Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell. (Ảnh: MarketWatch).
Đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cơn đau đầu lớn nhất là phải chọn giữa kìm hãm lạm phát và bảo vệ thị trường lao động. Lúc này, báo cáo việc làm tháng 2 và đà tăng vọt của giá dầu thô đang biến kịch bản ác mộng với Fed trở thành hiện thực.
Chỉ vài tuần trước, giới chức Fed còn đón tin vui bất ngờ: Nền kinh tế có thêm 130.000 việc làm mới vào tháng 1, gấp đôi dự báo. Điều này đã làm dấy lên kỳ vọng rằng thị trường lao động đang ổn định trở lại sau nhiều tháng suy yếu.
Tuy nhiên, niềm hy vọng đó đã sớm bị dập tắt. Vào ngày 6/3, Bộ Lao động Mỹ thông báo trong tháng 2, số việc làm phi nông nghiệp của nước này đã giảm 92.000, còn tỷ lệ thất nghiệp cũng tăng lên 4,4%.
Đối với Washington, tín hiệu tiêu cực từ thị trường lao động xuất hiện đúng vào thời điểm tồi tệ. Giá năng lượng và hàng hóa đang tăng nóng sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, đe dọa hâm nóng lạm phát trở lại.
Thông thường, báo cáo việc làm yếu có thể sẽ khiến nhà đầu tư vui mừng đặt cược rằng Fed sẽ giảm lãi suất. Nhưng lần này, nó lại khiến thị trường lo ngại, bởi rủi ro lạm phát đang bao trùm toàn nền kinh tế.
Thống đốc Fed Christopher Waller cảnh báo vào sáng 3/6: “Chúng ta sẽ thấy gia xăng tăng vọt. Người dân sẽ bị sốc một chút khi họ đi đổ xăng”.
Tính riêng trong tuần vừa qua, trung bình giá xăng bình thường ở Mỹ đã tăng hơn 15%, lên 3,45 USD/gallon, theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA). 1 gallon tương đương khoảng 3,785 lít.
Bước sang tuần mới, giá xăng tại Mỹ nhiều khả năng sẽ tiếp tục đi lên trong bối cảnh giá dầu thô WTI đã vượt mốc 100 USD/thùng.
Thị trường lao động suy yếu trong khi rủi ro lạm phát gia tăng đang đẩy Fed vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu giảm lãi suất để hỗ trợ việc làm, các quan chức có nguy cơ khiến giá cả tăng cao hơn nữa. Nhưng nếu để thị trường lao động suy yếu mà không có biện pháp hỗ trợ, nền kinh tế có thể rơi vào suy thoái.
Nhìn chung, Fed thường coi các cú sốc năng lượng như một sự gián đoạn tạm thời. Thay vì phản ứng ngay với diễn biến của giá xăng dầu, các quan chức thường chờ đợi biến động lắng xuống.
Tuy nhiên, từ năm 2020 đến nay, Fed đã phải đối mặt với hàng loạt cú sốc nguồn cung, bao gồm đại dịch COVID-19, chiến sự giữa Nga và Ukraine, cũng như chính sách thuế quan trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Giờ đây, cuộc chiến tại Iran lại tiếp tục nối dài danh sách đó.
Điều này có thể khiến Fed khó có thể ngồi yên nếu các quan chức lo ngại rằng một đợt tăng giá mới sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền trong nền kinh tế.
Ông Neel Kashkari, Chủ tịch Fed chi nhánh Minneapoli, bình luận vào ngày 2/3: “Diễn biến hiện tại gợi nhớ đến giai đoạn Nga tấn công Ukraine. Nếu cuộc chiến ở Iran trở thành cú sốc hàng hóa khác trên thế giới, liệu chúng ta còn muốn tuyên bố lạm phát chỉ là ‘nhất thời’ thêm lần nữa không?”
Khi nền kinh tế Mỹ mở cửa sau giai đoạn đại dịch COVID-19, áp lực lạm phát đã bắt đầu nhen nhóm, nhưng khi đó giới chức Fed khẳng định lạm phát sẽ chỉ là hiện tượng nhất thời. Phải đến sau khi Nga tấn công Ukraine, làm rung chuyển thị trường năng lượng và lương thực, Fed mới khởi động chu kỳ tăng lãi suất quyết liệt nhất trong hàng thập kỷ để kìm hãm lạm phát.
Ông Austan Goolsbee, Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago, thì lo ngại rằng loạt cú sốc liên tiếp có thể khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp không còn tin Fed có thể khống chế lạm phát.
Vị quan chức ví von: “Sự thất vọng cũng giống như bị cháy nắng vậy. Một khi da bạn bị cháy nắng, bạn sẽ thực sự hối hận vì không bôi kem chống nắng.”
Tại cuộc họp chính sách vào tuần tới, nhiều khả năng giới chức Fed sẽ tiếp tục quan sát tình hình thay vì điều chỉnh lãi suất, tờ Wall Street Journal (WSJ) cho hay.
Chủ tịch Fed Jerome Powell đã thúc đẩy các đồng nghiệp giảm lãi suất ba lần vào cuối năm ngoái. Tuy nhiên, với mỗi lần hạ lãi suất, bất đồng trong nội bộ Fed lại càng gia tăng, với nhiều quan chức công khai bày tỏ lo ngại về lạm phát.
Trong tuần này, Mỹ sẽ công bố chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCEPI) - thước đo lạm phát yêu thích của Fed. Các chuyên gia dự đoán báo cáo này sẽ cho thấy lạm phát đã nóng lên trong tháng 1. Điều đó nhắc nhở rằng thách thức lạm phát của Fed không bắt đầu từ việc Eo biển Hormuz bị phong tỏa và cũng sẽ không chấm dứt ngay khi tuyến đường thủy này được mở lại.
Tuy nhiên, nếu tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục đi lên trong những tháng tới, các quan chức theo phe “bồ câu” có thể sẽ thúc giục Fed giảm lãi suất.
Thống đốc Waller nhấn mạnh: “Nếu thị trường lao động tiếp tục suy yếu, vì sao chúng ta lại ngồi yên mà không hành động?”
Các nền kinh tế châu Á có thể buộc phải nới rộng chi tiêu ngân sách, nếu không sẽ đối mặt nguy cơ xảy ra cú sốc lạm phát khi xung đột tại Trung Đông leo thang đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng.
Đà tăng nóng của giá dầu thô cùng với sự suy yếu của đồng yen làm gia tăng nguy cơ Nhật Bản sẽ rơi vào lạm phát đình trệ.
Lượng dự trữ dầu lớn, nguồn cung năng lượng đa dạng và sự phát triển của xe điện giúp Trung Quốc giảm được tác động từ cú sốc trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cho rằng tình trạng giá dầu tăng chỉ mang tính tạm thời và giá nhiên liệu có thể sớm hạ nhiệt khi Mỹ làm suy yếu khả năng của Iran trong việc gây rối hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz.
