Ngay giữa trung tâm Jakarta sầm uất, thành phố đông dân nhất thế giới, người dân dễ dàng nhận thấy những chiếc xe điện rực rỡ sắc màu mang thương hiệu BYD (Trung Quốc) hay VinFast (Việt Nam) đang dần phủ sóng khắp các nẻo đường, theo Nikkei Asia.

Những chiếc taxi VinFast với màu xanh cyan đặc trưng vô cùng nổi bật. Chỉ sau hơn một năm ra mắt, dịch vụ gọi xe Xanh SM (Green SM) đã trở thành lựa chọn quen thuộc của cả người dân địa phương lẫn khách du lịch khi di chuyển trong thủ đô rộng lớn của Indonesia.

"Xe điện chạy rất êm," Suminto, một tài xế ngoài 40 tuổi vừa chuyển từ hãng đối thủ Bluebird sang Xanh SM cách đây 5 tháng, cho biết. Anh nhận thấy lượng khách đặt xe từ các khu dân cư cao cấp tăng lên rõ rệt và cho rằng sự yêu thích này đến từ việc "xe còn mới, nội thất sạch sẽ và không gian ngồi rất thoải mái".

"Quan trọng nhất là giá rẻ," anh nói thêm. Một chuyến đi 30 phút vốn tốn ít nhất 80.000 rupiah (khoảng 4,70 USD) ở các hãng khác, nay chỉ mất hơn 30.000 rupiah nếu đi Xanh SM.

Trợ giá, ưu đãi về giá và cung cấp các dịch vụ vượt xa việc bán xe thuần túy là những "chiêu bài" đặc trưng của VinFast khi nỗ lực vươn ra quốc tế. Tại Indonesia, VinFast đang cạnh tranh trực diện với BYD. Cả hai "mãnh hổ" xe điện này đều đang ráo riết chiếm thị phần tại Đông Nam Á - khu vực vốn từ lâu được coi là "sân nhà" của các thương hiệu ô tô Nhật Bản.

BYD cũng có chiến lược thâm nhập mảng taxi riêng khi cung cấp xe điện cho Grab (đối thủ của Xanh SM). Mối quan hệ đối tác này mở rộng ra khắp Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Xanh SM hiện cũng đã có mặt tại Việt Nam, Lào và Philippines.

"Đây là một chiến lược rất khôn ngoan," bà Sarina Lesmina, Trưởng bộ phận nghiên cứu Indonesia tại công ty chứng khoán CLSA, nhận định. "Đây là cách nhanh nhất để đưa trải nghiệm xe điện đến với những người chưa từng cầm lái loại xe này."

Theo dữ liệu từ PwC, BYD và VinFast là hai thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất tại 6 thị trường lớn nhất Đông Nam Á trong 3 quý đầu năm 2025, với doanh số lần lượt tăng 95% và 90% so với cùng kỳ năm trước.

Cụ thể, VinFast đã bán được hơn 100.000 xe điện trong 9 tháng tại Indonesia, Việt Nam, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Philippines; theo sau là BYD với 70.000 xe. Hai hãng này hiện nắm giữ tổng cộng khoảng 7% thị phần trong tổng số 2,4 triệu xe bán ra tại khu vực 700 triệu dân này.

Sức ép từ các đối thủ mới đã khiến thị phần của các "ông lớn" Nhật Bản (dẫn đầu là Toyota, Honda và Mitsubishi) sụt giảm xuống còn 59%, mất đi 10 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2023.

Honda dự báo sẽ lỗ ròng tới 690 tỷ yên (khoảng 4,3 tỷ USD) cho năm tài chính kết thúc vào ngày 31/3 tới. Đây là khoản lỗ đầu tiên của hãng kể từ khi niêm yết năm 1957. Ông Toshihiro Mibe, CEO của Honda, thừa nhận: "Môi trường cạnh tranh tại ASEAN đang trở nên gay gắt hơn bao giờ hết do sự lấn lướt mạnh mẽ của các hãng xe mới nổi."

Ông Liu Xueliang, Tổng giám đốc mảng bán hàng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của BYD, nhận xét: "Người tiêu dùng Đông Nam Á nhìn chung rất cởi mở với những cái mới và sẵn sàng trải nghiệm công nghệ hiện đại."

