Phát biểu làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm về giải ngân đầu tư công tại phiên thảo luận sáng 21/4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đơn vị này đang triển khai quyết liệt các nhiệm vụ theo phân công của Thủ tướng. Dự kiến trong tuần này, Thủ tướng sẽ chủ trì hội nghị toàn quốc nhằm thúc đẩy tiến độ giải ngân, bảo đảm hoàn thành kế hoạch năm 2026.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng đề cập giải pháp quan trọng là tập trung giải quyết các dự án tồn đọng, cũng như các nguồn lực khác. Trong đó, ông cho biết theo báo cáo thống kê chưa đầy đủ, hiện nay, cả nước tồn đọng khoảng 3,3 triệu tỷ đồng, kèm theo khoảng 200.000 ha đất chưa được xử lý. Trong khi đó, kế hoạch đầu tư công của năm 2026 là 1,1 triệu tỷ đồng.

Về nhu cầu vốn giai đoạn 2026 - 2030, Bộ trưởng cho hay giai đoạn tới vừa phải huy động vốn đáp ứng nhu cầu phát triển, nâng tổng vốn đầu tư xã hội từ 33,2% GDP giai đoạn 2020 - 2025 lên hơn 38,5 triệu tỷ đồng giai đoạn 2026 - 2030. Nếu so với giai đoạn trước, tổng nhu cầu vốn phải tăng 2,2 lần, riêng ngân sách Trung ương tăng 3,4 lần và thu hút FDI phải tăng 1,7 lần.

Tư lệnh ngành Tài chính cũng thừa nhận vấn đề nhiều đại biểu nêu là “hiệu quả đầu tư là rất quan trọng”. Theo đó, nếu không cải thiện được chỉ số ICOR (hiện ở mức 6,4), để đạt tăng trưởng hai con số thì tổng đầu tư xã hội phải lên tới 70% GDP.

Đề cập đến thị trường vốn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhìn nhận Việt Nam đang phụ thuộc quá lớn vào thị trường tiền tệ. Do đó, thời gian tới, cần phát triển thị trường vốn dài hạn thông qua kênh trái phiếu và cổ phiếu.

"Khi thị trường chứng khoán được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi, chúng ta sẽ có cơ hội thu hút nguồn lực rất lớn. Để thị trường vốn phát triển bền vững, cần cải cách từ thể chế, hạ tầng đến việc hình thành các định chế đầu tư chuyên nghiệp, giúp nhà đầu tư nhỏ lẻ an tâm gửi vốn", Bộ trưởng Bộ Tài chính nói.

Đồng thời, Bộ trưởng đánh giá thị trường trái phiếu Chính phủ đang có nhiều khởi sắc. Ông cho biết năm 2025, thị trường trái phiếu Chính phủ đã huy động được 800.000 tỷ vốn cho nền kinh tế và phấn đấu đạt 900.000 tỷ năm 2026. 

Đại biểu Quốc hội đề nghị siết kỷ luật và tái cấu trúc dẫn vốn

Trước đó, đề cập về giải ngân vốn đầu tư công và kỷ luật tài chính, đại biểu Phan Duy Anh cho rằng nên phân tích sâu vào một số vấn đề cần được làm rõ như chất lượng giải ngân không đồng đều, vốn ngân sách địa phương đạt tới 117,8% kế hoạch nhưng vốn ngân sách trung ương chỉ đạt 76,1%. Đặc biệt, giải ngân vốn ngoài Nhà nước chỉ đạt 44,5% kế hoạch.

Theo đại biểu, tình trạng này đã kéo dài nhiều năm, trong quý I/2026, tiến độ giải ngân mới đạt 10,4% dự toán trong khi vẫn còn 48.300 tỷ đồng kế hoạch chưa được phân bổ chi tiết tại 15 Bộ, cơ quan Trung ương và 24 địa phương.

Với thực tế trên, đại biểu Phan Duy Anh đề nghị Chính phủ chỉ đạo làm rõ nguyên nhân đối với từng Bộ, ngành và địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp. Đồng thời, nghiên cứu chế tài xử lý nghiêm đối với việc trả lại kế hoạch vốn do nguyên nhân chủ quan.

Cùng quan tâm đến vấn đề thực hiện, giải ngân và quản lý vốn đầu tư công, đại biểu Nguyễn Như So, Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh, cho rằng cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế để dòng vốn đến đúng nơi và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng khi động lực về công nghệ, năng suất chưa thể bứt phá và trong ngân hàng, vốn đầu tư đang trở thành trụ cột chính của tăng trưởng.

Tuy nhiên, theo đại biểu So, cần xem xét lại dòng vốn đang được phân bổ và sử dụng. Hiện nay, hệ thống tài chính đang đối mặt với một nghịch lý kép khi tỷ lệ tín dụng GDP đã lên tới 146%. Nền kinh tế còn thiếu vốn trung và dài hạn. Ông cho rằng nguyên nhân cốt lõi là sự lệch pha khi phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Như So nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải tái cấu trúc cơ chế phân bổ vốn. Trong đó, chính sách tiền tệ cần chuyển từ nới lỏng tổng lượng sang điều tiết dòng vốn có mục tiêu, ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất tạo ra giá trị thực.

Đồng thời, cần từng bước giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng thông qua phát triển thực chất thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, nhằm hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả.

Bên cạnh đó, đại biểu đề xuất xây dựng thị trường tái cấp vốn trung cấp, thúc đẩy chứng khoán hóa các khoản vay và phát triển thị trường mua bán nợ minh bạch, qua đó góp phần giải phóng bảng cân đối của ngân hàng và mở rộng khả năng cung ứng tín dụng mới.

Đại biểu Nguyễn Như So cũng nhấn mạnh cần gắn tín dụng với chất lượng, hiệu quả và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khắc phục độ trễ thể chế, phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công.