Vợ chồng chị Minh từng nghĩ mình khá chủ động về tài chính. Hai vợ chồng có công việc ổn định, mỗi tháng sau khi chi tiêu những khoản cần thiết, còn dư sẽ gửi tiết kiệm. Có tháng 5 triệu, có tháng 10 triệu, tháng nào nhiều khoản phát sinh thì tạm bỏ qua.

Cho đến khi con gái bắt đầu có định hướng du học, anh chị mới ngồi xuống tính nghiêm túc số tiền cần chuẩn bị. Khoản tiết kiệm hiện có chưa đủ. Trong khi đó, thời gian để tích lũy cũng không còn dài.

“Lúc ấy mới thấy, trước giờ mình vẫn nghĩ mình có kế hoạch tài chính rõ ràng, nhưng thực ra chỉ là có bao nhiêu thì gửi bấy nhiêu. Mình chưa từng đặt ra một mục tiêu cụ thể rồi đều đặn, quyết tâm cho mục tiêu đó”, chị Minh chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình chị Minh không phải trường hợp hiếm. Bởi trong cuộc sống, những khoản chi cho hiện tại thường rất cụ thể, còn tương lai thì luôn có vẻ “còn xa”.

Khi “có bao nhiêu gửi bấy nhiêu” là chưa đủ

Mua nhà, mua xe, chuẩn bị cho con học hành, chăm lo thật tốt cho bố mẹ, có một khoản dự phòng hay đơn giản là mong muốn đến 5-10 năm nữa có thể sống thoải mái hơn về tài chính… Mỗi người đều có những mục tiêu riêng.

Nghịch lý ở chỗ, chúng ta thường biết mình muốn gì trong tương lai, nhưng lại không đủ kiên trì để "về đích” đúng hạn với vô vàn lý do chen ngang.

Thói quen phổ biến là chi tiêu trước, cuối tháng còn bao nhiêu thì tiết kiệm, nếu tiêu hết thì tặc lưỡi “tháng sau sẽ bù”. Cách này không sai, nhưng rất dễ khiến khoản tiền mục tiêu trở thành con số xa vời.

Trong khi đó, những mục tiêu lớn lại không chờ đến khi chúng ta dư dả, đủ đầy mới xuất hiện.

Một khoản tiền 2-3 tỷ đồng cho con du học tại nước ngoài có thể cần đến hơn 5 năm. Một kế hoạch đổi nhà có thể cần 10 năm chuẩn bị. Một khoản tài chính cho giai đoạn nghỉ hưu thảnh thơi, không phụ thuộc lại cần một hành trình dài hơi từ tuổi 40.

Vì thế, vấn đề đôi khi không nằm ở việc kiếm được bao nhiêu, mà nằm ở việc có thực sự dành một phần thu nhập hôm nay cho những mục tiêu của ngày mai hay không.

Kỷ luật tài chính bắt đầu từ việc “trả tiền cho tương lai” trước

“Kỷ luật tài chính” nghe có vẻ là một khái niệm lớn, nhưng thực tế có thể bắt đầu từ một nguyên tắc khá đơn giản: đừng chờ cuối tháng xem còn bao nhiêu mới tích lũy.

Thay vào đó, xác định trước một khoản tiền phù hợp với khả năng của mình và coi đó là một khoản cần được dành riêng mỗi tháng – giống như một khoản chi cố định.

Ví dụ, thay vì nghĩ “tháng này còn 7 triệu thì gửi 7 triệu”, có thể xác định ngay từ đầu rằng mỗi tháng sẽ dành 5 triệu cho một mục tiêu cụ thể. Khi khoản tiền ấy được tách ra trước, phần còn lại mới là ngân sách để chi tiêu.

Quan trọng hơn, khoản tích lũy ấy nên gắn với một mục tiêu và một khoảng thời gian đủ dài. 5 triệu đồng của một tháng có thể không tạo ra nhiều khác biệt, nhưng 5 triệu đồng được duy trì đều đặn trong nhiều tháng, nhiều năm lại là một câu chuyện khác.

Đó cũng là điểm khác biệt giữa việc “để dành tiền khi có” và tích lũy có kỷ luật. Thay vì tháng nào cũng phải tự nhắc mình “đừng tiêu khoản này”, việc tích lũy trở thành một phần trong kế hoạch tài chính ngay từ đầu.

Đừng đợi đến khi cần tiền mới bắt đầu tích lũy

Không phải ai cũng có thể dành ra một khoản tiền lớn ngay lập tức. Và cũng không cần thiết phải bắt đầu bằng một con số thật lớn. Điều quan trọng là bắt đầu sớm, đều đặn và có mục tiêu.

Bởi điều đáng tiếc nhất trong câu chuyện tài chính của nhiều gia đình đôi khi không phải là thu nhập chưa đủ cao, mà là đã có một khoảng thời gian rất dài để chuẩn bị nhưng lại không biến khoảng thời gian ấy thành lợi thế của mình.

Nếu có thể dành một khoản tiền cho tương lai tầm nhìn 5-10 năm hoặc hơn ngay từ hôm nay, vài năm sau chúng ta sẽ có nhiều lựa chọn hơn: cho con một kế hoạch học tập tốt hơn, chủ động hơn trước những khoản chi lớn, hay đơn giản là bớt áp lực khi những sự kiện quan trọng bất ngờ xuất hiện.

Vậy nên, thay vì hỏi “tháng này mình còn bao nhiêu để gửi?”, có lẽ mỗi người nên thử hỏi một câu khác: “Mình muốn 10 năm nữa có bao nhiêu tiền cho gia đình, và mình sẽ dành bao nhiêu hàng tháng cho tích lũy?”

Bởi tài chính vững vàng không chỉ đến từ việc kiếm được nhiều hơn, mà còn từ khả năng đều đặn dành một phần của hôm nay cho những điều quan trọng của ngày mai.