Trong báo cáo phân tích mới đây, Chứng khoán ACB (ACBS) cho biết mặt bằng lãi suất huy động và cho vay liên tục duy trì ở mức cao trong 7 tháng đầu năm và câu hỏi khi nào lãi suất hạ nhiệt tiếp tục bỏ ngỏ.

Phân tích trong bối cảnh toàn cầu, chiến sự tại Iran tiếp tục kéo dài kết hợp với tác động tiềm ẩn của Super El Niño dự kiến sẽ làm lạm phát duy trì ở mức cao và đồng thời thu hẹp dư địa để hạ nhiệt chi phí vốn (lãi suất điều hành và trái phiếu chính phủ).

Trên thực tế, xu hướng tăng lãi suất đã và đang diễn ra trên diện rộng bao phủ khu vực Châu Âu (ECB), một phần Châu Á (Nhật Bản, Indonesia, Philippines) và Châu Đại Dương (New Zealand) ở hai tháng gần nhất trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) cũng đang duy trì trạng thái “diều hâu” với môi trường lạm phát hiện tại.

"Điều này phần nào làm gián tiếp thu hẹp khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ tại Việt Nam trong khi đồng thời phải cân bằng áp lực tỷ giá ngoại tệ và bối cảnh nội địa", ACBS cho hay.

Cùng với đó ở trong nước, nhu cầu tín dụng tiếp tục cao hơn khả năng huy động, khiến việc giảm lãi suất huy động và cho vay tiêu dùng đầu tư trở nên thách thức khi ngân hàng thương mại gặp khó trong việc duy trì các tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản.

Theo ghi nhận từ ACBS, tăng trưởng tín dụng tính đến ngày 10/7 đã đạt 7,91% so với đầu năm trong khi tăng trưởng huy động đạt 6,07%. Nhu cầu tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động, đẩy mức chênh lệch cho vay và huy động lên đến 2,7 triệu tỷ đồng.

Khoảng trống này càng làm gia tăng sự phụ thuộc của hệ thống ngân hàng vào thanh khoản trên kênh liên ngân hàng, đặc biệt là các đợt đấu thầu tiền gửi của Kho bạc (KBNN) tại các ngân hàng quốc doanh (số dư hiện liên tục duy trì hơn 700.000 tỷ đồng, gần chạm ngưỡng theo luật định).

Theo các chuyên gia ACBS, mặc dù Thông tư 25 đã nới tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn từ 30% lên 40% kết hợp với việc cho phép tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) để cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN nhưng mắt xích còn thiếu là văn bản chính thức được nới trần giới hạn tiền gửi của Kho bạc tại NHTM.

Một trong những điểm sáng trong nửa đầu năm là tỷ giá tương đối thuận lợi khi từ đầu năm tới hiện tại VND mới chỉ mất giá khoảng 0,4% (tính đến ngày 17/7).

Theo ACBS, điều này tạo ra dư địa để hấp thụ lượng thanh khoản VND mới được bơm ra nền kinh tế thông qua nhiều công cụ khác nhau song vẫn đồng thời đảm bảo biến động tỷ giá trong phạm vi kiểm soát dưới 3% vào cuối năm.

Ngoài ra, nhà điều hành cũng sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản hệ thống bằng các công cụ như: hoán đổi ngoại tệ, gia tăng lượng tiền gửi Kho bạc tại các ngân hàng quốc doanh để hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn toàn hệ thống; hoàn thiện cải cách kênh kênh trái phiếu doanh nghiệp để giảm mức độ phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Các chuyên gia cho rằng diễn biến của tỷ giá sẽ chịu ảnh hưởng bởi quyết định của Fed trong thời gian tới.

Theo kịch bản cơ sở, Fed sẽ không nâng hạ lãi suất vì môi trường chính sách tiền tệ đã đủ thắt chặt vì lợi suất trái phiếu ở các kỳ hạn dài vẫn đang ở mức rất cao nhưng Fed cũng sẽ rất khó để hạ lãi suất do lo ngại về lạm phát trong khi thị trường lao động tại Mỹ vẫn chưa có dấu hiệu suy yếu rõ rệt.

"Dù vậy, đây vẫn là biến số có thể xảy ra và qua đó khiến việc nắm giữ tài sản rủi ro trở nên kém hấp dẫn hơn, báo cáo của ACBS cho hay.

Trong kịch bản kém khả quan hơn, Fed sẽ nâng lãi suất 1 lần vào tháng 9 - 10 năm nay. 

Cập nhật mới nhất vào 29/7, Fed đã chính thứcgiữ nguyên lãi suất lần thứ 5 liên tiếp tại 3,5-3,75%, đúng như dự báo của thị trường.

Trong phần đánh giá, các quan chức Fed một lần nữa lưu ý hoạt động kinh tế đang mở rộng với tốc độ “vững vàng” bất chấp mức độ bất định cao, với một phần nguyên nhân là cuộc xung đột Trung Đông.

Tuyên bố cũng viết tốc độ tăng trưởng việc làm đã “theo kịp quy mô lực lượng lao động và tỷ lệ thất nghiệp ít thay đổi", bất chấp việc lực lượng lao động Mỹ đã thu hẹp. Fed tiếp tục khẳng định “sẽ đảm bảo ổn định giá cả”.

Tuy nhiên, trong số 12 thành viên của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), có đến 3 thành viên bỏ phiếu chống quyết định này, phản ánh sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ ngân hàng trung ương Mỹ.Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 9/2016, FOMC có tới ba nhà hoạch định chính sách phản đối quan điểm của tập thể về hướng đi của lãi suất.