Theo Bloomberg, hợp đồng tương lai than Newcastle, mức giá tham chiếu quan trọng tại châu Á, đã tăng hơn 40% từ đầu năm 2026. Trong phiên 13/10, giá đóng cửa ở mức cao nhất kể từ tháng 8/2024. Triển vọng nhu cầu than cũng thay đổi đáng kể do cuộc khủng hoảng năng lượng tại Trung Đông.

Sau khi từng dự báo tiêu thụ than toàn cầu giảm trong năm 2026, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều chỉnh dự báo sang tăng 1,2%, lên mức kỷ lục. Nguyên nhân là chiến tranh Iran đẩy giá dầu khí tăng vọt, khiến ngành điện phụ thuộc nhiều hơn vào than.

Trong báo cáo công bố tuần trước, các nhà phân tích Morgan Stanley, trong đó có bà Amy Gower, nhận định cuộc khủng hoảng năng lượng Trung Đông năm 2026 đã khiến triển vọng nhu cầu than nhiệt dài hạn trở nên vững chắc hơn.

Ngân hàng này cũng nâng dự báo giá than xuất khẩu Newcastle trong dài hạn thêm 4%, lên 125 USD/tấn.

Nhu cầu tăng trong khi nguồn cung bị thắt chặt

Theo Bloomberg, xung đột tại Iran khiến nhiều khách hàng châu Á chuyển từ khí đốt có giá cao sang sử dụng than. Nhu cầu tiếp tục gia tăng khi các nước chuẩn bị nhiên liệu phục vụ sưởi ấm trong mùa đông.

Tại Ấn Độ, hạn hán và nhiệt độ cao đã làm giảm sản lượng thủy điện, đồng thời gia tăng nhu cầu điện phục vụ điều hòa không khí.

Giá dầu tăng mạnh cũng đẩy chi phí dầu diesel sử dụng trong hoạt động khai thác than lên mức kỷ lục, buộc các doanh nghiệp khai thác phải tăng giá bán. Mặt khác, giá dầu cao tạo điều kiện để than thay thế dầu thô trong một số ngành công nghiệp như hóa chất.

Trong khi đó, sản lượng than tại các nước cung cấp lớn tiếp tục chịu sức ép. Tại Trung Quốc, hoạt động khai thác ở khu vực sản xuất than lớn nhất nước này sụt giảm mạnh sau một vụ tai nạn chết người hồi tháng 5, kéo theo các đợt thanh tra an toàn. Sản lượng than nội địa Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm giảm hơn 3% so với cùng kỳ. Giá than nhiệt tại nước này đã tăng lên mức cao nhất trong ba năm trong tuần này.

Thị trường than luyện cốc phục vụ sản xuất thép của Trung Quốc cũng đối mặt với tình trạng tương tự. Nhu cầu nhập khẩu tăng khiến giá hợp đồng tương lai tại Đại Liên tiến gần mức cao nhất trong hai năm.

Tuy nhiên, giá than luyện cốc có thể giảm từ mức hiện tại khi lợi nhuận sản xuất thép sụt giảm, hạn chế khả năng chấp nhận chi phí nguyên liệu cao hơn của các doanh nghiệp.

Tại Ấn Độ, quốc gia tiêu thụ than lớn thứ hai thế giới, các nhà máy nhiệt điện đã sử dụng phần lớn lượng dự trữ sau mùa hè nóng bức. Mùa gió mùa yếu nhất kể từ năm 2015 không thể bổ sung đủ nước cho các hồ chứa, đồng thời làm tăng nhu cầu điện phục vụ tưới tiêu nông nghiệp. Tình trạng cắt điện ngoài kế hoạch đã bắt đầu xuất hiện, có thể khiến các doanh nghiệp mua than tích cực tìm kiếm nguồn cung nhập khẩu dù giá đang ở mức cao.

Theo Bloomberg, gần một nửa số nhà máy điện được chính phủ Ấn Độ theo dõi hiện có lượng than dự trữ thấp hơn 25% mức yêu cầu, thuộc nhóm có tồn kho ở mức nghiêm trọng.

Ở phía nguồn cung, Indonesia, nước xuất khẩu than lớn nhất thế giới, cũng gặp khó khăn do hạn ngạch sản xuất của chính phủ và tình trạng hạn hán ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển than bằng sà lan từ mỏ ra cảng. Theo công ty nghiên cứu DBX Commodities, xuất khẩu than của Indonesia trong tháng 9 giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm.

Dù chính phủ nước này đã nới lỏng một phần các biện pháp cắt giảm sản lượng trước đó, các doanh nghiệp khai thác vẫn cần thời gian để tăng sản xuất trở lại.

El Niño có thể làm giảm nhu cầu sưởi ấm trong mùa đông

Dù nguồn cung đang thắt chặt, triển vọng giá than thời gian tới vẫn phụ thuộc đáng kể vào diễn biến thời tiết. Theo Bloomberg, các dự báo về một mùa đông tương đối ấm hơn tại nhiều khu vực châu Á có liên quan đến hiện tượng El Niño rất mạnh trong năm 2026.

Dữ liệu từ Trung tâm Dự báo thời tiết hạn vừa châu Âu (ECMWF) cho thấy nhiệt độ trung bình mùa đông tại phần lớn Trung Quốc có thể cao hơn mức bình thường 0,5–1°C.

Tại Nhật Bản và Hàn Quốc, mức chênh lệch dự báo là 1–2°C. Trong khi đó, khu vực Đông Nam Á lục địa được dự báo có nhiệt độ cao hơn đáng kể, với phần lớn Việt Nam và miền Bắc Thái Lan có thể cao hơn mức bình thường từ 2°C trở lên.

Diễn biến thời tiết này có thể ảnh hưởng đến nhu cầu than phục vụ sưởi ấm, qua đó tác động đến xu hướng giá trong những tháng tới.