Sáng 29/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) và ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp, theo Cổng TTĐT Quốc hội.  

Liên quan đến vấn đề giao dịch thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, dự thảo đang giao cho Chính phủ quy định các giao dịch bắt buộc phải công chứng.  

Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Đỗ Thị Việt Hà - Đoàn Bắc Ninh cho rằng, nội dung trên chưa thực sự thuyết phục, chưa thể hiện được rõ cơ sở lý luận pháp lý thực tiễn để giao Chính phủ quy định chi tiết. Nếu quy định như thế sẽ không phù hợp với Bộ luật Dân sự, không thống nhất với Luật Công chứng và cũng không đồng bộ với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản đang trình Quốc hội. 

Bà Hà đề nghị cần quy định tại Luật Đất đai các giao dịch thực hiện quyền sử dụng đất bắt buộc phải công chứng. Quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất là những quyền quan trọng của người sử dụng đất, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao. Đây là các giao dịch quan trọng tác động lớn đến người sử dụng đất, cần có cơ chế bảo đảm an toàn để hạn chế tranh chấp.  

Theo đại biểu, công chứng không phải là rào cản của cải cách thủ tục hành chính. Khi hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai sẽ giúp cung cấp thông tin về người có quyền sử dụng, quyền sở hữu tài sản và xác thực tính pháp lý của giao dịch . Tham khảo kinh nghiệm quốc tế, hiện nay các nước Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Anh, Mỹ đều quy định giao dịch bắt buộc phải công chứng tại luật.

Đồng quan điểm, ĐBQH Nguyễn Thị Hồng Hạnh - Đoàn TP HCM cho biết, dự thảo giao Chính phủ "quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai”. Song, cần cân nhắc về quy định này.

Bởi theo kết quả lấy ý kiến qua VNeID của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hơn 67% người có ý kiến với nhóm nội dung này đồng tình với việc nên quy định các giao dịch bắt buộc công chứng. Thảo luận tại Tổ, 37/39 ý kiến đồng thuận với việc quy định các giao dịch phải công chứng ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi).  

Bên cạnh đó, Luật Công chứng có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, quy định “giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ, mức độ an toàn pháp lý cao và được luật quy định phải công chứng”. Bà Hạnh đề nghị quy định ngay trong Luật Đất đai (sửa đổi) các giao dịch phải công chứng, chứng thực. 

Đối với việc quản trị dữ liệu đất đai trong kỷ nguyên số, ĐBQH Tạ Đình Thi - Đoàn Hà Nội cho biết, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã quy định dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai có giá trị sử dụng chính thức.

Để làm rõ hơn nội dung này, đề nghị bổ sung hoặc lồng ghép vào nguyên tắc đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất theo hướng: mọi giao dịch, thủ tục hành chính về đất đai phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số này, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có. Điều này không chỉ cắt giảm thủ tục mà còn triệt tiêu cơ chế xin - cho, giảm tham nhũng, bảo đảm thống nhất với Luật Dữ liệu 2024.  

Ông Thi nhấn mạnh, dữ liệu đất đai phải được cập nhật theo thời gian thực, kết nối liên thông với dữ liệu dân cư, thuế, công chứng, ngân hàng... Dự thảo Luật đã có quy định kết nối, tuy nhiên cần bổ sung cơ chế "một cửa số" trong chia sẻ dữ liệu, tránh tình trạng cát cứ về dữ liệu. Đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan chủ quản dữ liệu trong việc bảo đảm dữ liệu sạch trước khi chia sẻ, tránh dữ liệu rác làm méo mó thị trường. 

Ngoài ra, đại biểu cho rằng việc dự thảo quy định cấp giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy là tiến bộ lớn. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn và khẳng định giá trị pháp lý của chứng nhận điện tử khi thực hiện giao dịch dân sự, thế chấp tại ngân hàng, hoặc giải quyết tranh chấp tại Tòa án, thực hiện cơ chế công nhận đồng bộ, đặc biệt là của các tổ chức tín dụng và cơ quan tư pháp.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bổ sung quy định về chữ ký số, xác thực điện tử trong các giao dịch đất đai, để người dân có thể thực hiện mọi thủ tục tại nhà, kể cả chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp.