Lần đầu tiên sau nhiều năm tăng trưởng nóng về quy mô nhân sự, số lượng lao động tại FPT ghi nhận sự sụt giảm trong năm 2025.

Diễn biến này xuất hiện đồng thời với những lo ngại từ nhà đầu tư về việc AI tạo sinh (Generative AI) có khả năng lập trình, đe dọa mô hình kinh doanh dựa trên nhân sự của các hãng phần mềm.

Dữ liệu thống kê về số lượng lao động tại FPT qua các năm cho thấy một đường cong tăng trưởng bị gãy nhịp. Nếu như năm 2022, FPT có 42.408 nhân sự và tăng lên 48.162 vào năm 2023, tiếp tục đạt đỉnh 54.646 người vào năm 2024; thì kết thúc năm 2025, con số này lùi về mức 54.110. Như vậy, chỉ sau một năm, quy mô nhân sự của FPT đã giảm hơn 500 người, trái ngược với đà tăng thêm hàng nghìn người mỗi năm trong giai đoạn trước đó.

Sự sụt giảm về số lượng nhân sự diễn ra trong bối cảnh thị trường tài chính có những phản ứng thận trọng. Những phiên giao dịch đầu năm, cổ phiếu FPT chịu áp lực bán ròng mạnh từ khối ngoại. Tính riêng các ngày giao dịch đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết (bắt đầu từ 23/2), giá trị bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài tại mã này lên tới 4.270 tỷ đồng.

Một nghiên cứu từ Citrini Research đã chỉ ra rủi ro đối với các mô hình kinh doanh phần mềm hiện hữu. Trang tài chính này nhận định ngành phần mềm sẽ đối mặt với áp lực giá và cạnh tranh gay gắt khi AI có thể viết mã. 

Ví dụ điển hình là việc startup AI Anthropic công bố công cụ Claude Code có khả năng hỗ trợ hiện đại hóa ngôn ngữ lập trình cũ COBOL - vốn là "thành trì" của các hệ thống máy tính IBM, khiến cổ phiếu IBM lao dốc. 

Citrini Research mường tượng ra viễn cảnh AI viết mọi dòng mã, sản phẩm từng cần hàng ngàn kỹ sư xây dựng trong nhiều tháng giờ có thể hoàn thành trong vài giờ.

Thực tế tại FPT: Năng suất tăng, nhân sự "tinh" hơn

Trước áp lực từ thị trường và câu hỏi về tương lai của hàng chục nghìn kỹ sư lập trình, thực tế hoạt động tại FPT cho thấy một sự dịch chuyển trong phương thức sản xuất.

Giữa năm 2024, FPT Software (công ty thành viên của FPT) từng công bố việc cán mốc 30.000 nhân sự trên toàn cầu vào tháng 3/2024. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung mở rộng số lượng, tập đoàn đã dồn lực vào việc ứng dụng AI để tăng năng suất. 

Ông Đỗ Cao Bảo, Ủy viên Hội đồng quản trị FPT, từng chia sẻ vào tháng 7/2024 rằng việc ứng dụng CodeVista - hệ thống AI chuyên viết mã do FPT Software tự phát triển, đã giúp tăng năng suất viết code lên 30% so với thông thường. Năng suất của cả dự án theo đó tăng 10%.

Minh chứng cho khả năng này, ông Lê Minh Tài, Phó Giám đốc đơn vị FI.PSI (FPT Software), đã thực hiện việc "nhân bản" tựa game nổi tiếng Flappy Bird chỉ trong vài phút ngay trên laptop cá nhân nhờ sự kết hợp giữa ChatGPT (viết tài liệu yêu cầu) và CodeVista (viết mã lệnh). Điều này cho thấy, một phần khối lượng công việc truyền thống của kỹ sư lập trình đã được AI đảm nhận với tốc độ nhanh và chi phí thấp.

Tuy nhiên, lãnh đạo FPT khẳng định AI không thay thế con người mà thay đổi cách con người làm việc. 

Ông Đỗ Cao Bảo nhận định AI giúp kỹ sư không mất việc mà còn gia tăng hiệu quả, dẫn chứng là từ đầu năm 2024 đến tháng 7/2024, FPT Software vẫn tăng thêm trên 2.000 nhân viên do khối lượng công việc khách hàng giao vẫn tăng. 

