Mở đầu cho chương trình buổi chiều tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 diễn ra chiều 12/11 là cuộc thảo luận giữa PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính Quốc tế Việt nam tại TP HCM (IFC HCM) và ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).

Xuyên suốt phiên thảo luận là những vấn đề liên quan đến tình huống giả định khi một quỹ đầu tư thị trường mới nổi đang cân nhắc đầu tư vào Việt Nam.

Việt Nam hướng tới chuyển từ thị trường Cận biên sang thị trường Mới nổi và đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ các quỹ đầu tư quốc tế cũng như các định chế tài chính trên toàn cầu. Từ đó, ông Huân nêu một ví dụ cụ thể khi một quỹ đầu tư thị trường mới nổi đang cân nhắc phân bổ thêm khoảng 300 đến 500 triệu USD vào Việt Nam trong 12 đến 18 tháng tới do tin vào triển vọng kinh tế và đã có danh sách doanh nghiệp muốn mua.

Tuy nhiên, chắc chắn họ sẽ không chuyển toàn bộ số tiền đó vào Việt Nam trong một ngày mà có thể giải ngân trước một phần, sau đó quan sát thanh khoản, kiểm tra khả năng thanh toán và cách quản trị rủi ro rồi mới quyết định có tăng quy mô đầu tư vào Việt Nam hay không.

Vậy nếu đứng ở góc độ quỹ đó, ba yếu tố nào sẽ quyết định việc họ chỉ dừng lại ở một khoản đầu tư thử nghiệm hay thực sự nâng tỷ trọng lên vài trăm triệu USD như mục tiêu ban đầu?

Trả lời cho câu hỏi này, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho hay chúng ta không bàn câu chuyện sẽ huy động được bao nhiêu tiền trong vòng bao lâu mà vấn đề bây giờ là cách thức thực hiện như thế nào để các quỹ đầu tư đổ tiền vào Việt Nam.

Nhiều quỹ đầu tư nước ngoài đang trong giai đoạn thăm dò

Ông cho biết thông thường, các định chế quỹ nước ngoài luôn tìm kiếm thị trường theo phân hạng nhất định. Tôi đơn cử ví dụ: Ở thị trường cận biên, ngân sách của họ khoảng 100 triệu USD; ở thị trường mới nổi là 500 triệu USD; còn ở thị trường phát triển có thể là 1 tỷ USD.

Việc đầu tiên họ làm là phối hợp với các đối tác trong nước để nghiên cứu, đánh giá toàn diện thị trường.

Nếu có 300 triệu USD, bước đầu họ có thể thăm dò khoảng 50 đến 100 triệu USD thông qua việc phân bổ tài sản vào danh mục có sự phối hợp với các tổ chức nghiên cứu trong nước.

Đây là bước thăm dò cần thiết vì các tổ chức đầu tư nước ngoài rất cẩn trọng. Đặc biệt, các nhà đầu tư khu vực Đông Á mất nhiều thời gian nghiên cứu, phân tích, nhưng khi đã tham gia thì thời gian gắn bó tương đối ổn định chứ không phải vào lướt sóng rồi ra ngay.

Yếu tố thứ hai là phân bổ danh mục hợp lý trên cơ sở phân tích dữ liệu thị trường: quy mô thị trường, độ sâu thị trường, và khả năng hoán đổi từ nội tệ sang ngoại tệ. Mối quan tâm chính của họ không chỉ là thị trường lên hay xuống, mà quan trọng là độ sâu và thanh khoản — sẵn sàng mua được, sẵn sàng bán được — cùng các cơ chế xử lý phía sau để quản trị rủi ro.

Trong đó, đặc biệt là rủi ro hệ thống và rủi ro từ phía các đối tác cung ứng dịch vụ như ngân hàng lưu ký giám sát hay các công ty chứng khoán. Đây là những yếu tố họ cân nhắc rất kỹ trước khi phân bổ danh mục chính thức vào thị trường.

