Tháng 6/2026, ông Trần Sơn Tùng, Tổng Giám đốc SACT, tham gia báo cáo chuyên sâu về hợp đồng tương lai và quyền chọn cho học viên cao học tại Trường Đại học Ngoại thương.
Chương trình giúp học viên tiếp cận Bid – Ask, Implied Volatility, Volume, Open Interest, các chỉ số Greeks và chiến lược nhiều chân theo Premium, điểm hòa vốn, lợi nhuận và rủi ro tối đa.
Theo ông Trần Sơn Tùng, biết tính giá lý thuyết chưa đồng nghĩa với đủ khả năng giao dịch hoặc thiết kế phương án phòng hộ.
Công ty cổ phần giao dịch hàng hóa Đông Nam Á (SACT). (Nguồn :Công ty SACT).
Giá quyền chọn phụ thuộc vào giá tài sản cơ sở, giá thực hiện, thời gian đáo hạn, lãi suất và độ biến động. Mô hình giúp ước tính Premium nhưng chỉ phản ánh các giả định tại một thời điểm.
Khi giao dịch, người sử dụng còn phải xem hợp đồng có thanh khoản hay không, chênh lệch Bid – Ask bao nhiêu và giá lý thuyết có thể khớp trên thị trường không. Họ cũng phải đánh giá vị thế sẽ thay đổi thế nào nếu giá cơ sở, thời gian và Implied Volatility cùng biến động.
CME Group cung cấp các công cụ riêng để người tham gia thị trường tính giá lý thuyết, theo dõi Greeks, phân tích số lượng hợp đồng mở và mô phỏng kết quả của giao dịch quyền chọn trong các kịch bản khác nhau. Việc phải kết hợp nhiều nhóm công cụ cho thấy định giá chỉ là một phần của quá trình phân tích và quản trị vị thế.
Hiểu Call và Put về lý thuyết chưa đủ để đọc chuỗi quyền chọn. Người giao dịch cần xác định đúng tài sản cơ sở, Strike Price, ngày đáo hạn, quy mô hợp đồng và cơ chế tất toán.
Volume phản ánh số hợp đồng được giao dịch, còn Open Interest thể hiện số hợp đồng đang mở. Tuy nhiên, hai chỉ số này không bảo đảm mọi Strike Price đều có thanh khoản tốt.
Nhà đầu tư phải quan sát chênh lệch Bid – Ask tại đúng kỳ hạn. Chênh lệch càng rộng, chi phí vào và thoát vị thế càng lớn. Giá lý thuyết chỉ có ý nghĩa khi có thể giao dịch ở mức phù hợp.
Delta đo độ nhạy của Premium với giá tài sản cơ sở; Gamma phản ánh tốc độ thay đổi của Delta; Theta thể hiện tác động của thời gian; Vega đo độ nhạy với Implied Volatility.
Các chỉ số này luôn tương tác. Khi giá cơ sở tiến gần Strike Price, Gamma có thể khiến Delta thay đổi nhanh. Khi ngày đáo hạn đến gần, giá trị thời gian hao mòn mạnh hơn.
Một nhà đầu tư mua Call có thể dự báo đúng xu hướng tăng nhưng vẫn thua lỗ nếu giá tăng quá chậm, không đủ bù Theta hoặc đi kèm sự sụt giảm của Implied Volatility. Điều cần thiết không phải là ghi nhớ từng Greek mà là hiểu rủi ro tổng thể của vị thế.
Một chiến lược quyền chọn thường được mô tả bằng lợi nhuận tối đa, thua lỗ tối đa và điểm hòa vốn tại ngày đáo hạn. Tuy nhiên, giá trị vị thế thay đổi liên tục trong suốt vòng đời hợp đồng.
Với chiến lược nhiều chân, nhà đầu tư phải lựa chọn Strike Price, kỳ hạn, tỷ lệ hợp đồng; đồng thời tính Premium ròng, chi phí giao dịch, khả năng khớp lệnh và phương án xử lý khi thị trường đi ngoài dự kiến.
Straddle phù hợp khi kỳ vọng biến động mạnh nhưng chưa xác định hướng, song tổng Premium có thể lớn. Iron Condor phù hợp với kỳ vọng giá đi ngang, nhưng rủi ro tăng nếu thị trường bứt phá. Biết cấu tạo chưa đồng nghĩa với biết khi nào sử dụng và cách điều chỉnh vị thế.
Nhà đầu tư cá nhân cần biết đọc bảng giá, hiểu Greeks, xác định điểm hòa vốn, đánh giá thanh khoản và xây dựng nguyên tắc thoát vị thế.
Chuyên viên phân tích hoặc tư vấn phải biết so sánh phương án và truyền đạt rủi ro rõ ràng. Với doanh nghiệp, quyền chọn phải gắn với khối lượng hàng hóa, thời điểm mua bán, giá mục tiêu và tỷ lệ phòng hộ.
Hiệu quả phòng hộ cần được đánh giá trên tổng thể hàng hóa vật chất và công cụ phái sinh. Một quyền chọn có thể lỗ riêng lẻ nhưng vẫn hoàn thành mục tiêu nếu giúp hạn chế tác động bất lợi lên hoạt động kinh doanh.
Hợp đồng quyền chọn hàng hóa được MXV triển khai tại Việt Nam từ ngày 26/6/2023. SACT hiện là Thành viên Kinh doanh mã 045 của MXV.
Theo ông Trần Sơn Tùng, đào tạo quyền chọn không nên hướng đến lời hứa lợi nhuận hay khuyến khích giao dịch theo cảm tính. Mục tiêu quan trọng hơn là giúp người học hiểu sản phẩm, nhận diện giới hạn của mô hình và biết thiết kế quyết định phù hợp với mục tiêu cũng như khả năng chấp nhận rủi ro.
Thực hành với bảng giá và tình huống thị trường giúp người học hiểu công thức phụ thuộc vào giả định nào, đồng thời nhận diện ảnh hưởng của thanh khoản, chi phí giao dịch và biến động bất thường.
Khoảng cách từ công thức đến quyết định được thu hẹp khi người học quan sát thị trường, xây dựng kịch bản và quản trị vị thế khi giả định thay đổi.
Bài viết cung cấp thông tin, không phải khuyến nghị đầu tư. Hợp đồng quyền chọn là sản phẩm phái sinh phức tạp và có thể không phù hợp với mọi nhà đầu tư.