Dẫu vậy, số liệu tổng kết cuối năm 2025 cho thấy tổng lao động toàn tập đoàn đã giảm nhẹ, phản ánh sự sàng lọc và tối ưu hóa nhân sự khi công nghệ mới được áp dụng rộng rãi.

Bước sang năm 2026, ngành công nghiệp phần mềm được định nghĩa lại bởi mô hình "lập trình viên tăng cường". Theo phân tích từ giới chuyên môn, khi GenAI (AI tạo sinh) có thể tự động sinh mã, tạo cấu trúc module hay viết unit test, giá trị cốt lõi của kỹ sư phần mềm không còn nằm ở tốc độ gõ code hay ghi nhớ cú pháp.

Thay vào đó, nhân sự ngành này buộc phải chuyển dịch sang tư duy hệ thống, thiết kế kiến trúc và khả năng thẩm định kết quả do AI tạo ra. Các công cụ AI dù mạnh mẽ nhưng vẫn tồn tại rủi ro "ảo giác" (tạo ra mã sai về bản chất nhưng trông hợp lý) hoặc các lỗ hổng bảo mật như SQL Injection. 

Do đó, vai trò của con người chuyển từ "người viết" sang "người kiểm soát" và "người ra đề bài" cho AI. Những nhân sự không thích ứng được với sự thay đổi này - những người chỉ biết viết code đơn thuần mà không tận dụng được công cụ, sẽ đối mặt với nguy cơ bị đào thải.

Đánh đổi lợi ích trong ngắn hạn

Việc giảm nhẹ quy mô nhân sự không đồng nghĩa với việc FPT thu hẹp đầu tư. Trái lại, dòng vốn của tập đoàn đang chuyển dịch mạnh mẽ từ "nhân lực" sang "hạ tầng công nghệ".

Báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy FPT chấp nhận đánh đổi lợi ích ngắn hạn để dồn lực cho hạ tầng AI. Tập đoàn đã đầu tư khoảng 200 triệu USD xây dựng FPT AI Factory tại Nhật Bản và đầu tư lớn cho nhà máy AI tại Việt Nam, sử dụng các dòng chip đồ họa H100 và H200 của Nvidia. 

Khoản lỗ từ giai đoạn đầu vận hành nhà máy tại Nhật Bản là nguyên nhân chính khiến biên lợi nhuận trước thuế hợp nhất của tập đoàn đi ngang trong năm 2025, dù doanh thu mảng CNTT nước ngoài tăng 14,6%. Đây cũng là năm đầu tiên kể từ 2020, FPT không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận (đạt 97% chỉ tiêu).

Đổi lại, các khoản đầu tư này bắt đầu mang lại dòng tiền mới. Doanh thu từ dịch vụ AI và phân tích dữ liệu năm 2025 đạt khoảng 100 triệu USD, tăng 35%. Ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, chia sẻ rằng mỗi 1 USD đầu tư vào AI tạo sinh có thể mang lại hiệu quả đầu tư gấp 3,7 lần. FPT đã triển khai hơn 1.500 AI Agents, giúp tự động hóa 46% khối lượng công việc chăm sóc khách hàng.

Có thể thấy sự sụt giảm hơn 500 nhân sự tại FPT trong năm 2025 so với 2024, đặt trong bối cảnh doanh thu vẫn tăng trưởng 11,6% (đạt 70.113 tỷ đồng), là chỉ dấu cho thấy tập đoàn công nghệ này đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng: bớt thâm dụng lao động thủ công, tăng hàm lượng công nghệ và năng suất nhờ AI.

Câu hỏi "hàng chục nghìn kỹ sư lập trình sẽ làm gì" có thể đã có lời giải, rằng họ sẽ không biến mất, nhưng sẽ phải tiến hóa thành những "kỹ sư tăng cường" để điều khiển các "nhà máy AI" mà FPT đang dốc vốn xây dựng. Cuộc chơi không còn là ai tuyển được nhiều người nhất, mà là ai sở hữu năng lực tính toán và dữ liệu để tối ưu hóa chi phí và thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.