Về độ hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam với các nhà đầu tư nước ngoài, ông Sơn nhấn mạnhRất khó để đưa ra một con số cụ thể trên thang điểm 10 nhưng tất cả các yếu tố trên đều tổng hòa và quyết định việc nhà đầu tư cân nhắc ưu tiên yếu tố nào hàng đầu khi giải ngân vốn.

"Tôi từng có nhiều dịp cùng đồng nghiệp tại các sở giao dịch, cơ quan quản lý tham gia các chương trình xúc tiến đầu tư và làm việc với các tổ chức xếp hạng thị trường (như FTSE Russell, MSCI...), họ có rất nhiều câu hỏi liên quan đến cơ chế vận hành thị trường, quản trị rủi ro danh mục hay cơ chế xử lý thanh toán...

Họ quan tâm đến việc đảm bảo việc giao dịch mua bán thuận tiện, bao gồm cơ chế đặt lệnh từ xa, đánh giá qua quy mô, tiềm lực tài chính của các công ty chứng khoán và vai trò của các ngân hàng lưu ký giám sát, đặc biệt là các ngân hàng lưu ký toàn cầu (global custodians) - nơi lưu giữ tài sản của họ an toàn nhất.

Nhà đầu tư cũng hướng tới mô hình Bù trừ đối tác trung tâm (CCP), giao dịch thuận tiện qua các bên môi giới toàn cầu (global broker), cơ chế đặt lệnh từ xa và cơ chế ký quỹ giao dịch đối với các định chế bên ngoài.

Thị trường muốn đủ hấp dẫn cũng cần đảm bảo thanh khoản, độ sâu thị trường, dễ dàng mua bán và chất lượng sản phẩm trên thị trường. Cuối cùng là tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) và tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước: Nhà đầu tư rất quan tâm đến tỷ lệ vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Nếu Nhà nước nắm giữ quá sâu, vai trò chi phối quản trị của Nhà nước có thể làm giảm tính linh hoạt trong quản trị doanh nghiệp. Mặt khác, việc hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài sẽ thu hẹp khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài vào doanh nghiệp, ông Sơn nói.

Diễn biến đi ngang sau nâng hạng là điều bình thường

Về diễn biến thị trường sau nâng hạng, kể từ khi chính thức được công nhận nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (theo chuẩn mực của FTSE Russell), trong khoảng hai tháng qua, thị trường diễn biến đi ngang và thậm chí điều chỉnh giảm.

Tuy nhiên, trong vòng 3, 6 đến 9 tháng sau khi nâng hạng, không chỉ Việt Nam mà rất nhiều quốc gia khác thị trường cũng thường đi ngang hoặc giảm. Đây là diễn biến hoàn toàn bình thường, không thể kỳ vọng thị trường tăng bùng nổ ngay lập tức.

Chúng ta cần nhìn nhận việc nâng hạng không phải là đích đến mà là điểm khởi đầu. Nâng hạng giúp tạo ra một nền tảng được cộng đồng quốc tế thừa nhận, từ đó họ mới bắt đầu đi sâu nghiên cứu thị trường. Nó giống như việc xây dựng một ngôi chợ đạt chuẩn về ánh sáng, môi trường sạch sẽ để người mua, người bán tìm đến giao dịch.

Vì vậy, vấn đề đặt ra là quy mô hàng hóa, chất lượng hàng hóa và cơ chế vận hành thị trường ra sao để nhà đầu tư quyết định giải ngân.

Còn nhiều vấn đề cần xử lý

Chỉ ra thị trường vốn còn nhiều việc phải xử lý, ông Sơn cho biết trong 3 năm gần đây, số lượng doanh nghiệp tư nhân IPO chưa nhiều, đặc biệt là các tập đoàn có nền tảng tài chính tốt. Chúng ta cần thúc đẩy IPO các doanh nghiệp FDI có tiềm lực và chuẩn mực cao - vốn là những tổ chức đã hoạt động nhiều năm và rất thành công tại Việt Nam.

