk Mills, nhà cung cấp vải polyester cho các tập đoàn bán lẻ lớn như H&M, Inditex (chủ sở hữu Zara), Target, Walmart và IKEA, cho biết giá hóa chất và thuốc nhuộm đã tăng đáng kể do khủng hoảng năng lượng.

Đồng thời, tình trạng thiếu khí đốt sinh hoạt tại Surat (trung tâm dệt may lớn của bang Gujarat) khiến lao động nhập cư rời đi, làm suy giảm năng lực sản xuất.

“Chúng tôi hiện không thể đáp ứng hiệu quả các đơn hàng toàn cầu”, đại diện công ty cho biết.

Polyester là nguyên liệu chiếm khoảng 59% sản lượng sợi toàn cầu. Mặt hàng này phụ thuộc trực tiếp vào các dẫn xuất dầu mỏ, do đó chịu tác động mạnh từ gián đoạn nguồn cung năng lượng, đặc biệt khi eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Trong ngắn hạn, các nhà bán lẻ vẫn được hỗ trợ bởi lượng hàng tồn kho đã mua trước. Chuỗi bán lẻ thời trang nhanh Primark cho biết hàng mùa xuân/hè và phần lớn mùa thu/đông chưa bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, rủi ro lạm phát chi phí sẽ gia tăng khi doanh nghiệp quay lại thị trường nguyên liệu.

Tác động đa ngành nghề

H&M dự báo giá từ các nhà cung cấp Bangladesh có thể tăng trong vài tuần tới, song hiện chưa ghi nhận gián đoạn sản xuất đáng kể. Trong khi đó, Inditex từ chối bình luận về nguồn cung polyester.

Việc chuyển sang polyester tái chế giúp giảm bớt phần nào áp lực chi phí, nhưng loại này hiện chỉ chiếm khoảng 12% tổng sản lượng toàn cầu, hạn chế khả năng thay thế trong ngắn hạn.

Tại Surat, sản lượng đang giảm mạnh. Nhà máy Radheshyam Textile đã phải dừng một nửa trong số 200 máy dệt, khiến sản lượng giảm từ 10.000 m/ngày xuống còn 3.500–4.000m. Do giá sợi tăng cao, doanh nghiệp buộc phải cân nhắc tăng giá bán khoảng 15%, dù lo ngại khách hàng không chấp nhận.

Chi phí tăng cũng khiến nhiều nhà máy nhuộm và in phải giảm ngày hoạt động trong tuần. Nguy cơ thiếu nguyên liệu và đóng cửa nhà máy được cảnh báo nếu tình trạng kéo dài.

Theo Wood Mackenzie, giá sợi polyester staple tại Ấn Độ đã tăng từ 100 rupee/kg cuối tháng 2 lên 126,5 rupee/kg sau một tháng, trước khi điều chỉnh nhẹ về khoảng 120 rupee/kg sau động thái giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu hóa dầu. Giá tại Trung Quốc cũng tăng mạnh.

Tại Bangladesh, dù chủ yếu sản xuất từ cotton, ngành may mặc vẫn chịu tác động từ giá chỉ polyester và chi phí vận chuyển tăng. Coats Bangladesh đã thông báo tăng giá chỉ may 15,5% từ giữa tháng 4, viện dẫn chi phí nguyên liệu và logistics leo thang.

Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu dệt kim Bangladesh cho biết người mua đang thận trọng hơn khi đặt hàng. Nếu tình trạng kéo dài, sản lượng có thể giảm khi các nhà bán lẻ buộc phải tăng giá, kéo theo nhu cầu tiêu dùng suy yếu.

Không chỉ dệt may, các vật liệu hóa dầu như ethylene-vinyl acetate (EVA) (được sử dụng trong giày thể thao) cũng chịu ảnh hưởng. Các nhà bán lẻ tại Mỹ cảnh báo chi phí tăng sẽ lan rộng toàn ngành, ảnh hưởng đến giá bán lẻ và khả năng dự báo nhu cầu.

Hiệp hội phân phối và bán lẻ giày dép Mỹ cho biết có tới 25 thành phần hóa dầu được sử dụng trong sản xuất giày, từ đế cao su tổng hợp đến bọt polyurethane và chất kết dính. Nike cũng thừa nhận nguyên liệu liên quan đến dầu mỏ đang gây áp lực lên chi phí sản phẩm.

Thiếu hụt lao động, Ấn Độ gặp khó với nhiều ngành công nghiệp quan trọng