Sầu riêng Việt Nam, đang tiến gần hơn với thị trường tỷ dân - Ấn Độ. Thông tin từ Hiệp hội rau quả cho thấy, trong tháng 7 này, Ấn Độ dự kiến sẽ hoàn tất các thủ tục cho phép nhập khẩu sầu riêng Việt Nam.

 Với các doanh nghiệp xuất khẩu, đây là tín hiệu tích cực cho cả ngành hàng, đặc biệt là sản phẩm sầu riêng đông lạnh.

Lợi thế của sầu riêng đông lạnh

Trao đổi với chúng tôi, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam cho biết, Việt Nam là quốc gia đầu tiên được Ấn Độ xem xét mở cửa thị trường cho mặt hàng sầu riêng.

Việc đi trước được kỳ vọng sẽ tạo lợi thế để trái sầu riêng Việt tăng cơ hội mở rộng thị trường khi các thủ tục được hoàn tất.

 Tuy nhiên, với vai trò là “người khai phá”, một thị trường hoàn toàn mới, các doanh nghiệp Việt sẽ không tránh khỏi những khó khăn trong vấn đề tiêu thụ sản phẩm sầu riêng tại Ấn Độ.  Bởi doanh nghiệp Việt chưa có nhiều dữ liệu về nhu cầu, thói quen tiêu dùng của người dân nơi đây.

 “Trong giai đoạn đầu, khả năng tiêu thụ sầu riêng tại Ấn Độ sẽ không nhiều như các quốc gia khác. Vì người tiêu dùng ở quốc gia này chưa quen với sản phẩm sầu riêng nên việc khai thác thị trường sẽ mất nhiều thời gian”, ông Nguyên nói.

 Đồng quan điểm trên, chia sẻ với chúng tôi, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng tỉnh Đắk Lắk cho rằng, việc mở cửa thị trường tại Ấn Độ là tín hiệu tích cực nhưng trong những năm đầu tiên, có thể chưa ghi nhận được sự bứt phá tại thị trường này.

 “Chúng tôi nghĩ rằng, dù không có sự khởi sắc ngay từ đầu nhưng đây cũng là thị trường rất tiềm năng cho trái sầu riêng. Hiện các doanh nghiệp cùng bà con đang tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, để chuẩn bị sẵn sàng nguồn hàng tốt nhất, đáp ứng cho các thị trường nhập khẩu”, ông Trung cho biết thêm.

Ở góc độ ngành hàng, ông Nguyên cho rằng, muốn người tiêu dùng tại Ấn Độ sớm biết đến trái sầu riêng Việt, các doanh nghiệp nên đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng sầu riêng đông lạnh. Đây là sản phẩm được đánh giá có lợi thế hơn trái sầu riêng tươi.

 Vì sầu riêng đông lạnh đáp ứng được yêu cầu vận chuyển đường dài mà vẫn giữ được chất lượng sản phẩm. Trong khi đó, đối với sầu riêng tươi, việc duy trì chất lượng trái sau khi cập cảng phụ thuộc lớn vào năng lực bảo quản, kho lạnh. Nhưng hệ thống logistics và chuỗi lạnh tại Ấn Độ hiện được đánh giá là yếu tố cần được cân nhắc.

“Thị trường Ấn Độ thích hợp để bán hàng đông lạnh nguyên trái hoặc tách múi và các sản phẩm chế biến từ sầu riêng”, ông Nguyên nói.

Theo ông Nguyên, một bộ phận người dân Ấn Độ chưa quen với mùi quá nồng, đặc trưng của trái sầu riêng tươi. Sầu riêng đông lạnh có thể hạn chế được điều này. Khi quá trình cấp đông sẽ giúp hương của sản phẩm dịu hơn so với mặt hàng tươi. Đây là cách giúp người tiêu dùng Ấn Độ dễ dàng làm quen với hương vị của sầu riêng Việt Nam.

Thiếu vốn, doanh nghiệp lỡ cơ hội cấp đông? 

Nhấn mạnh về đóng góp của sầu riêng đông lạnh, ông Nguyên cho biết, sản lượng xuất khẩu mặt hàng này năm 2025 so với năm 2023 đã tăng lên 20 lần. Trong quý I năm 2026, lượng sầu riêng xuất khẩu tăng mạnh khi đạt gần 11.600 tấn, giá xuất khẩu đạt khoảng 4.302 USD/tấn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ.

