Philippines vừa công bố chương trình trợ cấp trị giá 1 tỷ USD nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài, chính thức bước vào cuộc đua xe điện đang ngày càng khốc liệt tại khu vực Đông Nam Á, theo Nikkei Asia.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã ký sắc lệnh vào tuần trước, thiết lập khung chính sách để biến quốc gia này thành trung tâm sản xuất ô tô của khu vực.

Sáng kiến được thiết kế nhằm kích thích sản xuất xe điện nội địa, kế thừa và phát triển từ chính sách năm 2022, vốn đã cắt giảm thuế nhập khẩu xuống 0% đối với xe điện nguyên chiếc và các linh kiện quan trọng nhằm kích cầu tiêu dùng.

Chương trình sẽ đồng tài trợ trực tiếp cho các khoản chi phí đầu tư cơ bản, bao gồm hoạt động nghiên cứu, phát triển (R&D) và đào tạo nguồn nhân lực. Theo các điều khoản quy định, chính phủ sẽ tài trợ lên tới 40% chi phí cho các dòng xe và linh kiện xe thuần điện (chạy hoàn toàn bằng pin), và 30% cho các dòng xe hybrid (lai điện), xe hybrid sạc điện (plug-in hybrid) cũng như xe chạy bằng pin nhiên liệu (fuel-cell).

Được biết đến với tên gọi Chiến lược Khuyến khích Xe điện (EVIS), chương trình đặt ra các điều kiện đầu vào nghiêm ngặt đối với các hãng xe. Sắc lệnh chỉ rõ, để đủ điều kiện tham gia, các nhà sản xuất có thể lựa chọn gói hỗ trợ tài chính dựa trên hai tiêu chí: Mức vốn đầu tư tối thiểu đạt 5 tỷ peso (khoảng 81 triệu USD), hoặc đạt sản lượng tối thiểu 10.000 xe điện mỗi năm.

"Chương trình EVIS sẽ cung cấp các khoản hỗ trợ tài chính có thời hạn, có mục tiêu trọng tâm, dựa trên hiệu suất và đảm bảo tính minh bạch nhằm khuyến khích những khoản đầu tư chiến lược vào hệ thống sản xuất xe điện nội địa," chính phủ Philippines tuyên bố.

Mức hỗ trợ được giới hạn ở ngưỡng 15 tỷ peso cho mỗi mẫu xe, và mỗi nhà sản xuất được phép đăng ký tối đa hai mẫu. Các khoản trợ cấp này sẽ được cấp dưới dạng tín dụng thuế, cho phép doanh nghiệp bù trừ vào thuế thu nhập, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng và thuế nhập khẩu.

Hiện tại, Đông Nam Á đã vươn lên thành một "chiến trường" xe điện trọng điểm trên toàn cầu, khi các quốc gia trong khu vực cạnh tranh gay gắt để thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và thiết lập chuỗi cung ứng nội địa. 

Những cường quốc ô tô trong khu vực như Thái Lan hay Indonesia đã tận dụng tối đa lợi thế từ các chính sách ưu đãi thuế hào phóng, yêu cầu khắt khe về tỷ lệ nội địa hóa cùng năng lực chế biến niken để thu hút làn sóng đầu tư.

Tuy Philippines vẫn là một thị trường xe điện tương đối khiêm tốn nếu so với Thái Lan, Indonesia và Việt Nam, nhưng doanh số bán ra đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt nhờ nỗ lực mở rộng của các thương hiệu ngoại. 

Trong giai đoạn đầu, VinFast hiện diện tại Philippines thông qua GSM (Green SM). Trung tuần tháng 5, Green SM công bố thỏa thuận đặt cọc với các doanh nghiệp vận tải Philippines, sắp vận hành 18.497 ô tô điện VinFast tại thị trường này.

Khắp khu vực Đông Nam Á, các chính phủ đang ngày càng chú trọng việc chuyển hóa nhu cầu tiêu thụ xe điện thành năng lực sản xuất nội địa. Nếu như Thái Lan áp dụng các biện pháp trợ giá, giảm thuế và ràng buộc về sản xuất trong nước để thu hút những "ông lớn" như BYD, thì Việt Nam lại tích cực khuyến khích sử dụng xe điện thông qua hàng loạt chính sách ưu đãi thuế. 

Chương trình mới của Philippines cũng không nằm ngoài xu thế chung đó nhằm đẩy mạnh nội địa hóa và hoàn thiện chuỗi cung ứng xe điện.

Mitsubishi Motors tại Philippines đã nhiệt liệt hoan nghênh động thái này, gọi đây là "một bước tiến quan trọng giúp tăng tốc quá trình điện khí hóa phương tiện, củng cố nền sản xuất ô tô trong nước, đồng thời hỗ trợ sự tăng trưởng bền vững của ngành công nghiệp ô tô Philippines."

Trước đó, hãng xe Nhật Bản cũng đã phát tín hiệu về việc sẽ tham gia chương trình này khi tuyên bố hồi tháng 4 rằng họ sẽ đầu tư 7 tỷ peso để sản xuất một dòng xe hybrid mới tại nhà máy Laguna ở phía nam Manila, dự kiến ra mắt vào giữa năm 2028.

Ông Michael Ricafort, nhà kinh tế trưởng tại Ngân hàng Thương mại Rizal có trụ sở ở Manila, đánh giá chính sách này là một "khởi đầu tốt đẹp" để quốc gia Đông Nam Á "kiến tạo một môi trường thuận lợi hơn nhằm khuyến khích và ươm mầm cho ngành công nghiệp sản xuất xe điện non trẻ, qua đó thích ứng linh hoạt với nhu cầu của cả thị trường trong nước lẫn quốc tế."