Mặc dù, lạm phát bình quân 4 tháng đầu năm chưa vượt ngưỡng mục tiêu của Chính phủ là 4,5%, nhưng lạm phát theo tháng đã cho thấy áp lực giá tăng đáng kể do giá năng lượng tăng và những tác động lan tỏa sang chi phí vận chuyển, sản xuất và giá đầu vào của nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ. 

Trước đó, Cục Thống kê đã công bố số liệu CPI tháng 4/2026. Cụ thể, CPI tháng 4 tăng 0,84% so với tháng trước, tăng 3,31% so với cuối năm 2025 và tăng đến 5,46% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 4 tháng đầu năm, CPI tăng 3,99%.

Áp lực lạm phát tháng 4 chủ yếu đến từ nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 5,2%, do chi phí nhiên liệu và chi phí quản lý tăng; nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 7,9% do giá gas, dầu hỏa và vật liệu xây dựng tăng theo chi phí năng lượng, vận chuyển.

Đặc biệt, nhóm giao thông tiếp tục tăng 11% phản ánh giá nhiên liệu trong nước tăng, tuy nhiên được kìm hãm một phần nhờ Chính phủ tiếp tục sử dụng các biện pháp bình ổn giá xăng dầu.

Trên thế giới, các tổ chức lớn đều điều chỉnh tăng mạnh dự báo giá dầu Brent lên cao so với trước đó. Cụ thể, EIA nâng dự báo giá dầu Brent bình quân năm 2026 lên 96 USD/thùng (từ mức 79 USD/thùng, Goldman Sachs nâng dự báo Brent Quý IV/2026 lên 90 USD/thùng từ mức 83 USD/thùng dự báo trước đó; Morgan Stanley dự báo Brent 110 USD/thùng trong quý II/2026, 100 USD/thùng vào quý III/2026,…

Có thể thấy, rủi ro của việc thắt chặt nguồn cung dầu trong năm 2026 đang "phủ bóng" lên lạm phát 2026 của nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam.

Chia sẻ tại talkshow Bàn tròn Kinh tế hồi tháng 3, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, dự báo ngay cả khi giá dầu bùng nổ lên mức 110 - 120 USD/thùng (giai đoạn năm 2022), chỉ số CPI xăng dầu lên mức 108, lạm phát cũng chỉ ở mức 4,5%. 

"Trong kịch bản tiêu cực nhất, khi giá dầu thế giới bùng nổ lên ngưỡng 110 - 120 USD/thùng, lạm phát cũng sẽ chỉ dao động quanh mức 4,5% - 5%, vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát của Chính phủ", ông Báu nói.

Quan điểm này được Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng ADB tại Việt Nam đồng tình. ADB dự báo lạm phát năm nay có thể tăng khoảng trên 4%.

Nguyên nhân là mặc dù, nhiều yếu tố khiến chỉ số này có thể tăng cao như giá dầu hay việc VND mất giá nhưng trong rổ hàng hoá có nhiều mặt hàng do Chính phủ kiểm soát giá.

Chuyên gia ADB dự báo, khi lạm phát có xu hướng "nóng lên", Chính phủ sẽ phải vào cuộc. "Con số 4% đã tính đến các biện pháp điều hành của Chính phủ. Chúng tôi giả định rằng trong rổ hàng hóa CPI, Chính phủ sẽ có những biện pháp bình ổn nhất định đối với các mặt hàng thiết yếu", ông Hùng nói.

Đơn cử như mặt hàng xăng dầu, trước khi Chính phủ quyết định trợ giá, giá xăng dầu trong nước tăng rất nhanh, nhưng ngay khi có các biện pháp can thiệp, giá cả mặt hàng này đã giảm đáng kể. Hiện nay, Việt Nam là một trong số ít nước có giá xăng dầu thấp nhất trong khu vực.

