Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch xây dựng và cấp phép xây dựng trên địa bàn TP Hà Nội, qua đó chỉ ra hàng loạt tồn tại, sai phạm kéo dài trong giai đoạn 2011 - 2022.

Qua thanh tra 23 dự án khu đô thị, nhà ở, cơ qua này chỉ rõ nhiều thiếu sót, vi phạm về quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất.

Cụ thể, việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết chưa đảm bảo căn cứ, điều kiện. Thời điểm chấp thuận chủ trương đầu tư, dự án chưa có trong kế hoạch phát triển nhà ở; vẽ tổng mặt bằng và phương án kiến trúc không phù hợp với quy hoạch, xác định diện tích sàn công cộng chưa đảm bảo diện tích tối thiểu.

Bên cạnh đó là giao đất thực hiện dự án không phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, sau đó mới điều chỉnh, cập nhật bổ sung.

9 dự án thuộc nhóm vi phạm trên gồm: Dự án Tháp D25 Cầu Giấy; Dự án nhà ở cao tầng E2 - Chelsea Residences; Dự án trung tâm thương mại, văn phòng, căn hộ Artemis; Dự án khu hỗn hợp 120 Định Công; Dự án tổ hợp thương mại, văn phòng và nhà ở cao tầng tại số 01 phố Giáp Nhị; Dự án hỗn hợp nhà ở, thương mại và văn phòng số 83 Hào Nam; Dự án tổ hợp dịch vụ thương mại văn hóa thể thao, nhà ở và văn phòng cho thuê tại ô đất 493 Trương Định; Dự án khu đô thị mới Đại Kim; Dự án khu thương mại dịch vụ, công cộng, nhà ở cao tầng, cây xanh, bãi đỗ xe và nhà trẻ Panorama Hà Nội. 

UBND TP Hà Nội lựa chọn chủ đầu tư đối với hai dự án (Dự án khu hỗn hợp 120 Định Công và Dự án hỗn hợp nhà ở, thương mại và văn phòng số 83 Hào Nam) theo quy định của Luật Đầu tư, Luật Đất đai nhưng Thanh tra Chính phủ khẳng định "chưa phù hợp với quy định của Luật Nhà ở".

Tại Dự án Làng Việt kiều Châu Âu, kết luận thanh tra phát hiện thiếu sót, vi phạm trong việc lựa chọn chủ đầu tư thực hiện dự án nhà ở không thông qua đấu thầu lựa chọn chủ đầu tư.

Các dự án không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất gồm: Dự án Tháp D25 Cầu Giấy, Dự án tòa nhà hỗn hợp Đài PT-TH Hà Nội và Dự án trung tâm thương mại, văn phòng và nhà ở cao cấp Hồ Gươm Plaza.

Dự án tổ hợp thương mại, văn phòng và nhà ở cao tầng tại số 1 Giáp Nhị có quyết định chủ trương đầu tư không đúng thẩm quyền.

Đến thời điểm thanh tra, KĐT nhà ở thấp tầng Nam Thanh và dự án KĐT Văn Khê mở rộng, chủ đầu tư còn nợ tiền sử dụng đất. Ngoài ra, có 5 dự án chậm tiến độ gồm: KĐT mới Thanh Lâm - Đại Thịnh, KĐT mới Hạ Đình, TTTM, dịch vụ tổng hợp và nhà ở cao tầng tại xã Tứ Hiệp, KĐT Văn Khê mở rộng, Khu nhà ở Phú Mỹ.

TTCP còn chỉ rõ nhiều thiếu sót, vi phạm trong việc thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nhiều thiếu sót, vi phạm trong việc xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án cũng được chỉ ra.

Cơ quan này phủ kiến nghị UBND TP Hà Nội chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, xem xét xử lý theo thẩm quyền đối với những hạn chế, thiếu sót, vi phạm nêu trên tại 23 dự án; rà soát, xem xét cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân tại các dự án này theo quy định.

Đồng thời, TP Hà Nội phải chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm tra, đôn đốc chủ đầu tư dự án khẩn trương hoàn thành dự án theo mục tiêu và tiến độ được phê duyệt. Song song với đó phải kiểm tra, rà soát tiến độ thực hiện đối với các dự án chậm tiến độ để xử lý theo quy định pháp luật.

Chủ đầu tư Usilk City dùng 5.300 tỷ sai mục đích

Cũng theo kết luận, dự án KĐT Văn Khê mở rộng (Usilk City) được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) giao cho CTCP Sông Đà Thăng Long (UPCoM: STL) làm chủ đầu tư khi doanh nghiệp chưa đảm bảo điều kiện về năng lực tài chính.

Trong quá trình triển khai dự án, chủ đầu tư đã tiến hành huy động vốn thông qua nhiều hình thức như ký hợp đồng chuyển nhượng, bán nhà, và phát hành trái phiếu, thu về tổng số tiền lên đến 8.456 tỷ đồng. Tuy nhiên, thay vì phân bổ nguồn vốn này để phát triển dự án, chủ đầu tư đã sử dụng 5,.302 tỷ đồng cho các mục đích khác.

Hệ quả của việc mất cân đối dòng tiền và sử dụng vốn sai mục đích đã đẩy dự án vào tình trạng thiếu hụt tài chính nghiêm trọng. Tiến độ thi công bị đình trệ kéo dài, dẫn đến việc hơn 750 căn hộ chưa thể bàn giao cho khách hàng, làm phát sinh khiếu kiện và gây lãng phí lớn nguồn lực xã hội.

Ngoài ra, chủ đầu tư chưa ký hợp đồng thuê đất, chưa xác định lại đơn giá thuê đất theo chu kỳ trong quá trình thu hồi đất, giao đất và cho thuê đất. Việc xác định cơ cấu sử dụng đất thiếu chính xác. Diện tích đất được giao có sự sai lệch so với quy hoạch chi tiết và giấy chứng nhận đầu tư.

Về pháp lý dự án, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở cho chủ đầu tư và khách hàng chưa được thực hiện đầy đủ; việc bàn giao mốc giới trên thực địa vẫn còn nhiều bất cập...

Do đó, TTCP đã quyết định chuyển toàn bộ hồ sơ liên quan đến dự án Usilk City sang cơ quan điều tra Bộ Công an để phục vụ công tác điều tra và xử lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, kiến nghị UBND TP Hà Nội tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể và cá nhân có liên quan.

Đối với riêng dự án Usilk City, Thanh tra Chính phủ yêu cầu TP Hà Nội rà soát, điều chỉnh diện tích đất tại Quy hoạch chi tiết, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho Sông Đà Thăng Long để phù hợp với quyết định giao đất, đảm bảo quy định pháp luật.

Đồng thời, cần tiến hành xác định lại tiền sử dụng đất theo đúng quy định pháp luật, trong đó xem xét giảm trừ 11,57 tỷ đồng là các khoản chi phí không đúng quy định. Trong quá trình thực hiện kết luận, nếu phát hiện thêm hành vi gây thất thoát tài sản Nhà nước hoặc có dấu hiệu tội phạm hình sự, cần chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.