Bên cạnh đó là việc đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước lớn có nền tảng tốt mà Nhà nước không nhất thiết phải nắm giữ cổ phần chi phối. Thời gian qua, chúng ta chú trọng nhiều đến phía cầu nhưng nguồn cung hàng hóa chất lượng vẫn chưa được đầu tư đúng mức.

Về cải thiện cơ chế vận hành, chúng tôi cùng các thành viên thị trường và các sở giao dịch đã triển khai nhiều cải tiến theo yêu cầu của nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

Ông Sơn cho biết Việt Nam đã đưa vào áp dụng cơ chế Non-Pre-funding (NPF), cho phép nhà đầu tư nước ngoài không phải ký quỹ 100% tiền trước khi đặt lệnh; Xây dựng cơ chế tương tác, đối chiếu số dư giữa các công ty chứng khoán và các ngân hàng lưu ký giám sát (đặc biệt là ngân hàng lưu ký nước ngoài) trước khi giao dịch; Xử lý các vấn đề liên quan đến bên môi giới toàn cầu (global broker); Tiến tới triển khai mô hình Bù trừ đối tác trung tâm (CCP) phù hợp nhất với điều kiện Việt Nam và đồng bộ hóa việc công bố thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), nâng cao quản trị rủi ro và tiêu chí ESG.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng cần cải thiện nhiều vấn đề để giúp thị trường hoạt động hiệu quả và minh bạch hơn. Việc được nâng hạng đã ghi nhận nỗ lực lớn của các cơ quan chức năng trong thời gian qua.

Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm/hàng hóa trên thị trường là yếu tố cần xem xét lại. Một ngôi chợ dù đẹp và sang trọng đến đâu nhưng bên trong không có hàng hóa tốt để mua thì rất khó thu hút người mua xuống tiền. Do đó, chất lượng hàng hóa đóng vai trò hết sức quan trọng.

Thời gian tới, chúng ta cần khuyến khích các doanh nghiệp nhà nước tốt IPO, hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân đầu ngành IPO, và đặc biệt là khối doanh nghiệp FDI — đối tượng có sức hấp dẫn rất lớn đối với thị trường. Làm tốt điều này sẽ thu hút dòng vốn quốc tế chảy mạnh mẽ vào thị trường chứng khoán Việt Nam, ông Huân cho biết.

Về diễn biến dòng vốn, khi chuyển từ thị trường Cận biên sang Mới nổi, dòng vốn cận biên thường có xu hướng rút ra để chuyển sang các thị trường cận biên khác, trong khi các quỹ mới nổi cần thời gian quan sát, đánh giá sản phẩm và thích nghi (tốn khoảng 6 đến 9 tháng) rồi mới giải ngân, giúp thị trường đi vào quỹ đạo ổn định mới.

Tiếp tục luồng thảo luận, ông Huân đặt ra vấn đề về việc sau khi triển khai mô hình CCP, thị trường Việt Nam cần thêm những công cụ nào để nhà đầu tư tổ chức phòng vệ rủi ro tốt hơn.

Trả lời cho câu hỏi này, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch VSDC cho rằng đối với nhà đầu tư nước ngoài, họ luôn sử dụng song song hai thị trường: Tài sản cơ sở - cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và thị trường phái sinh.

Ở các thị trường phát triển, quốc gia nào cũng sử dụng các công cụ Hợp đồng tương lai (Futures) và Quyền chọn (Options) dựa trên từng cổ phiếu đơn lẻ hoặc trên bộ chỉ số.

Nhìn lại lịch sử, Việt Nam đưa thị trường phái sinh vào vận hành từ năm 2017 với các sản phẩm ban đầu là Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và Trái phiếu Chính phủ. Sắp tới, chúng ta đang nghiên cứu đưa vào sản phẩm Quyền chọn (Options) trên chỉ số — công cụ mang lại sự hấp dẫn và phòng ngừa rủi ro tốt hơn.

