Cú sốc nguồn cung dầu toàn cầu sau xung đột tại Iran đang tạo động lực tích cực cho ngành công nghiệp than của Trung Quốc, vốn đang chịu áp lực từ tình trạng dư cung và sự chuyển đổi nhanh chóng của nước này sang năng lượng tái tạo.
Than đá giúp Trung Quốc đối phó với những rủi ro về nguồn cung dầu mỏ. Một số nhà sản xuất than đá của Trung Quốc cũng có thể chuyển hóa than thành các hóa chất như methanol và urê, vốn là những mặt hàng đang khan hiếm.
Ông Zhang Changyan, Giám đốc điều hành của Tập đoàn Năng lượng Shenhua thuộc sở hữu nhà nước, đồng thời là một trong những công ty khai thác than lớn nhất Trung Quốc nhận định rằng giá dầu thô và khí đốt tự nhiên tăng cao đang thúc đẩy sự gia tăng tạm thời nhu cầu than đá.
"Thứ nhất, một số quốc gia có thể tăng tỷ lệ sản xuất điện từ than đá do nguồn cung khí đốt tự nhiên khan hiếm hoặc giá cả tăng cao. Thứ hai, việc chi phí nguyên liệu thô ngành hóa dầu ngày càng tăng cho đang giúp cải thiện lợi nhuận của các ngành công nghiệp hóa chất dựa trên than đá. Điều này đã đến việc tiêu thụ than đá trong lĩnh vực hóa chất tăng lên."
Trước đó, vào tháng 12, Shenhua công bố kế hoạch mua lại một loạt công ty từ cổ đông kiểm soát China Energy với giá 133,6 tỷ nhân dân tệ (tương đương 19,4 tỷ USD). Mục tiêu sản lượng năm nay của tập đoàn được giữ ở mức 330,2 triệu tấn, song có thể được điều chỉnh sau khi hoàn tất các thương vụ sáp nhập.
Ở một diễn biến liên quan, ông Li Wei, Chủ tịch Yankuang Energy Group, nhấn mạnh vai trò thiết yếu của than trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Dù công suất lắp đặt năng lượng tái tạo đã vượt điện nhiệt, sản lượng điện thực tế từ nhiệt điện vẫn chiếm ưu thế. Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia, than đá chiếm 51,4% tổng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc trong năm 2025, giảm 1,8% so với năm trước đó.
"Trung Quốc hiện nhập khẩu khoảng 70% dầu mỏ và gần 50% khí đốt tự nhiên, việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và giảm thiểu rủi ro liên quan đến nguồn cung nguyên liệu hóa chất cơ bản là những vấn đề vô cùng quan trọng", ông Li cho biết.
Yankuang, một đơn vị thuộc tập đoàn năng lượng nhà nước Sơn Đông, dự kiến sản xuất từ 190 triệu đến 194 triệu tấn than và lên đến 11 triệu tấn sản phẩm hóa chất trong năm nay, tăng so với năm ngoái với 182 triệu tấn và 9,77 triệu tấn tương ứng.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, năm 2025, Trung Quốc đã đưa vào vận hành 78 GW công suất điện than mới. Thêm 291 GW công suất điện than khác đã được cấp phép hoặc đang trong quá trình xây dựng.
Ngành khai thác than đang phải vật lộn với tình trạng dư thừa công suất do nhu cầu trong nước yếu và quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Theo số liệu của chính phủ, tỷ lệ sử dụng công suất đạt 68,9% trong quý 3 năm ngoái, mức thấp nhất kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát vào năm 2020.
Lợi nhuận ròng của Yankuang đã giảm mạnh 42% so với năm 2025, xuống còn 8,5 tỷ nhân dân tệ.
Hiện tại, tâm lý đã thay đổi, và các nhà đầu tư đang lạc quan hơn về các công ty than Trung Quốc do kỳ vọng lợi nhuận tốt hơn. Cổ phiếu niêm yết tại Hồng Kông của Yankuang đã tăng hơn 50% từ đầu năm đến nay, trong khi chỉ số Hang Seng giảm 2%.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin cùng các bộ phận khác mới đây đã công bố kế hoạch hành động nâng cấp ngành công nghiệp hóa dầu đến năm 2029. Theo tài liệu này, chính quyền địa phương và các công ty nên ưu tiên nâng cấp các cơ sở cũ kỹ trong các ngành như lọc dầu, sản xuất ethylene và chuyển đổi than thành methanol.
Một tập đoàn quốc doanh khổng lồ khác, China Coal Energy, đang mở rộng hoạt động chuyển đổi than thành olefin sang các khu vực như Sơn Tây và Tân Cương, một lãnh đạo công ty tiết lộ. Tập đoàn này cũng đang nghiên cứu công nghệ chuyển đổi than thành dầu và khí tự nhiên hóa lỏng. Quan chức này cho biết thêm, hoạt động chuyển đổi hiện đang gặp phải vấn đề lợi nhuận thấp và công nghệ chưa hoàn thiện.
Mức độ phục hồi nhu cầu than đá sẽ mạnh mẽ đến mức nào vẫn chưa rõ ràng. Trung Quốc có trữ lượng dầu mỏ lớn và tương đối ít phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông so với các nước láng giềng châu Á, một phần nhờ vào việc sử dụng than đá trong nước với số lượng lớn. Giá than giao ngay tại các cảng Trung Quốc tương đối ổn định trong tháng 3, thời điểm nhu cầu sưởi ấm thường giảm sau mùa đông.
Giá thép xây dựng sẽ sớm chạm mốc 16 triệu đồng/tấn?
Chiều 3/4, thị trường vàng trong nước bật tăng mạnh trở lại ở nhiều phân khúc sau cú giảm sâu trong phiên trước. Giá vàng miếng SJC, vàng nhẫn tròn trơn đồng loạt quay lại vùng 174,5 triệu đồng/lượng, trong khi vàng nữ trang cũng ghi nhận mức phục hồi đáng kể, tăng từ 700.000 đồng đến 2,5 triệu đồng/lượng tùy loại.
Trước những biến động về giá thép xây dựng, đại diện Hiệp hội Thép cho rằng diễn biến nguyên liệu trên thị trường thế giới, đầu tư công và bất động sản vẫn là các nhân tố quyết định.
Giá gạo xuất khẩu của Ấn Độ tuần này giữ ổn định trong bối cảnh nhu cầu suy yếu do cước vận chuyển tăng và biến động tiền tệ. Trong khi đó, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam tăng mạnh 20 USD/tấn do nguồn cung cạn dần và chi phí sản xuất cao hơn.
Giá urê tăng 83% kể từ đầu năm khiến quốc gia châu Á gấp rút hành động để đảm bảo nguồn cung.
