Thời điểm này, tỉnh Đắk Lắk đang bước vào vụ cao điểm thu hoạch cà phê. Theo nhiều bà con, so với vụ trước, năm nay sản lượng khá hơn khi thời tiết tương đối thuận lợi cho sự phát triển của cây cà phê.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Thanh Tiến, xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk, cho biết trên 4.000 m2 trồng cà phê, năm nay gia đình thu về hơn 1 tấn cà phê nhân, trong khi năm ngoái chỉ được 700 kg. Nghĩa là sản lượng đã tăng khoảng 43% so với niên vụ 2024-2025.

 “Năm ngoái do thời tiết không thuận lợi, sâu bệnh hại nhiều. Trong khi, giá phân bón, thuốc BVTV quá cao, gia đình không có đủ tiền đổ vào để chăm sóc, do đó sản lượng thấp hơn năm nay”, ông Tiến chia sẻ thêm.

 Một vài vùng sản xuất như xã Krông Ana ghi nhận mức tăng gấp đôi, có vườn năm trước 1 ha chỉ đạt hơn 1,5 tấn do mất mùa thì nay năng suất đã phục hồi trở lại mức 3,5 tấn/ha.

Dù sản lượng ghi nhận tại một số khu vực tăng mạnh, như theo Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột, tính chung sản lượng cà phê niên vụ 2025-2026 của cả tỉnh Đắk Lắk dự kiến tăng 3-5%, chỉ tăng nhẹ so với năm ngoái. Nguyên nhân là vì một vài khu vực như xã Buôn Ma Thuột sụt giảm sản lượng do mưa xuất hiện đúng lúc cây cà phê đang ra hoa vào tháng 2/2025.
 

Việc tăng sản lượng được ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột lý giải, là do giá cà phê niên vụ năm 2024-2025 tốt. Bà con vì thế có tiền để đầu tư chăm sóc vườn cho vụ mới một cách bài bản, cộng thêm những diện tích tái canh 5-7 năm nay cũng bước vào giai đoạn cho sản lượng cao, dù diện tích không tăng.

Điều này cũng đã được Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam ( Vicofa) khẳng định trong Hội nghị tổng kết niên vụ cà phê 2024-2025 và phương hướng nhiệm vụ niên vụ 2025 – 2026 rằng, do giá cà phê tăng cao từ hơn 2 năm nay, có thời điểm hơn 130.000 đồng/kg. Điều này đã, khuyến khích nông dân tăng đầu tư chăm sóc vườn. Các diện tích tái canh, sử dụng giống mới cho năng suất và chất lượng cao.

Hiện tại, các giống cà phê Robusta hiện tại vào giai đoạn kinh doanh ổn định đạt năng suất 4-5 tấn nhân/ha. Giống cà phê Catimor  có năng suất 2,5-3 tấn nhân/ha. Trên diện tích 720.000 ha theo số liệu từ Tổng cục Thống kê năm 2023, sản lượng niên vụ cà phê năm 2024-2025 đã đạt trên 1,7 triệu tấn.

“Cà phê niên vụ mới đang vào mùa thu hoạch. Nếu không có ảnh hưởng lớn của biến đổi khí hậu như tình hình mưa bão vào tháng thu hoạch cao điểm tháng 11 và 12, thì sản lượng niên vụ này theo đánh giá từ nhiều nguồn khảo sát có thể tăng so với niên vụ trước khoảng 10%”, ông Đỗ Xuân Hiền, Chánh văn phòng Vicofa cho biết tại Hội nghị.

Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cũng dự báo sản lượng cà phê của Việt Nam có thể đạt hơn 31 triệu bao trong niên vụ 2025-2026.

Giao dịch cà phê trầm lắng

Thực tế, dù được mùa nhưng tỷ lệ hàng cà phê các đại lý, doanh nghiệp thu mua được rất ít. Do người trồng chưa mặn mà với việc bán ra lúc này, khi giá bán ghi nhận có chiều hướng giảm trong những ngày đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm ngoái.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Mai Văn Dũng, Giám đốc Công ty TNHH Mai Hoàng Sang, cho biết, hiện nay doanh nghiệp rất khó thu mua được cà phê của bà con tại tỉnh Lâm Đồng. Vì bà con chưa muốn bán ra lúc này, mà đang trữ lại để chờ giá lên. Mặc dù đang là cao điểm của vụ thu hoạch, nhưng hoạt động mua – bán trầm lắng, khi có khá ít giao dịch.

“Giá cà phê hôm trước hơn 90.000 đồng/kg, công ty muốn mua nhưng người dân chưa bán nên mình không có hàng. Họ chỉ bán vài tạ để trang trải các chi phí như tiền thuê nhân công chẳng hạn. Thời điểm này, công ty chỉ mua được nguồn hàng đủ cho 3 tháng tới. Trong khi, các vụ trước đó như cách đây 3 năm, giờ đã đủ hàng cho cả năm. Thậm chí, còn dư sang cả năm sau nữa”, ông Dũng cho biết thêm.

Ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội cà phê Buôn Ma Thuột cho biết, hiện nay tâm lý chung của bà con là trữ hàng lại nên doanh nghiệp rất khó mua. Họ chỉ bán khoảng 20% sản lượng để có tiền trang trải chi tiêu hằng ngày và đầu tư vào chăm sóc cho cây cà phê.

 Nguyên nhân chủ yếu đến từ kỳ vọng giá sẽ lên của người trồng cà phê, nên họ không vội bán ra lúc này.

Theo bà con, giá cà phê ngày 6/1 tại tỉnh Đắk Lắk đã giảm nhẹ, hiện dao động từ 97.300 – 98.500 đồng/kg, tuỳ khu vực. Năm ngoái, theo khảo sát của chúng tôi thì cà phê tại tỉnh này ở mức 120.500 đồng/kg. Nghĩa là giá hiện tại đã giảm khoảng 22.000 đồng/kg.

Các chuyên gia cho rằng, việc giá cà phê trong nước có những phiên tăng giảm đan xen, khiến thị trường trở nên khó đoán định hơn, có nhiều nguyên nhân.  Tuy nhiên, yếu tố chính đến từ biến động theo chiều hướng giảm của giá cà phê trực tuyến Robusta trên sàn London.  

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Quang Bình, Chuyên gia nghiên cứu thị trường cà phê cho rằng, từ con số đáng mơ ước khi giá cà phê Robusta trực tuyến trên sàn London đạt mốc kỷ lục 5.861 USD/tấn, hồi cuối tháng 1/2025, nay đã giảm xuống còn hơn 3.950 USD/tấn.  

Điều này đã gây áp lực lên thị trường nội địa. Nguyên nhân giảm đến từ các vấn đề như: Mỹ miễn thuế đối ứng xuống 0% đối với mặt hàng cà phê; quy định chống phá rừng EU (EUDR) được gia hạn thêm một năm nữa, cùng niềm tin về nguồn cung cà phê trên thế giới dồi dào đã tạo ra “sức ép” lớn đối với giá cà phê Robusta trên sàn giao dịch London.

“Sau một thời tăng nóng trong khoảng 3 năm trở lại đây, khắp nơi trên thế giới người dân bắt đầu trồng cà phê nhiều hơn. Tại một số quốc gia như: Trung Quốc, Philippines, Thái Lan nông dân cũng đã quay trở lại trồng cà phê.

Nghĩa là diện tích ngày càng mở rộng ra. Một số nước đã sản xuất cà phê thì không cần tăng diện tích mà tập trung vào chăm sóc để cây cho năng suất cao. Sản lượng vì thế được nhiều người tin là sẽ dồi dào”, ông Bình cho biết thêm.

Sức “hấp dẫn” về nguồn hàng cà phê Robusta vì thế trở nên yếu đi. Theo ông Bình, điều này cũng làm cho thị trường giao dịch trên sàn trở lên thiếu sôi nổi.

 “Hiện nay, các nhà thu mua đều tin rằng giá cà phê Robusta sẽ tiếp tục đi xuống, tức là người ta đang đợi giá trên sàn giao dịch giảm xuống. Nên họ chưa mua vào lúc này, dù lượng tồn kho đang yếu đi so với 1 tuần trước khoảng 680 tấn, khi ngày 24/12/2025 lượng tồn kho Robusta đạt chuẩn trên sàn là 42.780 tấn, thì đến ngày 31/12/2025, lượng này chỉ còn 42.100 tấn”, ông Bình nói.

Ông Minh cũng cho rằng, hiện nay, nhiều doanh nghiệp chủ yếu sản xuất để đáp ứng các đơn hàng đã ký trong ngắn hạn, giữa lúc nhu cầu nhập khẩu của các nhà rang xay trên thế giới chưa nhiều.

“Các doanh nghiệp nước ngoài người ta mua cà phê nhân một cách thận trọng. Vì họ đang theo dõi tình hình thị trường, diễn biến về giá cà phê, sản lượng cà phê tại Việt Nam cũng như một số quốc gia khác, để nắm xu hướng giá và có những điều chỉnh phù hợp với chiến lược mua hàng của mình. Giai đoạn này dù mua bán vẫn có nhưng không dồn dập các hợp đồng lớn”, ông Minh nói.

 Trước diễn biến của thị trường cà phê toàn cầu, ông Bình cho rằng, xuất khẩu cà phê năm 2026 của Việt Nam sẽ khó có thể vượt mốc 8,9 tỷ khi không có yếu tố về giá hỗ trợ như năm nay. Vì giá cà phê Robusta xuất khẩu được dự báo không còn tốt, khi phụ thuộc lớn vào diễn biến của giá cà phê Arabica.

Do đó, để có thể bán được cà phê với giá tốt hơn, các doanh nghiệp Việt Nam nên nâng cao giá trị cà phê robusta bằng dòng cà phê đặc sản. Một loại sản phẩm đang được thế giới rất ưa chuộng hiện nay.