Chuyên gia phân tích thêm, việc miễn giảm thuế xăng dầu bản chất là một biện pháp tài khóa khi giảm thu ngân sách để hỗ trợ người dân. Ngoài ra, Chính phủ cũng bổ sung 8.000 tỷ đồng vào Quỹ bình ổn xăng dầu để bình ổn giá cả, góp phần kiểm soát lạm phát.

Dự báo lạm phát hiện cao nhất 5,5%

Dù vậy, cũng có nhiều lo ngại cho rằng áp lực lạm phát sẽ còn tăng cao trong các tháng tới đây khi căng thẳng tại Trung Đông không giảm bớt.

Tại báo cáo "Đánh giá lạm phát T4/2026 và dự báo cả năm 2026", các nhà phân tích Công ty Chứng khoán KB (KBSV) duy trì dự báo giá dầu Brent bình quân năm 2026 dao động quanh 85–95 USD/thùng và CPI bình quân năm 2026 tăng 4,8%.

Dù vậy, theo KBSV mức này vẫn trong vùng chấp nhận được và chưa gây áp lực lớn lên ổn định vĩ mô, qua đó tạo dư địa cho Ngân hàng Nhà nước linh hoạt trong việc điều hành chính sách tiền tệ trong 2026. 

Trong kịch bản tiêu cực, với dự báo giá dầu bình quân 2026 ở mức 100 USD/thùng, đơn vị này dự báo lạm phát bình quân năm 2026 của Việt Nam ở mức 5,4%, gây áp lực lớn lên việc ổn định kinh tế vĩ mô, làm thu hẹp đáng kể dư địa cho việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước năm 2026. 

Đây cũng là mức dự báo lạm phát cao nhất của các công ty chứng khoán đến nay, trước đó, MBS dự báoCPI bình quân năm 2026 có thể tăng 4,0% - 4,3% hay BSC dự báo CPI có thể tăng 3,6% - 4,5% trong năm 2026.

Hiện dự báo về lạm phát của Việt Nam năm 2025 từ 19 tổ chức quốc tế nằm trong khoảng từ 3,4% đến 5,1%, với mức trung bình là 4,3%.

Bộ Tài chính cũng đã cập nhật ba kịch bản lạm phát năm 2026 trong bối cảnh xung đột địa chính trị phức tạp, với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân dự báo tăng lần lượt khoảng 4,5%; 5%; và 5,5%. 

Theo phân tích của Bộ Tài chính, trong thời gian tới, mặt bằng giá trong nước sẽ tiếp tục chịu áp lực từ nhiều yếu tố. Đầu tiên là, biến động giá nguyên, nhiên vật liệu nhập khẩu do tình hình địa chính trị phức tạp và xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại trên thế giới. Điều này có thể làm chi phí nhập khẩu tăng, từ đó tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất trong nước.

Bên cạnh đó, chi phí vận tải quốc tế và nội địa dự kiến tiếp tục tăng theo giá xăng dầu, làm gia tăng chi phí trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Giá vật liệu xây dựng cũng có xu hướng tăng do nhu cầu lớn từ các dự án hạ tầng trọng điểm, trong khi nguồn cung một số vật liệu còn hạn chế và chi phí sản xuất bị ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu.

Nhóm lương thực, thực phẩm, giá cả có thể tăng do chi phí đầu vào như thức ăn chăn nuôi, phân bón và vận chuyển tăng. Ngoài ra, rủi ro về an ninh lương thực toàn cầu có thể khiến nhu cầu nhập khẩu gạo gia tăng, từ đó ảnh hưởng đến giá trong nước.

Một số mặt hàng do Nhà nước quản lý cũng dự kiến được điều chỉnh theo lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí như: Giá dịch vụ khám chữa bệnh, học phí năm học 2026 - 2027 dự kiến điều chỉnh với mức trần đại học công lập tăng bình quân 12,7% và giáo dục nghề nghiệp công lập tăng khoảng 18%.

Ngoài ra, các yếu tố như biến động tỷ giá, thiên tai, biến đổi khí hậu và điều chỉnh lương cơ sở cũng có thể tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.