Về dài hạn, sản phẩm được các nhà đầu tư đặc biệt ưa thích là Quyền chọn cổ phiếu đơn lẻ (Single Stock Options), vì nó giúp quản trị rủi ro cho từng mã cổ phiếu cụ thể. Tuy nhiên, đây là kỹ thuật giao dịch phức tạp, đòi hỏi phải có đầy đủ các công cụ hỗ trợ đi kèm như Bán khống có bảo đảm (Covered Short Selling) để nhà đầu tư yên tâm đưa dòng tiền vào thị trường cơ sở.

Bên cạnh đó, để giải quyết hạn chế về tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) tại một số doanh nghiệp, chúng ta cần triển khai sản phẩm Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR). Khung pháp lý (Luật và Nghị định) đã có quy định. NVDR giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận được các cổ phiếu đã hết room ngoại, trong khi Nhà nước vẫn kiểm soát được quyền biểu quyết ở các lĩnh vực trọng yếu.

Ngoài ra, việc phát triển các sản phẩm lai giữa thị trường cơ sở và phái sinh như Chứng quyền có bảo đảm (Covered Warrants) cũng là công cụ quan trọng giúp gia tăng rào chắn rủi ro cho nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia vào thị trường cơ sở Việt Nam.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân thì cho rằng công cụ phái sinh sẽ giúp thị trường có độ sâu tài chính hơn, gia tăng số lượng sản phẩm, loại hình sản phẩm được phép giao dịch và tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư.

Tuy nhiên, sản phẩm phái sinh có hai mặt: một mặt là phòng ngừa rủi ro, mặt khác lại mang tính đầu cơ. Chúng ta đã chứng kiến những cuộc khủng hoảng trên thế giới có liên quan đến các sản phẩm này. Chẳng hạn, cuộc khủng hoảng châu Á năm 1997, bắt nguồn từ Thái Lan, có liên quan đến các sản phẩm phái sinh về tỷ giá. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007-2008 tại Mỹ cũng có nguồn gốc từ những sản phẩm phái sinh trên thị trường bất động sản như CDO, CDS.

Theo ông Sơn, trong suốt quá trình gần 30 năm xây dựng đề án thị trường chứng khoán và thiết lập luật chơi cho thị trường, chúng tôi luôn đặt ra yêu cầu thận trọng nhất định. Từ việc lựa chọn sản phẩm, cơ chế giao dịch đến các loại lệnh, chúng ta đều triển khai từng bước, sau đó mới dần nới lỏng và mở rộng.

Với điều kiện của Việt Nam, từ môi trường pháp luật, ý thức tuân thủ pháp luật đến khả năng chống đỡ các rủi ro tài chính từ bên ngoài và bên trong, chúng ta cần lựa chọn những công cụ, sản phẩm phù hợp. Trước hết nên thí điểm, sau đó kiểm tra, đánh giá rồi mới từng bước mở rộng.

Ngay cả với thị trường phái sinh, tôi cũng có điều kiện tham gia xây dựng đề án và quy định pháp luật để đưa vào vận hành từ năm 2017. Ngay từ đầu, chúng ta đã áp dụng cơ chế CCP cho thị trường này, bởi trước đó vài năm, châu Âu từng phải tạm dừng một số cơ chế liên quan đến phái sinh.

Chúng tôi xác định việc đưa thị trường phái sinh vào vận hành phải hết sức chặt chẽ và cẩn trọng. Giữa hai thị trường, tại những thời điểm chốt giá, luôn có nguy cơ xuất hiện hành vi thao túng. Với nhà đầu tư, đầu cơ hay làm giá là những vấn đề có thể xảy ra. Trong giao dịch hàng hóa thông thường, đầu cơ thường bị nhìn nhận tiêu cực, nhưng trong giao dịch tài chính, tôi cho rằng đầu cơ là hoạt động bình thường.

Điều quan trọng là chúng ta phải xây dựng các công cụ rào chắn, có khả năng kiểm soát rủi ro. Khi năng lực kiểm soát đạt đến mức độ nhất định, chúng ta mới có thể nới lỏng và mở rộng các sản phẩm.

Làm sao để các quỹ đầu tư tăng vốn tại Việt Nam?

Đặt câu hỏi cho ông Nguyễn Sơn, PGS. TS Nguyễn Hưu Huân giả định một quỹ đầu tư gián tiếp đầu tư khoảng 100 triệu USD vào thị trường Việt Nam. Làm thế nào để nâng con số này lên 500 triệu USD? Điều gì sẽ khiến các quỹ tăng tỷ trọng đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam?

Nếu một CIO nói rằng họ đã thử nghiệm và thấy Việt Nam giao dịch ổn, thanh toán ổn, nhưng muốn có thêm lý do để tăng gấp ba, gấp bốn lần mức phân bổ ban đầu, theo ông, chúng ta cần đưa ra những yếu tố thuyết phục nào?

Ông Nguyễn Sơn phản hồi khi một quỹ muốn phân bổ dòng tiền lớn vào thị trường, trước hết họ phải nhìn vào quy mô thị trường.

Hiện nay, vốn hóa thị trường cổ phiếu Việt Nam tương đương khoảng 79% GDP năm 2025. So với các thị trường quốc tế, quy mô này vẫn còn thấp. Bên cạnh đó, tỷ trọng nắm giữ của Nhà nước còn khá cao, khiến dư địa để nhà đầu tư nước ngoài mua và giải ngân chưa nhiều.

Vì vậy, yếu tố đầu tiên là quy mô thị trường phải đủ lớn để thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư.

Thứ hai là chất lượng quản trị. Chúng ta mong muốn nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường, nhưng quan trọng hơn là làm sao để họ ở lại. Việc thu hút được vốn rồi dòng vốn lại rút ra có thể tạo ra những hệ lụy lớn.

Tương tự câu chuyện nâng hạng thị trường, đây là mục tiêu chúng ta phải phấn đấu nhưng không thể thực hiện bằng mọi giá. Nếu được nâng hạng rồi lại bị hạ hạng, hậu quả có thể lớn hơn nhiều so với việc chưa được nâng hạng. Bài học từ Pakistan và gần đây là Indonesia cho thấy việc bị hạ bậc có thể tạo ra những hệ lụy rất lớn.

Theo tôi, có một số yếu tố cần tập trung xử lý: quy mô thị trường, chất lượng hàng hóa, chất lượng quản trị doanh nghiệp và quản trị công ty, các cơ chế phòng vệ rủi ro. Đặc biệt, cơ chế vận hành thị trường, trong đó có CCP, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối bên mua và bên bán, bảo đảm hiệu quả vận hành và hạn chế rủi ro thanh toán. Đó là những yếu tố chúng ta cần cải thiện để thu hút và giữ chân dòng vốn quốc tế.

Câu chuyện nâng hạng tín nhiệm quốc gia 

Bên cạnh nâng hạng thị trường, theo ông Nguyễn Hữu Huân, việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia cũng hết sức quan trọng.

Hiện nay, xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam vẫn dưới mức đầu tư. Điều này khiến chi phí huy động vốn trên thị trường quốc tế cao hơn, không chỉ đối với cổ phiếu mà cả trái phiếu và các sản phẩm tài chính khác. Mức sinh lời kỳ vọng của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam cũng phải cao hơn so với những thị trường đã đạt mức đầu tư.

Đối với doanh nghiệp cũng vậy. Khi xếp hạng tín nhiệm quốc gia dưới mức đầu tư, sức hấp dẫn của doanh nghiệp Việt Nam trong mắt nhà đầu tư quốc tế cũng bị ảnh hưởng. Theo nguyên tắc, xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp không thể cao hơn xếp hạng tín nhiệm quốc gia.

Do đó, bên cạnh nâng hạng thị trường, Việt Nam cần cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Các doanh nghiệp cũng phải trưởng thành hơn, đáp ứng các tiêu chí và chuẩn mực quốc tế để có thể vươn ra thị trường vốn toàn cầu và huy động dòng vốn quốc tế.

Thực tế, các nhà đầu tư nước ngoài không thiếu vốn. Với những quỹ đầu tư lớn, vài trăm triệu USD hay vài tỷ USD không phải vấn đề quá lớn. Điều quan trọng là lý do nào khiến họ lựa chọn đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị

Chia sẻ về hoạt động của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, ông Huân cho biết vừa qua, HĐND TP HCM đã thông qua nghị quyết về phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị của thành phố, gọi là trái phiếu chính quyền địa phương. Đ

ây là điểm mới bởi lần đầu tiên chúng ta có thể phát hành trái phiếu chính quyền địa phương bằng ngoại tệ ra thị trường quốc tế. Trước đây, trái phiếu chính quyền địa phương chỉ được phát hành bằng nội tệ.

Bên cạnh thị trường trái phiếu, Trung tâm Tài chính quốc tế cũng hướng tới phát triển các quỹ đầu tư, đầu tư vào doanh nghiệp tư nhân và các doanh nghiệp khác trên thị trường sơ cấp. Chúng tôi cũng đang triển khai những sản phẩm mới về công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và tài sản số trong Trung tâm Tài chính quốc tế.

Ông Nguyễn Sơn cũng nhấn mạnh Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP HCM, thị trường chứng khoán, thị trường vốn và thị trường tiền tệ phải có sự gắn kết chặt chẽ.

Thông thường, người ta đánh giá một trung tâm tài chính quốc tế dựa trên một số tiêu chí như tổng tài sản của các ngân hàng lớn nhất trong khu vực, tổng tài sản của các công ty quản lý quỹ, quy mô vốn hóa của các doanh nghiệp quốc tế niêm yết và thanh khoản giao dịch trên thị trường vốn.

Đối với Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, chúng ta có một mô hình tương đối đặc thù. Vì vậy, cần xây dựng các cơ chế và định chế tài chính phù hợp trong khu vực này. Chẳng hạn, cần xem xét cơ chế hoạt động của các ngân hàng trong Trung tâm Tài chính quốc tế và cơ chế kết nối giữa khu vực này với thị trường vốn Việt Nam sao cho hiệu quả, hợp lý.

Về cơ chế phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị của thành phố bằng ngoại tệ, thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế, chúng ta cần đặt ra vấn đề liệu có thể niêm yết sản phẩm này trên một thị trường khu vực hay xây dựng cơ chế đặc biệt để niêm yết tại thị trường Việt Nam. Đây có thể là sản phẩm đầu tiên kết nối Trung tâm Tài chính quốc tế TP HCM với thị trường vốn trong nước.

Một điểm thứ hai liên quan đến việc Trung tâm Tài chính quốc tế huy động nguồn lực thông qua các định chế tài chính như quỹ đầu tư và các tổ chức khác để hình thành mô hình đầu tư cho doanh nghiệp, đặc biệt là các quỹ đầu tư vốn cổ phần tư nhân (private equity) và quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital).

Các quỹ này có thể đầu tư vào những doanh nghiệp ở giai đoạn ban đầu, sau đó nâng cao chất lượng tài trợ vốn và quản trị doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp đủ điều kiện, tiến hành IPO, các quỹ thoái vốn và tiếp tục quay lại đầu tư vào một chu kỳ mới.

"Tôi cho rằng đây là những cơ chế cần thiết để kết nối Trung tâm Tài chính quốc tế với các khu vực của thị trường vốn Việt Nam", ông Sơn nói.

Những điểm nghẽn cần giải quyết để thu hút các quỹ đầu tư? 

Nhận định về việc thu hút các quỹ đầu tư, ông Nguyễn Sơn cho biết với chiến lược tăng trưởng đặt ra từ nay đến năm 2030, chúng ta cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 1.450 tỷ USD. Như vậy, mỗi năm cần huy động khoảng 7,8 triệu tỷ đồng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong dài hạn.

Trong khi đó, vốn từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 22%. Phần còn lại sẽ đến từ khu vực tư nhân, FDI và dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII).

Đối với dòng vốn nước ngoài, tôi cho rằng các định chế tài chính và quỹ đầu tư sẽ đóng vai trò quan trọng, đặc biệt là những quỹ, tập đoàn lớn đã quan tâm đến thị trường Việt Nam trong thời gian qua.

Vấn đề cốt lõi vẫn là làm thế nào để xây dựng cơ chế vận hành khiến nhà đầu tư hoàn toàn yên tâm khi đưa tiền vào Việt Nam. Điều này liên quan đến quy mô thị trường, chất lượng hàng hóa và các cơ chế phòng vệ rủi ro.

"Tôi muốn nhấn mạnh thêm một vấn đề là phòng vệ rủi ro tỷ giá. Đây là nội dung mà Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị liên quan cần quan tâm", ông Sơn nói.Nhà đầu tư có thể đưa ngoại tệ vào Việt Nam, đầu tư và có lợi nhuận, nhưng khi thoái vốn, chuyển lợi nhuận trở lại ngoại tệ, họ có thể gặp rủi ro tỷ giá. Nếu lợi nhuận đầu tư bị ảnh hưởng bởi biến động tỷ giá, sức hấp dẫn của thị trường sẽ giảm.

Đầu tư gián tiếp khác với đầu tư trực tiếp, không có hợp đồng gốc, nhưng chúng ta vẫn cần xây dựng cơ chế phòng vệ rủi ro tỷ giá khi nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn vào thị trường chứng khoán.

Đây là vấn đề được nhiều nhà đầu tư quan tâm trong các hoạt động xúc tiến đầu tư và nâng hạng thị trường. Những quỹ lớn như Vanguard, BlackRock hay Morgan Stanley đều đặt ra các vấn đề liên quan trong quá trình trao đổi.

Cùng với đó là những nội dung tôi đã đề cập trước đây, như đa dạng hóa sản phẩm, phát triển công nghệ và các công cụ phòng vệ rủi ro. Đây là những yếu tố cần có lộ trình cải thiện để trong một vài năm tới, Việt Nam có thể thu hút thêm dòng vốn quốc tế.

Tóm tắt lại phiên thảo luận, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính Quốc tế Việt nam tại TP HCM (IFC HCM) cho hay qua những trao đổi vừa rồi, có thể thấy để thu hút dòng vốn của nhà đầu tư nước ngoài, vốn vào được thì phải ra được, và quá trình rút vốn cũng phải an toàn.

Trong đó, cơ chế phòng ngừa rủi ro, đặc biệt là phòng vệ tỷ giá, đóng vai trò rất quan trọng. Khi thiết kế được một thị trường vốn mà dòng tiền có thể vào và ra dễ dàng, an toàn, có khả năng sinh lời, nhà đầu tư quốc tế sẽ có thêm động lực tham gia.

Một yếu tố nữa là khi dòng vốn có thể thoái ra và tái đầu tư, thị trường vốn Việt Nam sẽ trở nên hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư quốc tế.

Để làm được điều đó, cần sự chung sức không chỉ của các cơ quan chức năng như Trung tâm Lưu ký, Ủy ban Chứng khoán và Trung tâm Tài chính quốc tế, mà còn của toàn bộ hệ thống và đặc biệt là các doanh nghiệp Việt Nam.

Doanh nghiệp phải ngày càng trưởng thành, đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế. Khi đó, nhu cầu vốn của Việt Nam mới có thể gặp được nguồn vốn quốc tế.

Thiết kế được một thị trường vốn như vậy cũng là cách đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng hai con số liên tục trong 20 năm là mục tiêu rất tham vọng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam sẽ cần một lượng vốn rất lớn trong thời gian tới.