Trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới, bị gián đoạn, Trung Quốc khẳng định nguồn cung năng lượng của nước này vẫn ở trạng thái ổn định và đủ sức ứng phó với biến động thị trường.

Phát biểu trước báo giới ngày thứ Hai (16/3), ông Fu Linghui, người phát ngôn Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, cho biết hệ thống cung ứng năng lượng của nước này hiện “tương đối vững chắc” và tạo nền tảng “khá tốt để đối phó với những biến động từ thị trường quốc tế”.

Dữ liệu do cơ quan này công bố cho thấy sản lượng dầu thô trong nước của Trung Quốc trong hai tháng đầu năm tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước, đạt 35,73 triệu tấn. Con số này được xem là một trong những yếu tố giúp Bắc Kinh duy trì sự ổn định năng lượng trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.

Áp lực từ Washington

Tuyên bố của Trung Quốc được đưa ra trong lúc Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi Bắc Kinh tham gia nỗ lực quốc tế nhằm khôi phục dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz.

Theo Financial Times, ông Trump cho rằng Trung Quốc - với tư cách là một trong những quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới - nên hỗ trợ các biện pháp bảo đảm an ninh cho tuyến hàng hải chiến lược này trước chuyến thăm dự kiến của ông tới Bắc Kinh vào cuối tháng. Nhà lãnh đạo Mỹ thậm chí để ngỏ khả năng trì hoãn chuyến đi nếu tình hình không có tiến triển.

Căng thẳng tại Trung Đông đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung chuyển. Kể từ khi xung đột Iran bùng phát hơn hai tuần trước, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz đối với nhiều quốc gia gần như bị đình trệ, kéo theo giá dầu tăng mạnh.

Giá dầu thô quốc tế hiện vượt mốc 100 USD/thùng, tiệm cận mức cao nhất trong gần 4 năm.

Mức độ phụ thuộc của Trung Quốc 

Theo Tổng thống Donald Trump, Trung Quốc phụ thuộc tới 90% nguồn dầu nhập khẩu vào tuyến đường Hormuz, do đó nên đóng vai trò tích cực hơn trong việc bảo đảm an toàn cho tuyến vận tải này.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia năng lượng cho rằng đánh giá này chưa chính xác. Các phân tích thị trường cho thấy dầu đi qua eo Hormuz chỉ chiếm khoảng 40–50% lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc và chỉ tương đương khoảng 6,6% tổng mức tiêu thụ năng lượng của nước này.

“20 năm qua, Trung Quốc đã từng bước giảm phụ thuộc vào hoạt động vận chuyển dầu bằng đường biển”, Rush Doshi, Giám đốc Sáng kiến Chiến lược Trung Quốc tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) cho biết.

Đáng chú ý, dù tình hình vận chuyển bị gián đoạn đối với nhiều quốc gia, Iran vẫn xuất khẩu hơn 11 triệu thùng dầu sang Trung Quốc qua eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bùng phát.

“Lá chắn” từ kho dự trữ dầu khổng lồ

Một yếu tố quan trọng giúp Trung Quốc tự tin trước biến động năng lượng là quy mô dự trữ dầu chiến lược rất lớn. Theo ước tính, tính đến tháng 1 năm nay, Bắc Kinh đang nắm giữ khoảng 1,2 tỷ thùng dầu thô trong các kho dự trữ trên đất liền, thuộc nhóm lớn nhất thế giới.

Lượng dự trữ này đủ để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ của Trung Quốc trong khoảng 3–4 tháng, mang lại dư địa đáng kể để nước này ứng phó với các cú sốc nguồn cung trên thị trường toàn cầu.

Được biết, hệ thống kho dầu của Trung Quốc được xây dựng theo mô hình kết hợp giữa cơ sở trên mặt đất và kho ngầm dưới lòng đất, theo truyền thông nước này. Một số trung tâm dự trữ dầu chiến lược quy mô lớn của Trung Quốc có thể kể đến như Căn cứ Dự trữ Dầu mỏ Quốc gia Chu Sơn với sức chứa khoảng 5 triệu m3 (tương đương gần 4 triệu tấn dầu thô) và Căn cứ Dự trữ Dầu mỏ Quốc gia Trấn Hải có dung tích khoảng 5,2 triệu m3.

Các kho này chủ yếu nằm dọc khu vực duyên hải phía Đông để thuận tiện tiếp nhận dầu nhập khẩu, đồng thời đang được mở rộng dần vào khu vực nội địa.

Trong giai đoạn 2025-2026, Trung Quốc dự kiến xây thêm 11 cơ sở dự trữ dầu mới, bổ sung khoảng 26,8 triệu m3, tương đương 169 triệu thùng dầu thô, gần bằng lượng dầu nước này nhập khẩu trong 2 tuần. 

Bên cạnh việc tăng nguồn cung và tích trữ dầu, Trung Quốc còn dần giảm sự phụ thuộc vào dầu thông qua xe điện. Trong nửa đầu năm 2025, tiêu thụ xăng tại Trung Quốc giảm gần 7%, xuống còn khoảng 72,3 triệu tấn.

Ước tính trong cả năm, xe điện đã thay thế khoảng 40 triệu tấn xăng, tương đương hơn 21% nhu cầu nhiên liệu giao thông, từ đó tạo ra “lợi ích kép” cho kho dự trữ dầu.

“Cú sốc năng lượng như hiện tại có thể sẽ càng củng cố hướng đi mà Trung Quốc đang theo đuổi, chứ không thay đổi nó”, Muyi Yang, nhà phân tích năng lượng cấp cao khu vực châu Á tại Ember, cho biết.

Trong bối cảnh giá dầu tiếp tục biến động mạnh và tuyến vận chuyển Hormuz vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, những nguồn dự trữ này đang trở thành “tấm đệm chiến lược” giúp Trung Quốc duy trì ổn định năng lượng và giảm bớt tác động từ các căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông.