Trung Quốc đã lần đầu tiên thu hẹp thâm hụt ngân sách lũy kế sau hơn hai năm, cho thấy Bắc Kinh đang theo đuổi chiến lược thắt lưng buộc bụng, bất chấp nhu cầu trong nước còn yếu và đà tăng trưởng kinh tế chững lại.

Theo tính toán của Bloomberg dựa trên số liệu do Bộ Tài chính Trung Quốc công bố ngày 22/6, tổng mức thâm hụt của hai danh mục ngân sách lớn nhất nước này trong 5 tháng đầu năm giảm 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 3.160 tỷ nhân dân tệ (khoảng 466 tỷ USD).

Riêng trong tháng trước, tổng chi ngân sách giảm 3,9% so với cùng kỳ, đánh dấu tháng suy giảm thứ ba liên tiếp. Tính chung 5 tháng đầu năm, chi tiêu thuộc hai danh mục ngân sách trên giảm 0,3%, dù tổng thu ngân sách tăng 0,8%.

Tuy nhiên, nguồn thu của chính phủ nhìn chung vẫn chịu áp lực lớn từ cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài. Thu từ bán đất trong tháng trước giảm gần 36% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu tháng thứ 8 liên tiếp lao dốc với tốc độ hai chữ số.

Ở chiều ngược lại, nguồn thu thuế tăng 6,8% trong tháng trước và tăng 4,8% trong 5 tháng đầu năm. Giới chức Trung Quốc đang đẩy mạnh công tác thu thuế, trong đó có việc tăng cường giám sát lợi nhuận đầu tư ở nước ngoài và các nguồn thu nhập hải ngoại khác.

Việc siết chặt chi tiêu công có thể gây thêm sức ép đối với nền kinh tế trong bối cảnh tiêu dùng và đầu tư tư nhân đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ đại địch.

Trong báo cáo gần đây, các nhà kinh tế của Goldman Sachs nhận định rằng chính sách tài khóa của Trung Quốc trong quý II đã trợ giúp tăng trưởng ít hơn so với quý I, khi nguồn thu bán đất suy giảm và các ngân hàng chính sách cũng thu hẹp quy mô hỗ trợ.

Goldman Sachs cho rằng Bắc Kinh khó triển khai các gói kích thích kinh tế "quy mô lớn và trên diện rộng" trong thời gian tới. Đồng thời, ngân hàng Phố Wall hạ dự báo tăng trưởng GDP quý III của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới từ 4,7% xuống 4,5%.

Dù vậy, nền kinh tế Trung Quốc hiện vẫn nhận được lực đẩy từ xuất khẩu, đặc biệt là nhờ nhu cầu liên quan đến làn sóng đầu tư AI trên toàn cầu. Điều này phần nào làm giảm sự cần thiết của các biện pháp kích thích để bù đắp cho nhu cầu nội địa yếu kém.

Trong những tháng tới, chi tiêu công có thể tăng trở lại khi Bắc Kinh lên giải ngân hơn 7.000 tỷ nhân dân tệ để phục vụ các dự án cơ sở hạ tầng, bao gồm xây dựng một mạng lưới trung tâm điện toán.

Tuy nhiên, dòng tiền đầu tư cho hạ tầng hiện vẫn đang suy yếu rõ rệt. Theo tính toán của Bloomberg dựa trên số liệu chính thức, chi tiêu cho hạ tầng trong tháng 4 và tháng 5 lần lượt giảm 18% và 12% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Lynn Song, nhà kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại ING Bank, cho rằng đầu tư do chính phủ dẫn dắt có thể phục hồi trong nửa cuối năm nay. Tuy nhiên, ông lưu ý động lực này chưa chắc đủ mạnh để bù đắp sự suy giảm của đầu tư tư nhân.

"Với các số liệu kinh tế yếu đi trong vài tháng gần đây, chính phủ Trung Quốc có thể sẽ phải đẩy nhanh tốc độ chi tiêu để bảo đảm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP", ông nhận định.