Hoạt động từ ngày 14/5/1995, Công ty TNHH Bảo Tín Minh Châu là một trong 4 doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc lớn nhất tại Việt Nam. Theo số liệu thống kê năm 2023, doanh nghiệp này có quy mô 158 lao động, đứng thứ 398 về quy mô doanh thu trên tổng số 146.413 doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội.

Tuy nhiên, các số liệu tài chính giai đoạn 2019 - 2023 mà người viết có được cho thấy bức tranh kinh doanh của doanh nghiệp có điểm đáng chú ý: quy mô doanh thu liên tục phình to và vượt mốc nghìn tỷ, nhưng mức lợi nhuận thu về lại duy trì ở con số rất nhỏ.

Doanh thu tăng tốc, lợi nhuận "nhỏ giọt"

Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2019 - 2023 của Bảo Tín Minh Châu ghi nhận sự tăng trưởng liên tục về mặt doanh thu. 

Cụ thể, từ mức 531,4 tỷ đồng năm 2019, doanh thu thuần của công ty lần lượt đạt 762 tỷ đồng (2020) và 803 tỷ đồng (2021). Bước sang năm 2022, doanh thu chính thức vượt mốc nghìn tỷ, đạt 1.069 tỷ đồng. Đặc biệt trong năm 2023, doanh thu thuần tăng tốc đạt 1.401 tỷ đồng, tương ứng tốc độ tăng trưởng 31% so với năm 2022.

Trái ngược với đà tăng bằng lần của doanh thu, lợi nhuận sau thuế của Bảo Tín Minh Châu chỉ nhích từng bước nhỏ và luôn duy trì dưới mốc 5 tỷ đồng trong suốt 5 năm. 

Năm 2019, công ty lãi sau thuế 1,2 tỷ đồng. Con số này tăng lên 3,1 tỷ đồng vào năm 2020, giảm về 2,0 tỷ đồng năm 2021 trước khi đạt 4,1 tỷ đồng năm 2022 và 4,5 tỷ đồng năm 2023. Nếu như doanh thu năm 2023 tăng trưởng 31% thì lợi nhuận sau thuế chỉ tăng trưởng 9,2%.

Nguyên nhân trực tiếp khiến lợi nhuận teo tóp nằm ở giá vốn hàng bán. Quan sát số liệu, giá vốn luôn chiếm tỷ lệ gần như tuyệt đối trong cơ cấu doanh thu. 

Năm 2023, khi doanh thu đạt 1.401 tỷ đồng thì giá vốn hàng bán đã lên tới 1.365 tỷ đồng. Phần lợi nhuận gộp còn lại phải tiếp tục gánh chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp (chi phí này cũng tăng đều qua các năm, từ 16,4 tỷ đồng năm 2019 lên 30,4 tỷ đồng năm 2023).

Kết quả, biên lợi nhuận sau thuế của công ty duy trì ở mức thấp, ghi nhận 0,4% vào năm 2022 và giảm xuống còn 0,3% vào năm 2023.

Biến động tài sản

Cùng với dòng tiền từ kết quả kinh doanh, tổng tài sản của Bảo Tín Minh Châu có sự biến động mạnh qua các năm. Quy mô tài sản đạt đỉnh vào năm 2021, sau đó có xu hướng giảm dần trong hai năm 2022 và 2023.

Trong cơ cấu tài sản, hàng tồn kho luôn là khoản mục chiếm tỷ trọng lớn nhất. Hàng tồn kho đi từ mức 48 tỷ đồng (2019), tăng vọt lên 96 tỷ đồng (2020) và đạt đỉnh 114 tỷ đồng (2021). Tuy nhiên, đến năm 2023, khoản mục này đã giảm mạnh gần 50%, lùi về mức 51 tỷ đồng.

Trong khi đó, lượng tiền mặt của doanh nghiệp ghi nhận xu hướng gia tăng. Tiền và các khoản tương đương tiền từng ở mức 38 tỷ đồng năm 2019, sụt giảm xuống 15 tỷ đồng vào thời điểm hàng tồn kho đạt đỉnh (năm 2021). Đến năm 2022 và 2023, khoản mục tiền đã tăng trở lại, đạt lần lượt 39 tỷ đồng và 42 tỷ đồng.

Về cơ cấu nguồn vốn, Bảo Tín Minh Châu duy trì mức vốn góp của chủ sở hữu ổn định tuyệt đối ở mức 100 tỷ đồng xuyên suốt giai đoạn 2019 - 2023. Khoản lợi nhuận sau thuế chưa phân phối từ mức âm 3,2 tỷ đồng (2019) và âm 0,1 tỷ đồng (2020) đã chuyển sang dương 2 tỷ đồng năm 2021, và đạt 4,5 tỷ đồng vào cuối năm 2023.

Đáng chú ý là biến động của các khoản vay và nợ tài chính ngắn hạn. Doanh nghiệp không ghi nhận nợ vay vào năm 2019, nhưng con số này tăng lên 30 tỷ đồng (2020) và đạt 50 tỷ đồng (2021), sau đó giảm về 40 tỷ đồng (2022). Bước sang năm 2023, nguồn dữ liệu cho thấy công ty đã có xu hướng giảm nợ vay và không còn ghi nhận khoản nợ vay tài chính ngắn hạn nào.

Về khả năng sinh lời, tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA) tăng từ 2,7% năm 2022 lên 3,9% năm 2023. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cũng tăng tương ứng từ 3,9% lên 4,3%.

Về sức khỏe tài chính và thanh toán, hệ số nợ/vốn chủ sở hữu giảm mạnh từ 0,5 (năm 2022) xuống chỉ còn 0,1 (năm 2023).

Có thể thấy, Bảo Tín Minh Châu đang thể hiện một mô hình hoạt động có dòng tiền doanh thu lớn, cơ cấu vốn tự chủ và không phụ thuộc vào nợ vay. Do đặc thù kinh doanh có giá vốn cao dẫn đến biên lợi nhuận thu về luôn ở mức thấp so với quy mô hàng nghìn tỷ đồng chảy qua doanh nghiệp mỗi năm.