Các quỹ tín thác nước ngoài (Offshore Trusts) từ lâu đã được giới siêu giàu Trung Quốc sử dụng để cất giấu hàng trăm tỷ USD. Giờ đây, động thái đánh thuế mới từ Bắc Kinh đã châm ngòi cho một cuộc chạy đua tìm luật sư tư vấn. 

Trong nhiều thập kỷ, Offshore Trusts là công cụ ưa thích của các tỷ phú Trung Quốc. Tuy nhiên vào ngày 24/7 vừa qua, Bộ Tài chính và Cơ quan Thuế Trung Quốc đã ban hành quy định mới, áp mức thuế 20% đối với hầu hết các quỹ tín thác - từ khi thành lập, phân phối lợi nhuận cho đến khi giải thể.

Các gia đình phải kê khai và nộp đủ số thuế còn nợ đối với các tài sản được chuyển vào các quỹ tín thác này tính từ đầu năm 2023 trước ngày 22/10. Chậm kê khai hoặc chậm nộp thuế sẽ bị phạt. 

"Nhiều khách hàng, bên quản lý tín thác và các đơn vị tư vấn vẫn chưa hết bàng hoàng," ông Clifford Ng, luật sư điều hành tại công ty luật Zhong Lun (Hong Kong - Trung Quốc) cho biết.

Các cuộc gọi dồn dập dội đổ về từ những gia tộc giàu có, ngân hàng tư nhân, công ty tín thác và các hãng bảo hiểm, theo ông Kia Meng Loh, Giám đốc vận hành kiêm luật sư điều hành tại công ty luật Dentons Rodyk (Singapore).

Mọi người muốn biết liệu mình có bị ảnh hưởng bởi quy định mới hay không, hóa đơn thuế có thể lớn đến mức nào và làm sao để quyết toán trước khi hết thời gian ân hạn. Ông nói thêm rằng một số khách hàng thậm chí đã bắt đầu cân nhắc bán tài sản.

"Đây là thời điểm bước ngoặt đối với hoạt động quản lý tài sản tư nhân liên quan đến Trung Quốc," ông Loh nhấn mạnh.

"Bước ngoặt" cho khối tài sản hàng trăm tỷ USD

Đối với một ngành công nghiệp được xây dựng dựa trên dòng vốn từ Trung Quốc suốt nhiều thập kỷ, quy mô tiền tệ liên quan có thể lên tới con số khổng lồ.

Tài sản được nắm giữ dưới dạng tín thác riêng tại Hong Kong đã đạt 5,2 nghìn tỷ HKD (tương đương 667 tỷ USD) vào năm 2023, trong đó 55% khoản đầu tư cơ sở nằm ở Trung Quốc đại lục và Hong Kong, theo báo cáo của KPMG và Hiệp hội Quản lý Tín thác Hong Kong.

Cùng với Quần đảo Virgin thuộc Anh (BVI) và Quần đảo Cayman, Singapore là một trung tâm pháp lý ưa thích khác để các gia đình thượng lưu Trung Quốc nắm giữ tài sản hải ngoại. KPMG ghi nhận một số khách hàng nhận thấy rủi ro chính trị ở đảo quốc sư tử thấp hơn so với Hong Kong, theo một báo cáo xuất bản năm 2025.

"Chủ sở hữu tài sản từ nhiều quốc gia đa dạng lựa chọn Singapore vì nhiều lý do, bao gồm tiêu chuẩn quản lý cao, tinh thần thượng tôn pháp luật mạnh mẽ và một hệ sinh thái toàn diện gồm các đơn vị quản lý tài sản cùng các nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp," người phát ngôn của Cơ quan Tiền tệ Singapore (MAS) chia sẻ với CNBC.

Cú điều chỉnh thuế diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trung Quốc nỗ lực tìm kiếm các nguồn thu ngân sách mới. Nguồn thu từ nguồn bán đất, vốn từng là trụ cột đóng góp chính cho tài chính ngân sách, đã sụp đổ giữa đà suy thoái kinh tế diện rộng. Mỏ tài sản hải ngoại khổng lồ của công dân trở thành một mục tiêu đầy hấp dẫn.

Các cục thuế địa phương tại Thượng Hải, Thâm Quyến và Giang Tô đã bắt đầu thanh tra các quỹ tín thác hải ngoại và áp thuế 20% trong một số trường hợp cụ thể ngay cả trước khi quy định cấp quốc gia được ban hành. Thuế thu nhập cá nhân tại Trung Quốc đã vọt tăng 13,1% trong nửa đầu năm 2026, ngay cả khi doanh số bán lẻ gần như dậm chân tại chỗ.

Giới chức Trung Quốc cũng có những động thái cứng rắn hơn đối với dòng vốn chảy ra nước ngoài, bao gồm việc cấm hoạt động đối với 3 công ty môi giới trực tuyến xuyên biên giới tại quốc gia này vào đầu năm nay.

Tuy nhiên, một số tài sản có thể rất khó định giá. Tài sản bên trong các quỹ tín thác này thường bị "khóa" dưới dạng công ty hoạt động thực tế, bất động sản và các tài sản thanh khoản kém khác. Việc truy xuất hồ sơ ngân hàng và giao dịch trong quá khứ có thể vô cùng khó khăn hoặc thậm chí bất khả thi.

Hơn nữa, "việc rút tiền từ chính quỹ tín thác để nộp thuế có thể kích hoạt các khoản thuế bổ sung," ông Grasby cảnh báo.

Tuy nhiên, đối với nhiều chủ sở hữu tín thác, khả năng cao là họ buộc phải bán bớt tài sản để lấy tiền nộp thuế.

"Xoay xở tiền mặt nộp thuế còn phức tạp hơn nhiều so với việc tính toán số thuế phải nộp," ông Loh từ Dentons Rodyk chia sẻ. Khách hàng của ông đang cân nhắc các phương án phân phối lợi nhuận, bán tài sản, huy động vốn hoặc xin trả góp.

"Hầu hết họ đều nói rằng sẽ thoái vốn một phần danh mục để nộp thuế," ông Ryan Lin, Giám đốc công ty luật Bayfront Law tại Singapore cho biết. Ông nhận định cổ phiếu niêm yết tại Hong Kong và cổ phiếu A-share đại lục sẽ chịu đòn đầu tiên vì đây là những tài sản có thanh khoản tốt nhất trong danh mục.

Dù vậy, một số chuyên gia khác nhìn nhận áp lực này tương đối trong tầm kiểm soát. Bà Edith Qian, Chiến lược gia cổ phiếu Hong Kong và Trung Quốc tại CGS International, lưu ý hầu hết các doanh nghiệp lớn đều đã niêm yết từ rất lâu trước mốc hồi truy năm 2023. Ông Dominic Chiu, Chuyên gia phân tích cấp cao tại Eurasia Group, dự báo sẽ chỉ có áp lực bán tháo cục bộ ngắn hạn thay vì một đợt sụp đổ thị trường kéo dài.