Giá xăng dầu tại Mỹ đang tăng mạnh trong bối cảnh căng thẳng quân sự liên quan đến Iran làm gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng tình trạng này chỉ mang tính tạm thời và giá nhiên liệu có thể sớm hạ nhiệt khi Mỹ làm suy yếu khả năng của Iran trong việc gây rối hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz, theo CNBC.
Phát biểu trên chương trình Fox News Sunday, ông Wright cho biết mục tiêu của Washington là nhanh chóng khôi phục dòng chảy năng lượng từ khu vực Vùng Vịnh - nơi cung cấp một phần lớn dầu mỏ và khí đốt cho thị trường toàn cầu.
“Kế hoạch của chúng tôi là đảm bảo dầu mỏ, khí tự nhiên, phân bón và nhiều sản phẩm năng lượng khác từ khu vực Vùng Vịnh có thể sớm lưu thông trở lại qua eo biển Hormuz,” ông Wright nói.
Vị này cho hay: “Chúng tôi đang làm suy giảm đáng kể khả năng tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran. Chúng tôi sẽ hành động thận trọng và dòng chảy năng lượng sẽ sớm được khôi phục”.
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh giá dầu toàn cầu tăng vọt kể từ khi chiến sự bùng phát tại Iran. Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải hẹp nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương - được xem là “yết hầu năng lượng” của thế giới, khi khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu phải đi qua đây mỗi ngày. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể khiến thị trường năng lượng toàn cầu rung lắc.
Theo dữ liệu từ GasBuddy, giá xăng trung bình tại Mỹ đã tăng lên hơn 3,46 USD mỗi gallon. Trong khi đó, giá dầu thô Mỹ đã vượt 91 USD/thùng, còn dầu Brent đã tăng lên trên 92 USD/thùng, phản ánh tâm lý lo ngại về nguồn cung.
Sự leo thang giá năng lượng đặt áp lực chính trị lên chính quyền của Tổng thống Donald Trump, người vừa bước vào nhiệm kỳ thứ hai tại Nhà Trắng. Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng cam kết sẽ giảm giá xăng và kiềm chế lạm phát, coi đây là một trong những ưu tiên kinh tế hàng đầu.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng thường xuyên nhấn mạnh thành tích giá nhiên liệu thấp trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, sự kiện sẽ quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong phần còn lại của nhiệm kỳ tổng thống.
Mỹ lên kế hoạch làm suy yếu khả năng của Iran trong việc gây rối hoạt động vận tải dầu qua eo biển Hormuz (Ảnh: EuroNews).
Dù vậy, các nhà quan sát cho rằng diễn biến tại Trung Đông có thể khiến thị trường năng lượng biến động trong ngắn hạn. Tình trạng tắc nghẽn tàu chở dầu tại eo biển Hormuz đang làm chậm lưu thông hàng hóa, khiến nguồn cung bị gián đoạn.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Chris Wright, dấu hiệu tích cực mới đây bắt đầu xuất hiện. Ông cho biết một tàu chở dầu lớn đã đi qua eo biển Hormuz mà không gặp bất kỳ sự cố nào, cho thấy tuyến vận tải này đang dần được khai thông. Trong điều kiện bình thường, khoảng 100 tàu chở dầu và tàu hàng di chuyển qua khu vực này mỗi ngày.
“Chúng tôi tin rằng sự gián đoạn này chỉ kéo dài trong vài tuần, chắc chắn không phải hàng tháng.[...] Đây là cái giá tương đối nhỏ để hướng tới một thế giới nơi giá năng lượng quay trở lại mức trước đây.”,ông Wright nói.
Theo ông, khi Iran mất khả năng đe dọa các tuyến vận tải dầu, thị trường năng lượng sẽ ổn định hơn, từ đó thúc đẩy đầu tư, thương mại và dòng chảy năng lượng toàn cầu.
Trước áp lực giá xăng tăng, một số ý kiến cho rằng Washington có thể sử dụng Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (Strategic Petroleum Reserve SPR) để bơm thêm dầu ra thị trường.
Đây là công cụ mà Mỹ từng sử dụng trong quá khứ để giảm bớt tác động của các cú sốc nguồn cung. Tuy nhiên, Bộ trưởng Wright cho rằng bước đi này chưa thực sự cần thiết vào thời điểm hiện tại.
Diễn biến tại eo biển Hormuz là yếu tố then chốt quyết định xu hướng giá dầu (Ảnh: Strait Times).
“Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng sử dụng SPR nếu cần [...] Nhưng vấn đề hiện nay chủ yếu là logistics, dầu cần được đưa đến các nhà máy lọc dầu ở châu Âu và châu Á”,ông nói trên chương trình Face the Nation của CBS.
Tổng thống Trump cũng tỏ ra lạc quan về khả năng ổn định thị trường. Phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One, ông nhấn mạnh rằng Mỹ vẫn sở hữu nguồn tài nguyên năng lượng dồi dào.
“Chúng ta có rất nhiều dầu. Nước Mỹ có trữ lượng dầu khổng lồ. [...] Nguồn cung trên thị trường vẫn rất lớn, và tình hình này sẽ sớm được khắc phục”, ông nói.
Giới phân tích cho rằng diễn biến tại eo biển Hormuz vẫn sẽ là yếu tố then chốt quyết định xu hướng giá dầu trong thời gian tới. Chỉ cần tuyến vận tải này được đảm bảo an toàn, thị trường năng lượng toàn cầu có thể nhanh chóng ổn định trở lại. Tuy nhiên, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, giá dầu và giá xăng nhiều khả năng sẽ còn chịu thêm những cú sốc mới.
Các nền kinh tế châu Á có thể buộc phải nới rộng chi tiêu ngân sách, nếu không sẽ đối mặt nguy cơ xảy ra cú sốc lạm phát khi xung đột tại Trung Đông leo thang đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng.
Đà tăng nóng của giá dầu thô cùng với sự suy yếu của đồng yen làm gia tăng nguy cơ Nhật Bản sẽ rơi vào lạm phát đình trệ.
Lượng dự trữ dầu lớn, nguồn cung năng lượng đa dạng và sự phát triển của xe điện giúp Trung Quốc giảm được tác động từ cú sốc trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.
Giá năng lượng tăng vọt sau chiến sự Iran đe dọa thổi bùng lạm phát, trong khi báo cáo việc làm mới nhất lại cho thấy thị trường lao động Mỹ đang suy yếu. Hai diễn biến này đang đẩy Fed vào thế tiến thoái lưỡng nan trong việc quyết định hướng đi của lãi suất.