Với tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh, Đông Nam Á trở nên quan trọng hơn bao giờ hết đối với BYD, nhất là khi đà tăng trưởng tại thị trường Trung Quốc đang có dấu hiệu chững lại. Do nhu cầu nội địa suy yếu, BYD đã trải qua 6 tháng liên tiếp sụt giảm doanh số tại quê nhà kể từ tháng 9 năm ngoái.

Trong khi BYD phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt trong nước, VinFast lại đang giữ vị thế dẫn đầu tuyệt đối tại thị trường Việt Nam. Đây là nơi tạo ra phần lớn doanh thu cho hãng trong khi hãng nỗ lực xây dựng thương hiệu ở nước ngoài.

"Xe của VinFast hiện chưa phổ biến bằng BYD, đây là câu chuyện về nhận diện thương hiệu," bà Lesmina từ CLSA phân tích. Bà cho biết BYD đã sớm thành công khi định vị mình là một công ty công nghệ cao với những thiết kế "thời thượng".

Để nâng tầm ảnh hưởng, VinFast không chỉ đầu tư đội xe taxi tại Indonesia mà còn tham gia vào các dự án hạ tầng như nút giao đường cao tốc ở Tây Java. Tất cả nằm trong chiến lược đầu tư 1 tỷ USD của hãng vào Indonesia, bao gồm nhà máy sản xuất, mạng lưới bán hàng và hệ thống trạm sạc.

Ông Thục Thân, chuyên gia phân tích cấp cao tại Chứng khoán Vietcap, cho rằng "cách tiếp cận theo hệ sinh thái" là lợi thế cạnh tranh của VinFast, giúp hãng từng bước cải thiện nhận diện thương hiệu và thâm nhập sâu hơn vào thị trường quốc tế theo thời gian.

Tuy nhiên, tại thị trường khổng lồ như Ấn Độ, cả VinFast và BYD đều đang có rào cản cần vượt qua. VinFast chính thức ra mắt tại Ấn Độ vào tháng 9 năm ngoái và bán được gần 1.200 xe trong 3 tháng gần đây. BYD, dù đã vào thị trường này 3 năm, chỉ đạt doanh số chưa tới 800 xe trong cùng giai đoạn. Hạ tầng trạm sạc hạn chế và tâm lý chuộng các thương hiệu lâu đời như Maruti Suzuki là những rào cản chính.

VinFast quyết tâm xây dựng nhà máy tại bang Tamil Nadu (Ấn Độ) với công suất lên đến 150.000 xe/năm. Hãng cũng đề xuất chi 3 tỷ USD tại bang Telangana để xây dựng hệ sinh thái xe điện bao gồm cả bệnh viện, trường học và khu đô thị thông minh.

Về công nghệ, VinFast đã đặt cược toàn bộ vào xe thuần điện từ cuối năm 2022. Tuy nhiên, khi xu hướng tiêu dùng chuyển dịch sang xe Hybrid (xe lai) để thuận tiện hơn, VinFast cũng vừa tiết lộ kế hoạch sẽ bổ sung thêm các mẫu xe hybrid vào danh mục sản phẩm của mình.

Tại thị trường Mỹ, các yếu tố địa chính trị đang mở ra cơ hội cho VinFast trong khi cánh cửa dường như đang đóng sập với BYD do các mức thuế quan nặng nề. VinFast dự kiến sẽ tái khởi động xây dựng nhà máy 2 tỷ USD tại Bắc Carolina vào năm 2026.

Chứng kiến những khoản đầu tư khổng lồ này, giới phân tích đang theo dõi sát sao tiềm lực tài chính của cả hai hãng. VinFast chưa có lãi trong 3 năm qua. Tuy nhiên, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ tập đoàn Vingroup và cam kết cá nhân của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, VinFast vẫn đang quyết liệt thực hiện mục tiêu vươn ra biển lớn.

Trong khi đó, BYD có tiềm lực tài chính dồi dào hơn với lượng tiền mặt dự trữ khoảng 15 tỷ USD. Các chuyên gia dự báo lợi nhuận của BYD sẽ tăng trưởng 30% trong năm nay nhờ khả năng kiểm soát chi phí tốt.

Cuộc đua giữa "hai mãnh hổ" xe điện tại châu Á đang bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, hứa hẹn sẽ thay đổi hoàn toàn diện mạo của ngành công nghiệp ô tô khu vực trong những năm tới.