Bảo hiểm trách nhiệm dân sự là giấy tờ bắt buộc đối với mọi chủ xe máy khi tham gia giao thông. (Nguồn: Momo.vn)
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe cơ giới là loại hình bảo hiểm mà mọi chủ xe máy, xe mô tô phải tham gia theo quy định của pháp luật. Điểm khác biệt lớn nhất so với các loại bảo hiểm tự nguyện là đối tượng được bồi thường: khi xảy ra tai nạn do lỗi của chủ xe, bảo hiểm sẽ chi trả cho bên thứ ba - tức người bị thiệt hại, chứ không bồi thường cho chính chủ xe.
Theo khoản 1 Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển xe khi tham gia giao thông phải mang theo giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới. Quy định này khẳng định rõ vị trí của bảo hiểm xe máy trong nhóm giấy tờ bắt buộc, tương tự như giấy đăng ký xe hay bằng lái.
Về bản chất, bảo hiểm TNDS bắt buộc xe máy không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ bảo vệ quyền lợi cho cả cộng đồng tham gia giao thông. Tai nạn giao thông có thể xảy ra bất cứ lúc nào, với bất kỳ ai, và mức độ thiệt hại nhiều khi vượt quá khả năng chi trả tức thời của chủ xe gây tai nạn.
Theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP, mức trách nhiệm bảo hiểm tối đa là 150 triệu đồng/người/vụ đối với thiệt hại về người và 50 triệu đồng/vụ đối với thiệt hại về tài sản do xe gắn máy gây ra. Nếu không có bảo hiểm, toàn bộ khoản bồi thường này sẽ do chủ xe tự gánh chịu, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài chính cá nhân, đặc biệt trong các vụ tai nạn gây thương tích nặng hoặc tử vong.
Ngoài rủi ro tài chính khi phải tự bồi thường, việc không có hoặc không mang theo bảo hiểm còn khiến chủ xe đối mặt với chế tài xử phạt hành chính. Theo điểm a, điểm b khoản 2 Điều 18 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy không có hoặc không mang theo chứng nhận bảo hiểm bắt buộc TNDS còn hiệu lực sẽ bị phạt tiền từ 200.000 đến 300.000 đồng. Mức phạt này đã tăng đáng kể so với quy định trước đó tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (100.000 - 200.000 đồng), cho thấy xu hướng siết chặt quản lý của cơ quan chức năng đối với loại giấy tờ này.
Mức phạt khi không có hoặc không mang theo bảo hiểm bắt buộc đã tăng lên 200.000 - 300.000 đồng theo quy định mới. (Nguồn: Momo.vn)
So sánh giữa mức phí bảo hiểm và mức phạt cho thấy rõ sự chênh lệch: phí bảo hiểm TNDS bắt buộc chỉ từ 60.500 đến 66.000 đồng/năm tùy loại xe, trong khi mức phạt cho một lần vi phạm có thể gấp 3-5 lần con số đó. Đây là lý do nhiều chuyên gia khuyến nghị chủ xe nên chủ động trang bị bảo hiểm ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi bị kiểm tra mới xử lý.
Một trong những thay đổi quan trọng giúp việc tuân thủ quy định trở nên thuận tiện hơn là việc pháp luật chính thức công nhận giá trị của giấy chứng nhận bảo hiểm điện tử. Căn cứ khoản 2 và khoản 3 Điều 10 Nghị định 67/2023/NĐ-CP, giấy chứng nhận bảo hiểm được phát hành dưới dạng bản cứng hoặc bản điện tử, và trường hợp phát hành điện tử, doanh nghiệp bảo hiểm phải tuân thủ quy định của Luật Giao dịch điện tử cũng như đảm bảo phản ánh đầy đủ các nội dung bắt buộc.
Như vậy, chủ xe hoàn toàn có thể lưu giấy chứng nhận bảo hiểm trên điện thoại và xuất trình khi cảnh sát giao thông yêu cầu kiểm tra mà không vi phạm quy định.
Với mức phí chỉ vài chục nghìn đồng mỗi năm nhưng phạm vi bảo vệ lên đến hàng chục, hàng trăm triệu đồng cho bên thứ ba, bảo hiểm TNDS bắt buộc xe máy thực chất là một khoản chi phí rất nhỏ so với những rủi ro mà nó có thể giúp chủ xe tránh được. Việc quy định này mang tính bắt buộc không nên bị hiểu như một gánh nặng, mà nên được nhìn nhận như một lớp bảo vệ cần thiết cho cả người tham gia giao thông lẫn cộng đồng.
Hiện nay, chủ xe có thể chủ động mua bảo hiểm xe máy bắt buộc ngay trên điện thoại, nhận giấy chứng nhận điện tử hợp pháp chỉ sau vài phút mà không cần đến trực tiếp các điểm bán truyền thống.
