Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra chiều 8/1, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã đánh giá về khả năng chống chịu của nền kinh tế trước những biến số phức tạp từ bên ngoài trong năm 2025 và đưa ra những giải pháp nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026.

Thứ trưởng cho biết giai đoạn 2021-2025, bối cảnh của kinh tế thế giới cũng như Việt Nam có rất nhiều sự phức tạp, khó khăn và những diễn biến vô cùng khó lường. Đại dịch COVID-19 diễn ra gây thách thức lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó là các cạnh tranh chiến lược, địa chính trị giữa các khu vực và một số quốc gia lớn diễn ra rất khác biệt và chưa từng có tiền lệ.

Cùng với đó, sự thay đổi rất lớn trong thương mại và chuỗi cung ứng trên toàn cầu, các chính sách thuế đối ứng của Chính phủ Mỹ cũng tác động rất mạnh đến nền kinh tế toàn thế giới và đặc biệt là kinh tế Việt Nam với độ mở lớn.

"Trong bối cảnh đó, kinh tế Việt Nam đã chứng tỏ khả năng chống chịu trước các cú sốc và tác động ngược từ bên ngoài", Thứ trưởng Chi đánh giá.

Việt Nam vẫn duy trì hệ số tín nhiệm ở mức BB+ (tín nhiệm quốc gia), Ba2 với triển vọng ổn định theo xếp hạng của Fitch, S&P và Moody’s. 

Nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định chính là yếu tố quan trọng nhất tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đất nước. 

Thứ trưởng cũng chỉ ra 8 điểm tích cực của kinh tế Việt Nam bao gồm: Tăng trưởng đạt mức cao, bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt 6,3%, cao hơn so với 5 năm trước đó. Nếu không tính năm 2021 chịu tác động mạnh của dịch COVID-19, thì tăng trưởng bình quân giai đoạn 2022-2025 đạt 7,73%, cao hơn mục tiêu của Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm.

"Ngay cả trong những thời điểm khó khăn do chính sách thuế đối ứng của Mỹ, tăng trưởng năm 2025 của chúng ta vẫn đạt mức 8,02%, dẫn đầu khu vực và thuộc nhóm cao nhất thế giới", Thứ trưởng nói.

Thị trường tài chính, tiền tệ, ngoại hối, phát triển cơ bản ổn định. CPI bình quân giai đoạn 2021-2025 duy trì dưới mức 4%. Cung cầu hàng hóa được bảo đảm, giá cả ổn định. Nợ công giảm từ 44,3% GDP năm 2020 xuống còn khoảng 35-36% GDP vào năm 2025.

Thu ngân sách nhà nước giai đoạn 5 năm gần đây đạt gần 9,88 triệu tỷ đồng, vượt 18,1% so với mục tiêu và gấp gần 1,4 lần giai đoạn trước. Chính phủ cũng đã thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí khoảng 1,1 triệu tỷ đồng.

Thương mại và xuất nhập khẩu tiếp tục phát triển và đạt kỷ lục, vượt mọi dự báo. Quy mô thương mại tăng nhanh từ 545 tỷ USD năm 2020 lên mức kỷ lục trên 930 tỷ USD vào năm 2025, thuộc nhóm 20 quốc gia dẫn đầu thế giới. 

Thị trường tài chính, tiền tệ, ngoại tệ ổn định. Thị trường chứng khoán được tổ chức FTSE nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam đã được thành lập và sẽ đưa vào hoạt động từ cuối năm 2025.

Năng lực nội tại của nền kinh tế được nâng cao rõ rệt. Phát triển kinh tế tư nhân đạt nhiều kết quả tích cực. Đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, luật pháp, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động năm 2025 đạt gần 297,5 nghìn doanh nghiệp (cao nhất từ trước tới nay), tăng 27,4% so với năm 2024. Đến nay, cả nước có trên 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

Về đầu tư, tiếp tục được thúc đẩy, thu hút nhiều khu vực kinh tế tư nhân tham gia phát triển hạ tầng xã hội. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội 5 năm tăng 44% so với giai đoạn trước, tương đương khoảng 33,2% GDP. Thu hút vốn đầu tư nước ngoài cả nhiệm kỳ đạt 184,2 tỷ USD, tăng gần 8,4% so với nhiệm kỳ trước, thuộc nhóm 15 nước đang phát triển thu hút FDI lớn nhất.

Về lao động và thu nhập, cung cầu lao động được bảo đảm, chất lượng lao động cải thiện, thu nhập người dân tăng lên. Cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực: tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm xuống còn 24,7%; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ tăng lên 29,2%.

5 giải pháp tăng trưởng hai con số

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 và những năm tiếp theo, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nêu ra 5 giải pháp, trong đó tập trung vào các động lực tăng trưởng truyền thống một cách hiệu quả hơn, đồng thời đẩy mạnh các động lực mới. 

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy xây dựng và thực thi pháp luật nhằm kiến tạo phát triển. Giải quyết các điểm nghẽn về thể chế, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo.

Thứ hai, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Sử dụng nguồn lực đầu tư công có hiệu quả, giữ vững vai trò dẫn dắt. Nâng cao chất lượng thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Phát triển đồng bộ các loại thị trường, đặc biệt là thị trường vốn, thị trường tài chính nhằm đa dạng hóa các kênh huy động vốn trung và dài hạn. Tái cấu trúc các kênh huy động vốn và nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, nhất là khu vực sản xuất.

Thứ ba, chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Phát huy vai trò động lực của công nghiệp chế biến, chế tạo. Chuyển dịch nền kinh tế dựa vào cả đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng trong nước. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với đào tạo theo nhu cầu thị trường.

Thứ tư, phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Tạo điều kiện thuận lợi để kinh tế tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực then chốt, các dự án lớn và chuỗi giá trị trong nước, toàn cầu theo đúng tinh thần Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Thứ năm, phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là hạ tầng chiến lược như giao thông, logistics, hạ tầng số, hạ tầng năng lượng. Bảo đảm an ninh năng lượng đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.