 Những con số này cho thấy, sầu riêng đông lạnh đang có đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng của cả ngành. Đây cũng là “bệ phóng” để sầu riêng Việt mở rộng sang thị trường mới như Ấn Độ.

 "Hiện nay, doanh nghiệp đang tiếp tục đầu tư các nhà máy chế biến sầu riêng đông lạnh. Nếu thị trường Ấn Độ được mở cửa, nhu cầu đối với mặt hàng cấp đông sẽ rất lớn và có thể tạo thêm động lực tăng trưởng cho ngành hàng", ông Nguyên nhận định.

 Tuy nhiên, các doanh nghiệp cho rằng, phía sau triển vọng tăng trưởng, vẫn còn nhiều nút thắt cần được tháo gỡ.

 Ông Võ Tấn Lợi, Giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu Phương Ngọc Cái Bè nói với chúng tôi rằng, công ty rất muốn tăng sản lượng mặt hàng sầu riêng đông lạnh. Nhưng hiện tại không dám đầu tư, vì không đủ vốn. Trong khi, lãi suất vay thương mại ở mức khoảng 9,3-9,5%/năm, nhiều doanh nghiệp không dám vay ngân hàng để triển khai.

Ông Lợi lấy dẫn chứng từ đợt thu hoạch sầu riêng chính vụ miền Tây nam bộ vào cuối tháng 4/2026, thời điểm đó khi sầu riêng được cho là dội chợ, khắp nơi bà con phải mang ra đường bán. Với năng lực cấp đông của công ty, ông Lợi cho rằng hoàn toàn có thể thu mua cho nông dân, giảm bớt áp lực sản lượng lớn. Thế nhưng, doanh nghiệp không thực hiện được.

“Nhà máy, kho lạnh có sẵn nhưng đâu có doanh nghiệp nào dám vay ngân hàng để mua sầu riêng về cấp đông, sợ lỗ nặng”, ông Lợi nói.

 Theo ông Lợi, để có một container sầu riêng đông lạnh, doanh nghiệp phải thu mua khoảng 50-60 tấn sầu riêng tươi, giá trị hàng tỷ đồng. Nếu làm 5 container, số vốn cần huy động lên đến vài chục tỷ đồng. Với mức lãi suất hiện nay, chỉ riêng chi phí tài chính đã ăn mòn gần hết lợi nhuận, trong khi quá trình lưu trữ còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

 Trước đây, khi lãi suất ở mức 6%/năm, doanh nghiệp sẵn sàng thu mua sầu riêng để tách múi cấp đông. Hiện nay, dù năng lực cấp đông của nhiều nhà máy từ 20-50 tấn tươi mỗi ngày, nhưng có ít doanh nghiệp tăng hàng, ngoài kế hoạch đã định sẵn trước đó.

 “Làm hàng cấp đông không có lợi nhuận như mặt hàng sầu riêng tươi. Chưa kể, thời gian xoay vòng vốn chậm từ 3-6 tháng. Trong khi, lãi suất cao nên nhiều công ty cũng tính toán lại và chỉ làm trong giới hạn tài chính cho phép, không dám mở rộng”, ông Lợi chia sẻ thêm.

Cùng nhận định với ông Lợi, bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu cho chúng tôi biết, sầu riêng đông lạnh là mặt hàng cần lượng vốn lưu động lớn do doanh nghiệp phải thu mua nguyên liệu, chế biến và lưu kho trong thời gian dài trước khi xuất khẩu.

Trong khi, lãi suất vay ngân hàng vẫn ở mức cao, còn biên lợi nhuận không lớn. Do đó, nhiều doanh nghiệp không dám mở rộng quy mô thu mua và dự trữ như những năm trước.

Theo các chuyên gia, nếu không có chính sách tín dụng phù hợp, doanh nghiệp khó mạnh dạn đầu tư thu mua và dự trữ sầu riêng cấp đông. Điều này làm giảm khả năng mở rộng xuất khẩu. Nhất là trong bối cảnh, sầu riêng cấp đông được cho là chìa khoá để khai phá thị trường tỷ dân - Ấn Độ.