Trong hai tháng đầu năm, tình hình kinh tế - xã hội tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng trên 10% so với cùng kỳ năm trước, trong đó ngành chế biến, chế tạo giữ vai trò động lực chính. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn này tăng khoảng 18% so với cùng kỳ, phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất và thương mại.

Với kết quả này, Bộ Tài chính kỳ vọng, các mục tiêu tăng trưởng kinh tế của quý I và cả năm 2026 sẽ đạt được như kỳ vọng. Cụ thể, tăng trưởng GDP quý I phải đạt 9,1%; quý II là 10,2%; quý III cũng 10,2% và quý IV là 10,4%, để có thể đưa nền kinh tế đạt mức tăng trưởng 9,7% trong nửa đầu năm; 9,9% trong 9 tháng và 10% khi kết thúc cả năm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh xuất hiện các yếu tố rủi ro từ bên ngoài, đặc biệt là những căng thẳng địa chính trị có thể ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam trong cả năm nhiều khả năng sẽ chậm lại so với kỳ vọng ban đầu.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng BIDV, xuất khẩu năm 2026 có thể tăng khoảng 10 - 12%, thấp hơn mục tiêu khoảng 16% mà cơ quan quản lý đặt ra do sức cầu thế giới suy yếu, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng cũng như áp lực lạm phát gia tăng.

Tương tự, nhập khẩu và dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng được dự báo tăng chậm hơn so với kế hoạch. Thực tế trong hai tháng đầu năm, vốn FDI đăng ký mới vào Việt Nam đã giảm khoảng 12% so với cùng kỳ, phần nào phản ánh những dấu hiệu chững lại ban đầu, bên cạnh yếu tố mùa vụ.

Vì vậy, ông Lực nhận định, tăng trưởng kinh tế quý I/2026 của Việt Nam có thể đạt khoảng 8%.

“Trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông đã diễn ra hơn một tháng và tác động tiêu cực tới kinh tế thế giới cũng như Việt Nam, nếu đạt mức tăng trưởng này trong quý đầu tiên rõ ràng là một thành công của chúng ta”, ông nhấn mạnh.

Đồng tình với quan điểm này, GS.TS Hoàng Văn Cường, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XV, các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, đang đẩy giá dầu thế giới tăng cao, kéo theo chi phí của nhiều yếu tố đầu vào tăng lên. Điều này làm gia tăng nguy cơ lạm phát “chi phí đẩy” cả trên thế giới và trong nước, qua đó có thể khiến đà tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Trong bối cảnh đó, các chính sách điều hành kinh tế buộc phải thực hiện song song hai mục tiêu gồm vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và giữ ổn định tỷ giá. Điều này khiến dư địa chính sách tiền tệ bị phân tán, khó tập trung hoàn toàn cho mục tiêu kích thích tăng trưởng.

“Đây là những thách thức rất lớn, cho thấy kết quả tăng trưởng năm 2026 có thể cần được điều chỉnh linh hoạt phù hợp với bối cảnh”, ông Cường nhận định.

Tạo nền tảng để duy trì đà tăng trưởng 

Tuy nhiên, theo ông Cường mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam không phải là mục tiêu ngắn hạn mà là định hướng dài hạn. Để tiến tới trở thành quốc gia có thu nhập cao, Việt Nam cần duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm, không chỉ đến năm 2030 mà có thể kéo dài tới giai đoạn 2035.

“Khi đó, tăng trưởng kinh tế bền vững ở mức cao trong thời gian dài sẽ là điều kiện quan trọng để nền kinh tế bứt phá và thu hẹp khoảng cách với các quốc gia phát triển”, ông Cường nhấn mạnh.

Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay, Việt Nam cần tiếp tục duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát ở mức phù hợp và giữ tỷ giá tương đối ổn định. Đây là yếu tố quan trọng giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, hạn chế những lo ngại từ các cú sốc bên ngoài, qua đó tạo nền tảng để duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế.

Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể xem xét triển khai các gói hỗ trợ có mục tiêu đối với những ngành, lĩnh vực chịu tác động mạnh từ việc giá nguyên liệu tăng cao, qua đó giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất  kinh doanh và bảo đảm chuỗi cung ứng trong nước không bị gián đoạn.

Ở góc độ dài hạn, theo ông Cường, những biến động địa chính trị tại Trung Đông không chỉ mang lại thách thức mà còn mở ra một số cơ hội mới cho Việt Nam. Khi môi trường đầu tư tại một số khu vực trở nên kém ổn định, Việt Nam có thể tận dụng lợi thế về ổn định chính trị kinh tế để thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính khi các trung tâm tài chính quốc tế đang được hình thành.

Đồng thời, sự thay đổi trong chuỗi cung ứng và thị trường thương mại toàn cầu cũng có thể tạo điều kiện để Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông.

"Nếu có sự chuẩn bị chủ động và chiến lược phù hợp, Việt Nam hoàn toàn có thể tận dụng những cơ hội này để gia tăng sức bật cho nền kinh tế trong trung và dài hạn", ông Cường khuyến nghị.

Còn theo TS. Cấn Văn Lực, trong kịch bản tích cực, xung đột tại Trung Đông có thể kết thúc trong vài tuần tới. Tuy vậy, kinh tế thế giới và kinh tế Việt Nam vẫn đã và đang chịu những tác động không nhỏ.

Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia trên thế giới đang triển khai các biện pháp nhằm kích cầu tiêu dùng để hỗ trợ tăng trưởng. Tại Việt Nam, Chính phủ cũng đã yêu cầu thúc đẩy các giải pháp kích cầu trong nước từ năm ngoái và cần tiếp tục thực hiện trong thời gian tới.

Để kích thích tiêu dùng hiệu quả, ông Lực cho rằng  cần bảo đảm nguồn cung hàng hóa ổn định. Đồng thời, mặt bằng giá cả cần được kiểm soát ở mức hợp lý, phù hợp với khả năng chi tiêu của người dân.

Bên cạnh đó, các chương trình kích cầu cần tiếp tục được triển khai thông qua nhiều giải pháp như thúc đẩy kết nối cung cầu giữa các địa phương, đa dạng nguồn sản phẩm và tăng cường các chương trình khuyến mại.

"Việc bảo đảm thu nhập của người dân cũng là yếu tố mang tính nền tảng để thúc đẩy sức mua trên thị trường. Ngoài ra, Việt Nam có thể mở rộng các kênh tài chính tiêu dùng, bao gồm tín dụng tiêu dùng và các công cụ tài chính hỗ trợ chi tiêu khác", ông Lực nêu rõ.