Bên lề hội nghị Quỹ Tiền Tệ Thế giới (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) tại Washington tuần này, phóng viên CNBC đã có cuộc trao đổi với hơn 30 thống đốc ngân hàng trung ương, chính trị gia và các nhà hoạch định chính sách. Tất cả đều bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về cuộc chiến Mỹ - Iran và những rủi ro kinh tế đi kèm.

Các cuộc phỏng vấn diễn ra ngay trước thời điểm Iran tuyên bố mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz cho tàu bè thương mại vào thứ Sáu (17/4) (nhờ thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon), nhưng sau đó lại lập tức tuyên bố đóng cửa yết hầu năng lượng vào thứ Bảy (18/4) với lý do Mỹ không thực hiện đúng nghĩa vụ.

Một cuộc chiến kéo dài

Cuộc chiến tại Iran đã “chiếm sóng” mọi cuộc thảo luận trong bối cảnh quỹ đạo vẫn vô cùng mịt mù. Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố cuộc chiến “sẽ sớm kết thúc”, nhưng thực tế cho thấy các thông điệp từ Washington và Tehran vẫn rất hỗn loạn. Tiến trình đàm phán hòa bình chưa hề có sự rõ ràng.

“Câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất hiện nay là: liệu cuộc chiến này có tác động lớn không? Câu trả lời là: nó đã tác động rồi”, Pierre Gramegna, Giám đốc điều hành Cơ chế Bình ổn Châu Âu (ESM), chia sẻ. “Hãy nhìn vào tỷ lệ lạm phát những tháng qua. Hãy nhìn vào những gì đang xảy ra tại các cây xăng trên toàn thế giới. Tác động là quá rõ ràng”. 

Trích dẫn lời văn hào Colombia Gabriel García Márquez, ông Gramegna nhận định: “Bắt đầu một cuộc chiến thì dễ, kết thúc nó mới khó”.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp, ông François Villeroy de Galhau, cảnh báo các nhà hoạch định không thể chỉ đặt cược vào kịch bản thuận lợi nhất: “Chúng ta đang đối mặt với sự bất ổn chưa từng có. Cuộc chiến có thể kéo dài, tạo ra những hệ lụy dây chuyền không chỉ lên năng lượng mà còn nhiều sản phẩm khác. Chúng tôi dự báo lạm phát sẽ cao hơn và tăng trưởng sẽ thấp đi”. 

Bóng ma đình lạm (Stagflation)

Nhiều chuyên gia cảnh báo về thách thức kép: tăng trưởng suy yếu đi kèm lạm phát phi mã, hay còn gọi là đình lạm.

Ông Pierre Gramegna lo ngại: “Nếu cuộc chiến kéo dài thêm vài tháng, và eo biển Hormuz bị phong tỏa hoặc phong tỏa một phần, lạm phát năm nay có thể tăng thêm từ 1% đến 1,5%. Trong kịch bản tồi tệ hơn, nếu lạm phát tăng vọt 2,5%, thế giới sẽ rơi vào đình lạm. Đó là tin rất xấu cho toàn cầu”. 

An ninh năng lượng: Cuộc khủng hoảng lớn nhất lịch sử?

Bộ trưởng Tài chính Hy Lạp Kyriakos Pierrakakis cảnh báo thế giới “có tiềm năng đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhất lịch sử”

“Không chỉ dầu mỏ, 1/3 lượng phân bón thế giới (bao gồm lưu huỳnh, heli, hóa dầu) đi qua eo biển Hormuz. Đây là rủi ro khổng lồ”, ông Pierrakakis nhấn mạnh. Ông cũng cho rằng tháng 4 có thể tồi tệ hơn tháng 3, vì những chuyến hàng cuối cùng rời cảng từ cuối tháng 2 dự kiến sẽ cập bến vào khoảng ngày 20/4. Sau thời điểm đó, sự thiếu hụt nguồn cung sẽ lộ rõ hơn trên thị trường.

Tại Châu Âu, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure cho biết khu vực này cần đẩy mạnh đầu tư vào điện hạt nhân và năng lượng tái tạo để tự chủ và tăng khả năng chống chịu. Trong khi đó, IMF hối thúc mọi quốc gia châu Á nên cân nhắc đa dạng hóa chuỗi cung ứng năng lượng ngay lập tức.

Thách thức từ “màn sương” bất định

Sự bất định kéo dài khiến việc lập kế hoạch trở nên bất khả thi. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phần Lan, ông Olli Rehn, nhấn mạnh rằng Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) chưa cam kết về bất kỳ lộ trình tăng lãi suất cụ thể nào.

“Tầm nhìn hiện tại vô cùng mờ mịt”, ông Rehn nói.

Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank), ông Joachim Nagel, cũng mô tả tình hình hiện tại là rất u ám. Với những tin tức về Iran thay đổi theo từng ngày, các nhà điều hành chính sách của ECB đang phải áp dụng chiến thuật “đánh giá theo từng cuộc họp” (meeting-to-meeting approach).

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Slovenia, ông Primoz Dolenc, thừa nhận: “Kịch bản cơ sở của chúng tôi là không cần can thiệp chính sách tiền tệ vì giả định cú sốc cung này sẽ qua đi nhanh chóng. Nhưng thành thật mà nói, tôi không biết kịch bản đó có thực tế hay không. Chúng ta đang thiếu hụt thông tin trầm trọng để đưa ra một đánh giá chuẩn xác nhất”.