Trong năm nay, Trung Quốc có kế hoạch tuyển dụng nhiều cán bộ thuế nhất trong một thập kỷ. Bắc Kinh đang đẩy mạnh cải cách và siết chặt việc thực hiện chính sách thuế trong bối cảnh thâm hụt ngân sách gia tăng.

Theo tờ Financial Times (FT), cải thiện tình hình tài khóa là một trong những vấn đề quan trọng với chính phủ Trung Quốc. Bắc Kinh đang tăng cường chi tiêu để thúc đẩy tiêu dùng nội địa, trong lúc cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài khiến nhiều chính quyền địa phương thiếu tiền mặt.

Các cơ quan thuế cấp trung ương và địa phương dự định sẽ tuyển 25.004 nhân viên, mức cao nhất kể từ ít nhất là năm 2012. Đồng thời, con số này tương đương 2/3 chỉ tiêu tuyển dụng công chức cả năm 2026. Đây sẽ là năm thứ 4 liên tiếp Trung Quốc đẩy mạnh tuyển dụng cán bộ thuế.

Ông Li Qian, chuyên gia nghiên cứu của Offcn Education Technology, cho biết Trung Quốc tăng cường tuyển dụng một phần là để thay thế lực lượng cán bộ thuế bắt đầu làm việc từ những năm 1980 và hiện đã đến tuổi nghỉ hưu.

“Tuy nhiên, nỗ lực tăng cường giám sát và kiểm tra thuế cũng làm tăng nhu cầu dành cho người có chuyên môn tài chính, kế toán, thống kê và công nghệ thông tin”, ông Li nói thêm.

Offcn là tổ chức tư nhân cung cấp dịch vụ đào tạo cho kỳ thi công chức.

Năm ngoái, Trung Quốc đặt mục tiêu thâm hụt ngân sách ở mức 4% GDP,  vượt mức trần lâu năm là 3% GDP.

Xét theo một thước đo tài khóa tổng quát hơn - phản ánh chênh lệch giữa doanh thu và tổng chi tiêu ở mọi cấp chính quyền - Trung Quốc đã duy trì thâm hụt ngân sách trong suốt hai thập kỷ. 

Các nhà phân tích của Goldman Sachs ước tính thâm hụt tài khóa tổng quát của nước này sẽ đạt 12% GDP vào cuối năm 2025. 

Áp lực của các chính quyền địa phương

Ông Yang Zhiyong, Chủ tịch Học viện Khoa học Tài khóa Trung Quốc - viện nghiên cứu liên kết với Bộ Tài chính nước này - kêu gọi các nhà chức trách tăng cường cải cách thuế. 

Ông cảnh báo các chính quyền địa phương có thể “gặp khó trong việc bù đắp thâm hụt”, dẫn đến khả năng phải vay nợ nhiều hơn nữa.

Vị chuyên gia nhấn mạnh: “Các ngành mới đang tạo ra nguồn thu thuế mới. Nhưng nếu không có công cuộc cải cách thuế kịp thời, chúng không thể chuyển hóa thành nguồn thu thực sự cho ngân sách". 

Chính quyền trung ương Trung Quốc đang nỗ lực thu thuế đối với nền kinh tế kỹ thuật số, đặc biệt là những lĩnh vực như thương mại điện tử và livestream. Những hoạt động này đang tăng trưởng nhanh chóng nhưng trước đây công tác quản lý thuế còn lỏng lẻo.

Theo tổng thư ký một hiệp hội cán bộ thuế ở miền bắc Trung Quốc, số cá nhân có thu nhập chịu thuế từ nền kinh tế số đã tăng đáng kể. Điều này khiến mô hình quản lý cũ của Trung Quốc - trong đó mỗi cán bộ phụ trách một nhóm người nộp thuế - không còn phù hợp.

Ông nói thêm: “Chúng tôi cần những cán bộ mới thành thạo kỹ năng kế toán và phân tích dữ liệu AI, nhằm đảm nhận khối lượng công việc thuế khổng lồ liên quan đến nền kinh tế số”.  

Không quá quyết liệt

Doanh thu thuế của Trung Quốc không ổn định trong những năm gần đây. Trong năm 2024, doanh thu thuế giảm 3,4% xuống 17.500 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 2.500 tỷ USD).

Các cơ quan thuế đã công bố biện pháp nhằm siết chặt việc thực hiện luật thuế, đồng thời hạn chế chính quyền địa phương cung cấp các ưu đãi thuế doanh nghiệp bị cho là góp phần thúc đẩy tình trạng dư thừa công suất.

Ngoài ra, Bắc Kinh cũng đang củng cố việc thu thuế trực tiếp, ví dụ như thuế thu nhập. Hiện tại, Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào thuế gián tiếp, ví dụ như thuế tiêu dùng và VAT. 

Tuy nhiên, các nhà phân tích không dự kiến Trung Quốc sẽ tiến hành những cải cách thuế quá quyết liệt.

Trung Quốc đã đề cập đến ý tưởng đánh thuế bất động sản toàn quốc từ hơn một thập niên trước và đến năm 2022, khung pháp lý hầu như đã được hoàn thiện. 

Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 và cuộc khủng hoảng của thị trường nhà đất sau đó đã buộc Bắc Kinh hoãn việc triển khai.

Ông Lou Jiwei, cựu Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc, từ lâu đã ủng hộ thuế bất động sản và đến nay vẫn coi đây là loại thuế phù hợp nhất đối với các chính quyền địa phương.

Nhưng ngay cả ông cũng thừa nhận giờ không phải lúc thích hợp để cải cách. Ông Lou giải thích: “Thị trường bất động sản vẫn đang xuống dốc, khiến việc ban hành thuế bất động sản vào thời điểm này rất khó khăn”.