Giá gạo xuất khẩu tăng cao

Theo Reuters, giá gạo Việt Nam tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025, do lo ngại tình trạng gián đoạn nguồn cung có thể khiến các nhà xuất khẩu gặp khó khăn trong việc đáp ứng các đơn hàng mới.

Cụ thể, giá gạo 5% tấm của Việt Nam được chào bán ở mức 470–480 USD/tấn tính đến ngày 29/10, tăng mạnh 30 USD/tấn so với mức 440–450 USD/tấn của một tuần trước đó.

Với mức giá này, gạo Việt Nam hiện tương đương với sản phẩm cùng loại của Thái Lan và cao hơn đáng kể so với mức 389–394 USD/tấn của gạo Ấn Độ.

“Nguồn cung trong nước đang khan hiếm”, một thương nhân tại TP. Hồ Chí Minh cho biết.

Theo các thương nhân, vụ thu hoạch lúa Thu Đông sẽ chỉ bắt đầu vào cuối tháng 11, với sản lượng dự kiến chỉ bằng một nửa so với vụ Hè Thu. Đồng thời hiện tượng El Niño nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đến sản xuất lúa gạo trong năm tới.

“Tôi cho rằng giá gạo sẽ tiếp tục tăng cao hơn nữa từ tháng tới, khi Philippines dự kiến sẽ nối lại hoạt động nhập khẩu gạo từ Việt Nam”, một thương nhân cho biết.

Ở thị trường trong nước, giá gạo nguyên liệu tăng khoảng 200 đồng/kg trong tuần qua, lên mức 9.000–9.200 đồng/kg đối với các loại gạo IR 504 và CL 555. Tương tự, giá lúa tươi tăng 100–300 đồng/kg, với lúa thơm OM 18 và Đài Thơm 8 được thu mua ở mức 6.500–6.700 đồng/kg, còn các loại lúa thường dao động từ 6.000–6.300 đồng/kg.

Bên cạnh những lo ngại về nguồn cung, hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam cũng đang có dấu hiệu khởi sắc trở lại sau 3 tháng liên tiếp sụt giảm. Đây được xem là một trong những yếu tố hỗ trợ đà tăng của giá gạo trên thị trường.

Theo số liệu ước tính của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trong 10 tháng năm 2026, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 6,83 triệu tấn, tương ứng kim ngạch 3,3 tỷ USD, giảm 4,7% về lượng và giảm 9,8% về kim ngạch so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, xuất khẩu gạo trong tháng 10 đã có sự phục hồi rõ nét, với sản lượng ước đạt 475.000 tấn, kim ngạch 253 triệu USD, tăng lần lượt 9,6% về lượng và 13,3% về kim ngạch so với tháng trước, đồng thời tăng mạnh 37,2% về lượng và 39,3% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.  

Xét về thị trường, trong 9 tháng đầu năm, Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng trong hoạt động xuất khẩu gạo của Việt Nam khi vươn lên vị trí thứ hai, với khối lượng đạt 1,1 triệu tấn, tăng 82,8% so với cùng kỳ năm trước.

Ngược lại, xuất khẩu gạo sang thị trường tiêu thụ lớn nhất là Philippines giảm 7,2%, xuống còn 2,73 triệu tấn, chiếm 43% tổng lượng gạo xuất khẩu. Sự sụt giảm này diễn ra trong bối cảnh Philippines đang có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung.

Theo số liệu của Cục Công nghiệp Thực vật Philippines, trong 9 tháng đầu năm, nước này đã nhập khẩu khoảng 4,07 triệu tấn gạo, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025.

Việt Nam vẫn là nhà cung cấp lớn nhất với 2,73 triệu tấn, nhưng thị phần đã giảm đáng kể từ hơn 80% xuống còn khoảng 67%. Trong khi đó, nhập khẩu từ Thái Lan đạt gần 553.000 tấn, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2025. Bên cạnh đó, lượng gạo nhập khẩu từ Myanmar cũng tăng lên 420.000 tấn; Pakistan cung cấp gần 217.000 tấn và Campuchia đạt khoảng 127.000 tấn.

Đà tăng dự báo kéo dài sang năm 2027

Không chỉ trong ngắn hạn, triển vọng thị trường gạo thế giới trong năm 2027 cũng được dự báo sẽ tiếp tục duy trì xu hướng tích cực.

Trong báo cáo mới nhất về Triển vọng Thị trường Hàng hóa, Ngân hàng Thế giới (WB) cho biết giá gạo được dự báo sẽ tăng 10% trong năm 2026 và tiếp tục tăng thêm 12% trong năm 2027, trước khi giảm 6% vào năm 2028.

Đà tăng này phản ánh dự báo sản lượng gạo toàn cầu trong niên vụ 2026–2027 sẽ giảm 2%, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên trong vòng một thập kỷ, do hiện tượng El Niño ảnh hưởng đến năng suất thu hoạch tại các quốc gia xuất khẩu gạo lớn ở châu Á.

Dự báo này giả định rằng không có quốc gia xuất khẩu lớn nào áp dụng các biện pháp hạn chế xuất khẩu để ứng phó với tình trạng sụt giảm sản lượng, như đã từng xảy ra trong giai đoạn El Niño 2023–2024. Khi đó, các biện pháp hạn chế xuất khẩu đã góp phần khiến giá gạo tăng đột biến.

WB cho biết mức tăng giá dự kiến trong năm 2026 và 2027 sẽ là mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2012, ngoại trừ các đợt tăng giá vào năm 2020 do đại dịch COVID-19 làm gián đoạn nguồn cung và năm 2023 khi các biện pháp hạn chế xuất khẩu được áp dụng rộng rãi.

Theo báo cáo tháng 10 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), cơ quan này đã hạ dự báo sản lượng gạo toàn cầu trong niên vụ 2026-2027 xuống còn 533,1 triệu tấn, giảm tới 12,6 triệu tấn so với niên vụ 2025-2026. Đây cũng là niên vụ có sản lượng thấp nhất trong 3 năm qua.

Đáng chú ý, sản lượng được dự báo suy giảm tại nhiều quốc gia sản xuất gạo chủ chốt trên thế giới, trong bối cảnh điều kiện thời tiết bất lợi và diện tích canh tác thu hẹp do tác động của hiện tượng El Niño.

Tại Ấn Độ, sản lượng gạo trong niên vụ 2026-2027 được dự báo chỉ đạt 147 triệu tấn, giảm 7 triệu tấn, tương đương 4,5%, so với mức 154 triệu tấn của niên vụ trước. Đây sẽ là lần đầu tiên sản lượng gạo của nước này giảm kể từ niên vụ 2015-2016. Nguyên nhân chủ yếu do tình trạng thiếu mưa tại các vùng trồng lúa trọng điểm và diện tích gieo trồng bị thu hẹp.

Theo USDA, sản lượng của Việt Nam cũng dự kiến giảm 100.000 tấn, Thái Lan giảm 400.000 tấn, trong khi Myanmar ghi nhận mức giảm đáng kể nhất, lên tới 1 triệu tấn.

Trái ngược với sự sụt giảm về sản lượng, USDA dự báo tiêu thụ gạo toàn cầu sẽ đạt mức cao kỷ lục 538,8 triệu tấn trong niên vụ 2026-2027, tăng hơn 5,7 triệu tấn so với niên vụ 2025-2026.