Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 527 ngày 31/3 ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 3/2/2026 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới, theo Cổng TTĐT Chính phủ.

Kế hoạch yêu cầu trong giai đoạn 2026 - 2030, các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp để hoàn thành tốt các nội dung đã nêu tại Chỉ thị số 03 của Ban Bí thư, bảo đảm rõ việc, rõ cơ quan chủ trì, rõ sản phẩm, rõ tiến độ và rõ trách nhiệm.

Trong đó, các đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ cần xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, đồng thời có cơ chế, chính sách khuyến khích thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số gắn với kết quả nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của ngành.

Chính phủ cũng yêu cầu có chế tài đủ mạnh đối với hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý, khai thác, chế biến, sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng. Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các bộ, ngành, địa phương.

Cùng với đó, các cơ quan liên quan phải rà soát, sửa đổi và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, cơ chế, chính sách; đánh giá việc thực hiện Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam nhằm bảo đảm phù hợp thực tiễn, phát triển bền vững, ứng dụng công nghệ hiện đại, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu, xây dựng quy hoạch ngành đối với một số vật liệu chủ yếu như xi măng, thép, gạch ốp lát, kính xây dựng nhằm kiểm soát tình trạng đầu tư dàn trải, dư thừa công suất. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế đặc thù bảo đảm nguồn vật liệu san lấp cho các công trình hạ tầng trọng điểm.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với vật liệu xây dựng phải được hoàn thiện theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế, chú trọng vật liệu xanh, vật liệu tái chế. Công tác kiểm định, kiểm tra, giám sát chất lượng được tăng cường; thông tin về năng lực sản xuất, tiêu thụ, tồn kho, giá bán được công khai, minh bạch.

"Xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, thao túng, gian lận thương mại gây bất ổn thị trường vật liệu xây dựng", Kế hoạch nêu rõ.

Nghiên cứu sử dụng vật liệu thay thế trong các dự án hạ tầng

Chính phủ cũng yêu cầu phát triển vật liệu xây dựng phù hợp với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, gắn với việc triển khai chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm

Trong đó, khuyến khích phát triển các loại vật liệu Việt Nam có lợi thế, vật liệu mới, kỹ thuật cao, thông minh; vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường; vật liệu tái chế trên cơ sở đánh giá hiệu quả tổng thể, lâu dài (về kinh tế, môi trường, xã hội, an ninh, quốc phòng).

Song song đó, cần đa dạng hóa chủng loại, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng các sản phẩm, bảo đảm phù hợp với các loại hình công trình, điều kiện khí hậu, đặc thù vùng miền; từng bước thay thế sản phẩm nhập khẩu, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh.

Các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu tăng cường điều tra cơ bản, bổ sung quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng; đẩy mạnh cấp phép thăm dò, khai thác theo quy hoạch nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu. Cùng với đó, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin toàn quốc liên thông, đồng bộ, thống nhất về vật liệu xây dựng và khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường (cát, đá, vật liệu san lấp,..).

Chính phủ khuyến khích hình thành các khu vực chế biến khoáng sản tập trung, hiệu quả, giảm thất thoát, tiết kiệm tài nguyên. Kiểm soát chặt chẽ các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Ứng dụng triệt để các giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng nhiên liệu thay thế, giảm phát thải. Loại bỏ các công nghệ sản xuất vật liệu xây dựng lạc hậu, gây ô nhiễm, thâm dụng tài nguyên...

Về khoa học – công nghệ, kế hoạch yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành vật liệu xây dựng. Theo đó, cần xây dựng cơ chế khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp với các cơ sở nghiên cứu, đào tạo; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận, chuyển giao công nghệ sản xuất vật liệu mới, công nghệ cao, thân thiện môi trường, qua đó nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất.

Các đơn vị phải nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ tiên tiến, hiện đại trong sản xuất, nhất là công nghệ sản xuất ít phát thải, tiết kiệm năng lượng, tận dụng nguyên liệu tái chế, phế thải sau xử lý, sử dụng nhiệt thừa và năng lượng tái tạo.

Tiếp tục nghiên cứu, đánh giá việc sử dụng cát biển, cát nghiền và các loại vật liệu thay thế khác trong các dự án phát triển kết cấu hạ tầng, bảo đảm phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu bảo vệ môi trường.

Chuyển đổi số cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua việc ứng dụng công nghệ trong kiểm soát chất lượng, quản lý sản xuất, logistics và giám sát môi trường trực tuyến, kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý.

Ở góc độ hội nhập, kế hoạch đặt mục tiêu đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh; nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, mở rộng đầu tư ra nước ngoài, tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu.