Theo dữ liệu từ nền tảng theo dõi giá nhiên liệu GasBuddy, tính đến ngày 16/3, giá xăng trung bình tại Mỹ đã lên tới 3,76 USD mỗi gallon (tương đương 0,99 USD/lít) - mức cao nhất kể từ tháng 10/2023. Đà tăng này phản ánh rõ tác động lan tỏa của bất ổn địa chính trị lên thị trường năng lượng.

Ông Patrick De Haan, Trưởng bộ phận phân tích xăng dầu của GasBuddy, nhận định rằng áp lực tăng giá sẽ chưa sớm hạ nhiệt: “Nếu dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz chưa thể khôi phục đáng kể, giá nhiên liệu nhiều khả năng vẫn tiếp tục chịu sức ép đi lên”.

Kể từ cuối tháng 2, khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, giá xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới đã tăng gần 80 cent mỗi gallon, tương đương khoảng 0,2 USD/lít. Trong vòng một tháng, mức tăng gần chạm mốc 30% - mạnh nhất kể từ sau siêu bão Katrina năm 2005.

Đáng chú ý, giá dầu diesel còn tăng mạnh hơn. Giá bán lẻ trung bình của loại nhiên liệu này đã vượt ngưỡng 5 USD mỗi gallon (1,32 USD/lít). Trước đó, cột mốc tương tự từng xuất hiện vào tháng 12/2022, khi thị trường dầu mỏ toàn cầu rung lắc vì xung đột Nga - Ukraine.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, việc giá dầu diesel tăng cao có thể kéo chậm đà phục hồi của kinh tế toàn cầu. Đây là loại nhiên liệu chủ chốt trong vận tải và sản xuất, do đó chi phí gia tăng sẽ nhanh chóng được chuyển sang người tiêu dùng, làm gia tăng áp lực lạm phát.

Không chỉ dừng ở khía cạnh kinh tế, giá nhiên liệu leo thang còn có thể trở thành thách thức chính trị đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đặc biệt khi nước này đang tiến gần tới kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Nguyên nhân sâu xa của đợt tăng giá lần này đến từ việc chuỗi cung ứng dầu diesel toàn cầu bị xáo trộn mạnh. Trung Đông vốn là khu vực cung cấp lớn cả dầu diesel lẫn loại dầu thô phù hợp để sản xuất nhiên liệu này. Khi căng thẳng leo thang, dòng chảy năng lượng lập tức bị thắt chặt.

Dù Mỹ và các quốc gia đồng minh đã triển khai nhiều biện pháp nhằm hạ nhiệt thị trường, bao gồm đợt xả kho dự trữ dầu quy mô lớn kỷ lục của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhưng hiệu quả đến nay vẫn khá hạn chế.

Giá dầu từng giảm nhẹ 3-5% sau thông tin một số tàu có thể đi qua eo biển Hormuz, song nhanh chóng quay đầu tăng trở lại. Hiện giá dầu WTI và Brent đều đã tăng gần 3%, dao động trong khoảng 96–103 USD/thùng.

Động lực chính khiến giá tiếp tục đi lên là lo ngại về nguồn cung, khi eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu mỏ huyết mạch của thế giới, vẫn gần như bị tê liệt, trong khi nhiều đồng minh của Mỹ chưa sẵn sàng tham gia hộ tống tàu dầu qua khu vực này.

Trong bối cảnh đó, thị trường năng lượng toàn cầu vẫn đang đứng trước một giai đoạn đầy bất ổn, nơi mỗi diễn biến địa chính trị đều có thể nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực chi phí đối với người tiêu dùng trên toàn thế giới.